รู้ไหม? "พริกไทยดำ" กับ "พริกไทยขาว" มาจากต้นเดียวกัน

หลายคนเห็นพริกไทยดำกับพริกไทยขาววางอยู่คนละกระปุกในครัว ก็อดคิดไม่ได้ว่ามันน่าจะเป็นคนละสายพันธุ์กันแน่ ๆ เพราะหน้าตาต่างกันสุดขั้ว ฝั่งหนึ่งดำเข้มเหมือนผ่านการผจญภัยมา ส่วนอีกฝั่งขาวนวลเหมือนถูกขัดจนพร้อมไปอยู่บนโต๊ะร้านอาหารหรู

แต่จริง ๆ แล้วเจ้าสองอย่างนี้มาจากต้นเดียวกัน เป็นผลของพืชชนิดเดียวกันที่ชื่อว่า Piper nigrum หรือที่เราคุ้นกันในชื่อพริกไทยนี่เอง ความต่างไม่ได้เกิดจากต้นคนละแบบ ไม่ได้มีพริกไทยสายดำกับสายขาวแยกบ้านกันอยู่คนละสวน แต่เกิดจากช่วงเวลาเก็บเกี่ยวและวิธีจัดการหลังเก็บมา

ต้นพริกไทยเป็นไม้เลื้อยที่ออกผลเป็นช่อเล็ก ๆ มีเม็ดกลมเรียงกันเหมือนพวง ผลพริกไทยตอนยังไม่สุกจะมีสีเขียว เมื่อโตเต็มที่ก็จะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมแดง กระบวนการหลังจากนั้นต่างหากที่พาเจ้าผลลูกเดียวกันไปคนละเส้นทาง

พริกไทยดำมักทำจากผลพริกไทยที่ยังไม่สุกเต็มที่ นำมาเก็บแล้วผ่านการตากแห้งทั้งเปลือก ความร้อนและระยะเวลาในการตากทำให้เปลือกด้านนอกเหี่ยวย่น กลายเป็นเม็ดสีดำที่เราเห็นกันจนชิน เวลาเอาไปบดจะได้กลิ่นหอมแรง มีความเผ็ดร้อนชัด เหมาะกับอาหารที่อยากให้มีกลิ่นเครื่องเทศเด่นขึ้นมา

ส่วนพริกไทยขาวใช้ผลที่สุกกว่า จากนั้นนำไปแช่น้ำเพื่อให้เปลือกด้านนอกหลุดออก เหลือเมล็ดด้านในสีอ่อน แล้วจึงนำไปตากแห้ง ผลลัพธ์คือเม็ดสีขาวหรือครีม รสชาติยังมีความเผ็ดอยู่ แต่กลิ่นจะนุ่มกว่า เพราะส่วนเปลือกที่มีกลิ่นเฉพาะถูกเอาออกไปแล้ว

เรื่องนี้เป็นหนึ่งในความขำเล็ก ๆ ของโลกอาหาร เพราะบางครั้งสิ่งที่เราคิดว่าเป็นคนละของ กลับเป็นของเดียวกันที่ผ่านคนละขั้นตอน เหมือนข้าวขาวกับข้าวกล้องที่มาจากเมล็ดข้าวเดียวกัน ต่างกันตรงว่าผ่านการขัดแต่งแค่ไหน ไม่ใช่มีโรงงานผลิตคนละจักรวาลตามที่จินตนาการกัน

พริกไทยดำเลยเหมาะกับเมนูที่ต้องการกลิ่นชัด เช่น สเต๊ก ผัดพริกไทยดำ หรืออาหารที่อยากให้กลิ่นเครื่องเทศขึ้นมาก่อน ส่วนพริกไทยขาวมักถูกใช้ในอาหารที่ไม่อยากให้มีจุดสีดำลอยอยู่ เช่น ต้มจืด ซุป หรืออาหารจีนหลายเมนู เพราะคนทำอาหารบางคนก็จริงจังกับภาพหน้าตาอาหารพอ ๆ กับรสชาติ เห็นพริกไทยดำลอยในน้ำแกงใสอาจรู้สึกเหมือนมีแขกไม่ได้รับเชิญโผล่มา

หลายคนอาจเคยสงสัยว่าทำไมสูตรอาหารบางสูตรระบุว่าต้องใช้พริกไทยขาว ทั้งที่ถ้าใช้พริกไทยดำก็น่าจะเผ็ดเหมือนกัน คำตอบอยู่ที่กลิ่นและหน้าตาอาหาร พริกไทยแต่ละแบบให้บุคลิกไม่เหมือนกัน แม้จะเริ่มต้นจากต้นเดียวกันก็ตาม

ความน่ารักของเครื่องเทศชนิดนี้อยู่ตรงที่มันเตือนเราเบา ๆ ว่า สิ่งที่เห็นภายนอกอาจไม่ได้บอกเรื่องราวทั้งหมด เม็ดสีดำที่ดูเข้มข้นกับเม็ดสีขาวที่ดูเรียบร้อย อาจเป็นพี่น้องจากต้นเดียวกัน เพียงแต่ผ่านประสบการณ์คนละแบบ

เหมือนคนสองคนที่โตมาจากบ้านเดียวกัน คนหนึ่งอาจเสียงดัง ชอบเล่าเรื่อง อีกคนอาจนิ่งกว่า แต่ไม่ได้แปลว่าเป็นคนละประเภทเสมอไป บางครั้งความแตกต่างก็เกิดจากเส้นทางที่เดินผ่าน ไม่ใช่จุดเริ่มต้นที่ต่างกัน

ครั้งหน้าที่หยิบพริกไทยสองกระปุกมาโรยอาหาร อาจลองมองมันใหม่สักนิด เพราะเบื้องหลังเม็ดเล็ก ๆ เหล่านั้นมีเรื่องราวของพืชหนึ่งต้น การเก็บเกี่ยว และภูมิปัญญาการถนอมอาหารซ่อนอยู่ กว่าจะมาเป็นเครื่องปรุงที่หลายบ้านหยิบใช้แทบทุกวัน มันเดินทางมาไกลกว่าที่หน้าตาเล็ก ๆ ของมันบอกไว้