5 แซ่จีนที่พบได้บ่อยในครอบครัวคนไทยเชื้อสายจีน

ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลขนาดใหญ่ โดยเฉพาะชาวจีนแต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน ไหหลำ กวางตุ้ง และฮากกา ซึ่งอพยพเข้ามาค้าขายและตั้งถิ่นฐานเป็นเวลาหลายชั่วอายุคน

เมื่อเวลาผ่านไป คนไทยเชื้อสายจีนจำนวนมากเปลี่ยนจากการใช้ “แซ่จีน” มาเป็น “นามสกุลไทย” แต่ร่องรอยของบรรพบุรุษยังอาจปรากฏอยู่ในเสียงบางคำของนามสกุล เรื่องเล่าภายในครอบครัว ป้ายบรรพชน หรือข้อมูลในสมาคมตระกูล

คำว่า “แซ่” หมายถึงชื่อสกุลของชาวจีน โดยแซ่เดียวกันอาจออกเสียงแตกต่างกันตามภาษาจีนแต่ละกลุ่ม เช่น จีนกลาง แต้จิ๋ว ฮกเกี้ยน กวางตุ้ง หรือฮากกา ดังนั้นชื่อแซ่ที่คนไทยคุ้นหูจึงอาจไม่เหมือนการอ่านแบบภาษาจีนกลาง

ต่อไปนี้คือ 5 แซ่จีนที่พบเห็นและได้ยินกันบ่อยในสังคมไทยเชื้อสายจีน

1. แซ่ตั้ง (陳 หรือ 陈 : เฉิน / Chen)

หนึ่งในแซ่ใหญ่ของชาวจีนและชุมชนจีนโพ้นทะเล

“ตั้ง” เป็นเสียงที่คนไทยเชื้อสายจีนแต้จิ๋วใช้เรียกแซ่ เฉิน (陳 หรือ 陈) ซึ่งเป็นหนึ่งในแซ่เก่าแก่ของจีน และมีประวัติที่เชื่อมโยงกับรัฐเฉินในยุคจีนโบราณ

ชาวแซ่ตั้งจำนวนมากมีบรรพบุรุษเดินทางมาจากแถบแต้จิ๋วและซัวเถา ก่อนเข้ามาค้าขาย ตั้งถิ่นฐาน และสร้างครอบครัวในสยาม

ปัจจุบันบางครอบครัวยังคงใช้ “แซ่ตั้ง” โดยตรง ขณะที่อีกหลายตระกูลเปลี่ยนเป็นนามสกุลภาษาไทยแล้ว แต่บางครั้งยังคงเสียงหรือคำบางส่วนที่สะท้อนรากเดิมของตระกูลเอาไว้

2. แซ่ลิ้ม (林 : หลิน / Lin)

แซ่ที่มีความหมายเกี่ยวข้องกับป่าและหมู่ไม้

แซ่ลิ้มมาจากอักษรจีน 林 อ่านแบบจีนกลางว่า “หลิน” มีความหมายว่า “ป่า” หรือ “หมู่ไม้”

แซ่นี้พบได้ในชุมชนชาวจีนหลายกลุ่ม โดยเฉพาะชาวจีนแต้จิ๋วและฮกเกี้ยน ซึ่งเป็นกลุ่มชาวจีนที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในประเทศไทยจำนวนมาก

คนไทยอาจคุ้นกับนามสกุลที่มีคำว่า “ลิ้ม” อยู่ด้านหน้า หรือแทรกอยู่ในนามสกุลภาษาไทย เพราะบางครอบครัวยังคงเสียงของแซ่เดิมเอาไว้หลังเปลี่ยนมาใช้นามสกุลไทย

อย่างไรก็ตาม การมีคำว่า “ลิ้ม” อยู่ในนามสกุลไม่ได้ยืนยันสายตระกูลได้ทุกกรณี หากต้องการตรวจสอบรากครอบครัว ควรพิจารณาข้อมูลอื่นร่วมด้วย

3. แซ่ลี้ หรือแซ่หลี (李 : หลี่ / Li)

หนึ่งในแซ่ที่พบแพร่หลายในจีนและหลายประเทศ

แซ่ลี้หรือแซ่หลีมาจากอักษรจีน 李 อ่านแบบจีนกลางว่า “หลี่” และเป็นหนึ่งในแซ่ที่พบแพร่หลายในประเทศจีน รวมถึงชุมชนชาวจีนในหลายประเทศ

อักษร 李 ยังมีความหมายเกี่ยวข้องกับต้นหลี่ ซึ่งเป็นไม้ผลชนิดหนึ่ง และแซ่นี้ปรากฏอยู่ในประวัติศาสตร์จีนมาอย่างยาวนาน

เมื่อชาวจีนอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในประเทศไทย แซ่นี้จึงพบได้ในหลายครอบครัว บางตระกูลยังคงใช้เสียง “ลี้” “หลี” หรือ “ลี” เป็นส่วนหนึ่งของชื่อสกุล ขึ้นอยู่กับสำเนียงดั้งเดิมและวิธีถอดเสียงของแต่ละครอบครัว

4. แซ่อึ๊ง (黃 หรือ 黄 : หวง / Huang)

แซ่ที่มีความหมายว่า “สีเหลือง”

แซ่อึ๊งมาจากอักษรจีน 黃 หรือ 黄 ซึ่งอ่านแบบจีนกลางว่า “หวง” และมีความหมายว่า “สีเหลือง”

ในประเทศไทย คนไทยเชื้อสายจีนจำนวนหนึ่งคุ้นกับเสียง “อึ๊ง” ซึ่งเป็นการออกเสียงตามสำเนียงจีนตอนใต้ที่สืบทอดกันมาในหลายครอบครัว

ชาวแซ่อึ๊งพบได้ในชุมชนชาวจีนโพ้นทะเลหลายแห่ง โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และมีหลายตระกูลในประเทศไทยที่สืบเชื้อสายจากแซ่นี้

บางครอบครัวยังคงใช้แซ่เดิมโดยตรง ขณะที่บางครอบครัวนำเสียง “อึ๊ง” ไปผสมกับคำภาษาไทยหรือคำมงคลจนกลายเป็นนามสกุลใหม่

5. แซ่โง้ว (吳 หรือ 吴 : อู๋ / Wu)

แซ่เก่าแก่ที่เชื่อมโยงกับชื่อรัฐอู๋ในอดีต

แซ่โง้วมาจากอักษรจีน 吳 หรือ 吴 อ่านแบบจีนกลางว่า “อู๋” และเป็นหนึ่งในแซ่เก่าแก่ของจีน

ชื่อของแซ่นี้มีความเกี่ยวข้องกับรัฐอู๋ ซึ่งปรากฏอยู่ในประวัติศาสตร์จีนโบราณ ขณะที่เสียง “โง้ว” เป็นรูปแบบการออกเสียงที่คนไทยเชื้อสายจีนบางกลุ่มใช้สืบต่อกันมา

ชาวแซ่โง้วจำนวนหนึ่งเข้ามาตั้งถิ่นฐานในประเทศไทย โดยเฉพาะในชุมชนชาวจีนแต้จิ๋ว

แม้ปัจจุบันหลายครอบครัวเปลี่ยนไปใช้นามสกุลภาษาไทยแล้ว แต่การสืบค้นแซ่เดิมยังอาจช่วยให้ลูกหลานมองเห็นที่มาของบรรพบุรุษและความเชื่อมโยงระหว่างสมาชิกในตระกูลได้

ทำไมนามสกุลไทยของคนเชื้อสายจีนจึงไม่เหมือนแซ่เดิม?

หลังมีการใช้นามสกุลในประเทศไทย หลายครอบครัวได้สร้างนามสกุลภาษาไทยขึ้นใหม่ บางตระกูลเลือกใช้คำที่มีความหมายเป็นมงคล ขณะที่บางตระกูลนำเสียงของแซ่เดิมมาผสมกับคำภาษาไทย

จึงอาจพบว่าแซ่เดียวกันมีนามสกุลไทยแตกต่างกันหลายรูปแบบ และผู้ที่ใช้นามสกุลต่างกันก็อาจมีแซ่จีนเดิมเหมือนกันได้

ขณะเดียวกัน การเห็นคำว่า “ตั้ง” “ลิ้ม” “ลี” “อึ๊ง” หรือ “โง้ว” อยู่ในนามสกุล ไม่ควรใช้เป็นหลักฐานยืนยันเชื้อสายเพียงอย่างเดียว เพราะที่มาของแต่ละครอบครัวอาจแตกต่างกัน

หากต้องการค้นหารากตระกูลของตนเอง อาจเริ่มจากการสอบถามญาติผู้ใหญ่ ตรวจป้ายชื่อบรรพชน เอกสารครอบครัว สุสาน ศาลเจ้าประจำตระกูล หรือข้อมูลจากสมาคมแซ่ที่เกี่ยวข้อง

แซ่จีนจึงไม่ได้เป็นเพียงชื่อเรียกของตระกูล แต่ยังเป็นร่องรอยทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงผู้คนกับถิ่นกำเนิด ภาษา และเรื่องราวของบรรพบุรุษ แม้หลายครอบครัวจะเปลี่ยนมาใช้นามสกุลไทยแล้วก็ตาม