ทำไมคนไทยเรียกคนอินเดียว่า"แขก"

ทำไมคนไทยเรียกคนอินเดียว่า “แขก” ? 

ขณะที่เราเรียกคนชาติต่าง ๆ ตามชื่อประเทศ เช่น คนญี่ปุ่น คนเกาหลี คนฝรั่ง แต่ทำไมเมื่อเป็น "คนอินเดีย" คนไทยถึงพร้อมใจกันเรียกว่า “แขก” 

🗺️ จาก "ผู้มาเยือน" สู่คำเรียกแทนตัวชนชาติถ้าเราเปิดดูตาม พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 จะพบว่าคำว่า "แขก" ถูกบัญญัติไว้ชัดเจนว่าหมายถึง “คำเรียกคนอินเดีย”

แต่ถ้าย้อนกลับไปในอดีต คำว่า "แขก" ในภาษาไทยดั้งเดิมไม่ได้หมายถึงกลุ่มชาติพันธุ์ใดชาติพันธุ์หนึ่ง แต่แปลว่า ผู้มาเยือน, ผู้สัญจร หรือ อาคันตุกะ (เหมือนที่เราใช้ในคำว่า แขกรับเชิญ หรือ แขกผู้มีเกียรติ) และเนื่องจากชาวอินเดียเป็นกลุ่มคนแรก ๆ ที่ล่องเรือข้ามมหาสมุทรเข้ามาติดต่อค้าขายและเผยแผ่ศาสนา คนไทยในยุคนั้นจึงเรียกพวกเขาในฐานะ "ผู้มาเยือนจากแดนไกล" จนกลายเป็นคำเรียกแทนชนชาติไปโดยปริยาย

🕉️แขก = ผู้มาจากเมืองพระพุทธเจ้า (คำที่แฝงด้วยความเคารพ)

เรื่องนี้ กรุณา กุศลาสัย นักเขียนและผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาฮินดี ภาษาสันสกฤต และภารตวิทยา ได้เคยอธิบายเบื้องหลังอันลึกซึ้งไว้ในบทความ “เกร็ดความรู้เกี่ยวกับศาสนาสิกข์” บนนิตยสารศิลปวัฒนธรรม 

“ในสมัยก่อนแขกที่มาอยู่เมืองไทยได้เปรียบกว่า... ถูกคนไทยดูถูกน้อยกว่า เพราะคนไทยที่มีการศึกษาจะคิดว่าแขกนี่มาจากเมืองพระพุทธเจ้านะ พระพุทธเจ้าเกิดในเมืองแขก พระพุทธเจ้าเป็นแขก คนไทยให้เกียรติมากกว่า เรียกว่า เป็นแขก เป็นอาคันตุกะผู้มาเยือน”

จะเห็นได้ว่าในบริบทประวัติศาสตร์ การที่คนไทยเรียกคนอินเดียว่าแขก ไม่ได้มีต้นกำเนิดมาจากคำในเชิงดูถูก ดูหมิ่น หรือ "เหยียด" แต่อย่างใด แต่แฝงไว้ด้วยความเกียรติ ยิ้มแย้มต้อนรับ และมองว่าพวกเขามาจากดินแดนพุทธภูมิที่น่าเคารพเลื่อมใสด้วยซ้ำ

🔄 เมื่อ "บริบทสังคม" เปลี่ยนอารมณ์ของคำ

แล้วทำไมปัจจุบันคำว่า "แขก" หรือ "บัง" ถึงแฝงน้ำเสียงคล้ายการล้อเลียน

นั่นเป็นเพราะภาษาเปลี่ยนไปตามบริบทสังคม ภายหลังมีการนำคำเหล่านี้ไปผูกติดกับภาพจำเรื่องรูปลักษณ์ สีผิว หรืออาชีพบางประเภทในเชิงล้อเลียน ทำให้ "อารมณ์ของคำ" เพี้ยนไปทางลบ ทั้งที่เนื้อแท้ดั้งเดิมลึก ๆ แล้ว คำว่าแขกคือคำเรียกผู้มาเยือนที่คนโบราณตั้งใจมอบให้ คือคำเรียก "อาคันตุกะผู้มีเกียรติ" เท่านั้น