กินวิตามินเสริมมากไป อันตรายต่อสุขภาพจริงหรือ

หลายคนหันมาใส่ใจสุขภาพมากขึ้น การทานวิตามินเสริมจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของใครหลายๆ คน เพราะเชื่อว่าจะช่วยบำรุงร่างกาย ชดเชยสารอาหารที่ขาดหายไป หรือแม้กระทั่งป้องกันโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ ได้ แต่คำถามสำคัญที่หลายคนอาจยังไม่รู้คือ การกินวิตามินเสริมในปริมาณมาก หรือกินหลายชนิดพร้อมกัน จะส่งผลเสียต่อร่างกายหรือไม่

ประเด็นแรกที่ต้องทำความเข้าใจคือ วิตามินมีทั้งชนิดที่ละลายในน้ำ (เช่น วิตามินบีและซี) และชนิดที่ละลายในไขมัน (เช่น วิตามินเอ ดี อี และเค) วิตามินที่ละลายในน้ำนั้น หากร่างกายได้รับเกินความจำเป็น มักจะถูกขับออกทางปัสสาวะ ทำให้โอกาสเกิดการสะสมจนเป็นอันตรายมีน้อยกว่า แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะทานเท่าไหร่เป็นได้ เพราะในปริมาณที่สูงมากๆ ก็อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น วิตามินซีในปริมาณที่สูงเกินไปอาจทำให้เกิดอาการท้องเสีย หรือในบางรายอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในไต

ส่วนวิตามินที่ละลายในไขมันนั้นจะแตกต่างออกไป เนื่องจากร่างกายสามารถเก็บสะสมไว้ในเนื้อเยื่อได้ หากได้รับในปริมาณที่มากเกินไปและต่อเนื่อง อาจทำให้เกิดการสะสมจนเป็นพิษได้ ซึ่งก่อให้เกิดอันตรายต่ออวัยวะต่างๆ วิตามินเอที่มากเกินไปอาจทำให้กระดูกพรุน ปวดศีรษะ ตาพร่ามัว หรือแม้กระทั่งตับมีปัญหาได้ วิตามินดีที่ได้รับมากเกินไปก็อาจทำให้แคลเซียมในเลือดสูง ซึ่งส่งผลเสียต่อไตและหัวใจได้เช่นกัน วิตามินอีหากได้รับในปริมาณที่สูงมากๆ อาจรบกวนการแข็งตัวของเลือด โดยเฉพาะในผู้ที่ทานยาละลายลิ่มเลือดอยู่แล้ว และวิตามินเคแม้จะพบน้อยที่จะเป็นพิษจากการเสริม แต่ก็ควรระมัดระวัง เพราะมีบทบาทสำคัญในการแข็งตัวของเลือด

นอกจากวิตามินแล้ว แร่ธาตุบางชนิดก็เป็นอีกกลุ่มที่ควรระมัดระวังอย่างยิ่ง เช่น ธาตุเหล็ก หากร่างกายได้รับมากเกินไป อาจก่อให้เกิดปัญหาตับ หัวใจ และตับอ่อนได้ ส่วนสังกะสีในปริมาณที่สูงเกินไปก็อาจรบกวนการดูดซึมทองแดง และส่งผลกระทบต่อภูมิคุ้มกันได้เช่นกัน

การกินวิตามินเสริมหลายชนิดพร้อมกัน ข้อกังวลไม่ใช่แค่เรื่องปริมาณที่เกิน แต่ยังรวมถึงปฏิกิริยาระหว่างวิตามินและแร่ธาตุด้วย บางชนิดอาจไปรบกวนการดูดซึมของกันและกัน หรือเสริมฤทธิ์กันจนเกิดเป็นพิษได้ ก่อนจะตัดสินใจทาน ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อให้แน่ใจว่าวิตามินเสริมที่เราทานนั้นเหมาะสมกับความต้องการของร่างกายจริงๆ ไม่มีภาวะขาดสารอาหารรุนแรง หรือมีโรคประจำตัวที่ต้องระวังเป็นพิเศษ และที่สำคัญที่สุดคือ การได้รับสารอาหารจากอาหารครบถ้วนตามหลักโภชนาการที่ถูกต้อง ถือเป็นพื้นฐานที่สำคัญที่สุดสำหรับการมีสุขภาพที่ดี วิตามินเสริมเป็นเพียงส่วนเสริม ไม่ใช่สิ่งทดแทนอาหารหลัก

ดังนั้น การบริโภควิตามินเสริมอย่างมีสติและเรียนรู้ข้อมูลที่ถูกต้องเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อให้ได้ประโยชน์สูงสุดและหลีกเลี่ยงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากการทานที่มากเกินไปหรือไม่เหมาะสมกับร่างกายของเรา

ที่มา:

https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/the-risks-of-taking-too-many-vitamins

https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/nutrition-and-healthy-eating/in-depth/supplements/art-20044810