โลกไม่ได้กลมเป๊ะเหมือนลูกบอล
เวลาเห็นภาพโลกจากอวกาศ หลายคนน่าจะคุ้นกับภาพลูกกลมสีฟ้าที่ลอยอยู่กลางความมืด จนเกิดความรู้สึกว่าโลกของเราน่าจะมีรูปร่างเหมือนลูกบอลกลมๆ แบบที่เด็กๆ ใช้เล่นกัน แต่ถ้าเอาเรื่องนี้ไปคุยกับคนที่สนใจวิทยาศาสตร์ จะมีจุดหนึ่งที่น่าสนใจขึ้นมา คือโลกไม่ได้กลมสมบูรณ์แบบขนาดนั้น
โลกของเรามีรูปร่างใกล้เคียงกับทรงกลม แต่บริเวณเส้นศูนย์สูตรจะนูนออกมาเล็กน้อย ส่วนบริเวณขั้วโลกเหนือและขั้วโลกใต้จะถูกกดให้แบนลงนิดหนึ่ง ลักษณะนี้เกิดจากการหมุนรอบตัวเองของโลกมานานหลายพันล้านปี
ถ้าเอามือจับลูกบอลแล้วหมุนเร็วๆ หลายคนอาจเคยเห็นว่าของเหลวหรือวัตถุบางอย่างบนลูกบอลจะมีแนวโน้มเคลื่อนออกด้านข้างเล็กน้อย โลกก็มีหลักการคล้ายกัน เพียงแต่โลกเป็นมวลขนาดใหญ่มาก การเปลี่ยนแปลงจึงเกิดขึ้นแบบช้าๆ และเราไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเปล่าในชีวิตประจำวัน
แรงจากการหมุนของโลกทำให้บริเวณรอบเส้นศูนย์สูตรได้รับผลมากที่สุด เพราะเป็นจุดที่อยู่ห่างจากแกนหมุนมากที่สุด ส่วนบริเวณขั้วโลกอยู่ใกล้แกนหมุนมากกว่า จึงมีรูปร่างที่แบนลงเล็กน้อย นักวิทยาศาสตร์จึงเรียกรูปร่างของโลกว่า ทรงรีแบน หรือทรงกลมแป้น ซึ่งต่างจากลูกกลมธรรมดาที่ทุกจุดบนผิวจะมีระยะห่างจากศูนย์กลางเท่ากัน
หลายคนอาจสงสัยว่าความแตกต่างนี้มีมากแค่ไหน เพราะถ้ามองจากอวกาศ โลกก็ยังดูเหมือนลูกบอลอยู่ดี คำตอบคือความแตกต่างนั้นเล็กมากเมื่อเทียบกับขนาดของโลก ระยะที่โลกโป่งออกตรงเส้นศูนย์สูตรกับระยะจากขั้วโลกไม่ได้ต่างกันแบบที่เห็นชัดด้วยสายตา แต่เมื่อใช้เครื่องมือวัดละเอียด ความแตกต่างนี้มีผลต่อการทำแผนที่ ระบบดาวเทียม และการคำนวณตำแหน่งบนพื้นโลก
เรื่องรูปร่างโลกยังทำให้เกิดการพูดคุยกันอยู่บ่อยๆ เพราะคนจำนวนหนึ่งเคยเข้าใจว่าโลกเป็นทรงกลมแบบลูกบอลเต็มร้อยเปอร์เซ็นต์จากภาพในหนังสือเรียน ขณะที่บางคนมองว่าถ้ารูปร่างไม่กลมสมบูรณ์ ก็แปลว่าแนวคิดเรื่องโลกกลมอาจไม่ตรงกับความจริง ความจริงแล้วสองอย่างนี้อยู่ร่วมกันได้ โลกยังเป็นดาวเคราะห์ทรงกลม เพียงแต่ไม่ได้เป็นทรงกลมที่สมบูรณ์แบบทางเรขาคณิต
ถ้าลองมองจากระดับมนุษย์ ความแตกต่างนี้แทบไม่มีผลกับการใช้ชีวิต เราเดินทาง ขับรถ หรือมองเส้นขอบฟ้าโดยไม่ได้รู้สึกถึงรูปร่างที่เปลี่ยนไป แต่สำหรับงานสำรวจอวกาศ การเดินเรือ หรือการสร้างระบบนำทาง ความละเอียดเล็กๆ แบบนี้กลับมีความหมาย เพราะการคำนวณที่แม่นยำต้องรู้ว่าพื้นผิวโลกจริงๆ มีลักษณะอย่างไร
เรื่องเล็กๆ อย่างรูปร่างของโลกจึงเป็นตัวอย่างหนึ่งที่ทำให้เห็นว่า สิ่งที่เราคุ้นเคยจากภาพทั่วไปอาจมีรายละเอียดซ่อนอยู่เสมอ ลูกโลกที่วางอยู่ในห้องเรียนอาจถูกทำให้ดูเป็นทรงกลมเพื่อให้เข้าใจง่าย แต่โลกจริงยังมีลักษณะเฉพาะจากการหมุน การเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ และเวลาที่ยาวนานของจักรวาล
บางคนอาจรู้สึกว่าแค่รู้ว่าโลกป่องตรงเส้นศูนย์สูตรเล็กน้อยก็เป็นเกร็ดความรู้สนุกๆ แต่บางคนอาจมองว่ารายละเอียดแบบนี้เป็นสิ่งที่ช่วยให้เราเข้าใจโลกที่อาศัยอยู่ได้ดีขึ้น ใครเคยสังเกตเรื่องรูปร่างโลกหรือมีมุมมองเกี่ยวกับเรื่องนี้แบบไหน ก็สามารถนำมาแลกเปลี่ยนกันได้
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ไม่ต้องจบปริญญาตรี ! เปิด 10 อาชีพรายได้สูงในสหรัฐฯ เงินเดือนหลักล้านต่อปี อันดับ 8 หลายคนคาดไม่ถึง
แนวทางเลขมงคล "หมอปลาย ปรายกระซิบ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ผ้าเช็ดทำความสะอาดจากเส้นใยไม้ไผ่และเยื่อไม้ นวัตกรรมผ้าเช็ดคราบที่ดูดซับน้ำได้ดี แห้งไว และช่วยลดปัญหากลิ่นอับ
"น้ำ รพีภัทร" แจงปม "ซองดูฮี" ลั่น! แค่เช็กเกลียว..ไม่เกี่ยวยูทูบพรีเมี่ยม
ปลาโลมาหลับได้โดยไม่จมน้ำ เพราะสมองครึ่งหนึ่งไม่เคยหลับ
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ศาลโลกชี้เมียนมารับผิดฐานฆ่ๅล้ๅงเผ่าพันธุ์โรฮิงญา เหตุการณ์ปี 2017 คร่าชีวิตอย่างน้อย 10,000 คน
จากครัวโลกสู่ถังขยะโลก ? เปิดปัญหาขยะนำเข้า ขยะอาหาร และ E-Waste ที่ไทยต้องเร่งแก้
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
โทรศัพท์รู้ตำแหน่งเราได้โดยไม่ต้องต่อเน็ต เพราะดาวเทียม 24 ดวงกำลังส่งเวลาลงมาบอก
โทรศัพท์รู้ตำแหน่งเราได้โดยไม่ต้องต่อเน็ต เพราะดาวเทียม 24 ดวงกำลังส่งเวลาลงมาบอก
จำฝันไม่ได้เพราะสมองไม่ได้บันทึกไว้ตั้งแต่แรก ไม่ใช่เพราะฝันไม่ชัด
จำหน้าคนได้แต่จำชื่อไม่ได้ เพราะชื่อไม่มีความหมายให้สมองเกาะ
เดือนกุมภาพันธ์มีแค่ 28 วัน เพราะโรมันโบราณยกเดือนนี้ให้พิธีชำระล้างและวิญญาณผู้ตาย