ทำไมคืนมีเมฆบางครั้งสว่างกว่าฟ้าใส

เคยสังเกตไหม บางคืนเดินออกจากบ้านแล้วรู้สึกว่า เอ๊ะ วันนี้ทำไมถนนดูสว่างกว่าปกติ ทั้งที่มองขึ้นไปบนฟ้ากลับไม่เห็นดาวสักดวง มีแต่ก้อนเมฆลอยเต็มไปหมด หลายคนเจอแบบนี้แล้วก็อดสงสัยไม่ได้ เพราะตามความรู้สึกของคนทั่วไป ฟ้าใสน่าจะต้องสว่างกว่าเมฆเยอะ แต่ความจริงบางคืนเมฆกลับกลายเป็นตัวช่วยทำให้กลางคืนดูสว่างขึ้นซะอย่างนั้น

เรื่องนี้ไม่ได้เกี่ยวกับเมฆมีแสงในตัวเอง แต่มันเกิดจากวิธีที่แสงเดินทางในอากาศ ลองนึกถึงเวลาเปิดไฟฉายในห้องมืด ถ้ามีฝุ่นลอยอยู่ในอากาศ เราจะเห็นลำแสงชัดขึ้น เพราะอนุภาคเล็ก ๆ ช่วยกระจายแสงออกมา เมฆบนท้องฟ้าก็มีลักษณะคล้ายกัน เพราะประกอบด้วยหยดน้ำจำนวนมหาศาลที่สามารถสะท้อนและกระจายแสงได้

คืนที่ฟ้าใสมาก ๆ แสงจากดวงจันทร์หรือแสงจากเมืองอาจพุ่งขึ้นไปบนท้องฟ้าแล้วกระจายออกไปในอวกาศ ทำให้พื้นที่ด้านล่างไม่ได้รับแสงกลับมามากนัก โดยเฉพาะบริเวณที่ไม่มีไฟถนนหรืออยู่ไกลจากตัวเมือง ท้องฟ้าจะมืดสนิทจนเห็นดาวเต็มไปหมด

แต่คืนที่มีเมฆต่ำ เมฆเหล่านั้นทำหน้าที่เหมือนผ้าผืนใหญ่ที่ลอยอยู่เหนือหัว แสงจากดวงจันทร์ แสงไฟตามถนน อาคาร หรือบ้านเรือน เมื่อส่องขึ้นไปกระทบเมฆ จะถูกสะท้อนกลับลงมา ทำให้พื้นที่รอบตัวดูนุ่มขึ้นและสว่างขึ้น เหมือนมีเพดานสีเทาช่วยกระจายไฟอยู่ด้านบน

ใครที่เคยขับรถกลางคืนหลังฝนตกน่าจะเคยเจอภาพนี้ ถนนดูไม่มืดเท่าเดิม ท้องฟ้าไม่ได้ดำสนิท และมองเห็นสิ่งรอบตัวง่ายขึ้น เพราะละอองน้ำกับเมฆช่วยกระจายแสงจากแหล่งต่าง ๆ รอบตัวเรา

อีกตัวแปรหนึ่งคือแสงจากเมือง ปัจจุบันหลายพื้นที่มีไฟจำนวนมาก ทั้งไฟถนน ไฟหน้าร้าน ป้ายต่าง ๆ และแสงจากอาคารสูง เมฆจึงเหมือนแผ่นสะท้อนแสงขนาดใหญ่ที่รับแสงเหล่านี้ไว้ ถ้าเป็นคืนฟ้าเปิด แสงบางส่วนก็หลุดออกไปด้านบน ทำให้ท้องฟ้ามืดกว่าเดิม

แต่ไม่ได้หมายความว่าเมฆทุกคืนจะทำให้สว่างขึ้นเสมอ ถ้าเป็นพื้นที่ชนบทที่ไม่มีแสงจากเมือง เมฆหนามากก็อาจทำให้มืดกว่าเดิม เพราะมันบังแสงจากดวงจันทร์เอาไว้ เหมือนปิดม่านบนหน้าต่าง ห้องก็จะมืดลงทันที

ความสว่างของกลางคืนจึงไม่ได้ดูจากแค่ว่าเห็นเมฆหรือไม่เห็นเมฆ ยังมีเรื่องของตำแหน่งดวงจันทร์ ปริมาณแสงรอบตัว ความหนาของเมฆ และสภาพอากาศเข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

เรื่องนี้เป็นหนึ่งในความสนุกของธรรมชาติ เพราะบางอย่างที่เราคิดว่าน่าจะทำให้มืด กลับทำหน้าที่อีกแบบหนึ่ง เมฆที่เคยมองว่าเป็นตัวบังท้องฟ้า บางคืนกลับกลายเป็นเหมือนกระจกผืนใหญ่ที่ช่วยส่งแสงกลับมาให้เราเห็นทางเดิน เห็นบ้าน เห็นต้นไม้ และเห็นโลกตรงหน้าได้ชัดขึ้น

ครั้งหน้าถ้าเดินออกไปตอนกลางคืนแล้วเห็นฟ้าครึ้มแต่รอบตัวสว่าง อย่าเพิ่งคิดว่าตาเราผิดปกติ เพราะบนท้องฟ้ากำลังเกิดการเล่นซ่อนหาของแสงแบบธรรมชาติอยู่ แสงไม่ได้หายไปไหน แค่มันเปลี่ยนเส้นทางแล้วกลับมาหาเราอีกครั้ง