ดมอาหารแล้วกลิ่นปกติไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอไป

หลายคนมักใช้วิธีดมกลิ่นอาหารเพื่อตรวจสอบว่าอาหารที่เก็บไว้ข้ามคืนหรือแช่ตู้เย็นไว้นานนั้นยังกินได้อยู่หรือไม่ ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่พบบ่อยในแทบทุกครัวเรือนเพราะดูเป็นวิธีที่ง่ายและรวดเร็วที่สุด แต่ในความเป็นจริงการใช้ประสาทสัมผัสในการดมเพียงอย่างเดียวนั้นมีความเสี่ยงสูงที่จะทำให้เราได้รับประทานอาหารที่ปนเปื้อนเชื้อก่อโรคเข้าไปโดยไม่รู้ตัว

ปัญหาส่วนใหญ่เกิดจากความเข้าใจผิดว่าอาหารที่เสียแล้วต้องมีกลิ่นเหม็นบูดหรือมีรสชาติที่เปลี่ยนไปเท่านั้นถึงจะเป็นอันตราย ความเข้าใจนี้ถือเป็นความเสี่ยงต่อสุขภาพที่ควรแก้ไขโดยด่วน เพราะเชื้อแบคทีเรียที่ทำให้เกิดอาหารเป็นพิษหลายชนิดไม่สร้างกลิ่น ไม่ทำให้รสชาติเปลี่ยน และไม่ทำให้ลักษณะหน้าตาของอาหารเปลี่ยนแปลงไปเลยแม้แต่น้อย เชื้อแบคทีเรียอย่างซัลโมเนลลา หรืออีโคไล รวมถึงลิสทีเรีย

เป็นตัวอย่างของจุลินทรีย์ก่อโรคที่ไม่ทิ้งร่องรอยการเน่าเสียเอาไว้ให้เราสังเกตเห็นได้ด้วยตาหรือจมูก ในทางตรงกันข้ามจุลินทรีย์ประเภทที่ทำให้อาหารเน่าเสียทั่วไปอย่างเชื้อราหรือแบคทีเรียบางกลุ่มที่ทำให้เกิดเมือกและกลิ่นเหม็นนั้นมักจะเป็นเชื้อที่เราสามารถตรวจพบได้ง่าย ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนภัยที่ชัดเจนกว่า ดังนั้นการที่อาหารยังมีกลิ่นหอม รสชาติเหมือนปกติ และดูหน้าตาสดใหม่ จึงไม่ใช่หลักฐานยืนยันความปลอดภัยร้อยเปอร์เซ็นต์

การปนเปื้อนของเชื้อโรคเหล่านี้มักมาจากกระบวนการเตรียมอาหาร การเก็บรักษาที่ไม่ถูกสุขลักษณะ หรือการวางอาหารทิ้งไว้ในอุณหภูมิห้องนานเกินไปจนเชื้อโรคเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงอุณหภูมิที่เหมาะสมกับการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย เรียกว่าโซนอันตราย ซึ่งอยู่ระหว่าง 5 ถึง 60 องศาเซลเซียส ในสภาวะนี้เชื้อโรคสามารถแบ่งตัวเพิ่มจำนวนได้มหาศาลภายในเวลาเพียงไม่กี่ชั่วโมงโดยที่อาหารยังดูปกติดีอยู่ทุกประการ

การเก็บรักษาอาหารอย่างถูกวิธีจึงมีความสำคัญมากกว่าการพึ่งพาประสาทสัมผัสเพียงอย่างเดียว ควรเน้นไปที่การเก็บอาหารในภาชนะที่ปิดสนิท การแยกประเภทอาหารดิบและอาหารสุกเพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม และการควบคุมอุณหภูมิตู้เย็นให้เย็นจัดอยู่เสมอ นอกจากนี้การจดบันทึกวันเวลาที่ประกอบอาหารหรือวันหมดอายุที่ระบุบนฉลากเป็นมาตรการป้องกันที่ได้ผลดีที่สุด หากอาหารเก็บไว้นานเกินกว่าระยะเวลาที่เหมาะสมตามคำแนะนำด้านความปลอดภัยทางอาหาร

การตัดสินใจทิ้งอาหารเหล่านั้นถือเป็นทางเลือกที่คุ้มค่ากว่าการเสี่ยงทานเข้าไปแล้วต้องเผชิญกับอาการท้องเสีย อาเจียน หรือไข้สูง การเปลี่ยนพฤติกรรมจากการดมอาหาร มาเป็นการสังเกตเวลาในการเก็บรักษาจะเป็นการดูแลสุขภาพของคนในครอบครัวให้ปลอดภัยไกลจากโรคทางเดินอาหารได้ดีที่สุด และยั่งยืนกว่ามาก การยึดหลักความสะอาดและเวลาที่ถูกต้องคือหัวใจสำคัญของการบริโภคอาหารให้ปลอดภัยในทุกมื้อ