ทำไมแผลในปากเจ็บกว่าบาดแผลเล็ก ๆ บนผิวหนัง

เคยสงสัยกันไหมว่า ทำไมเวลาโดนมีดบาดนิ้วเล็ก ๆ บางครั้งยังพอทนได้ แต่พอมีแผลเล็ก ๆ ในปากกลับรู้สึกทรมาน กินอะไรก็เจ็บ แปรงฟันก็สะดุ้ง แค่ลิ้นไปโดนนิดเดียวก็รู้สึกเหมือนแผลนั้นใหญ่ขึ้นมา ทั้งที่ขนาดของแผลอาจเล็กกว่ารอยขีดข่วนบนผิวหนังด้วยซ้ำ

หลายคนเจอประสบการณ์แบบนี้จากแผลร้อนใน แผลกัดกระพุ้งแก้ม หรือแผลจากอาหารแข็ง ๆ ไปขูดโดนด้านในปาก บางคนอาจรู้สึกว่าแผลในปากเป็นเรื่องเล็ก แต่ความเจ็บกลับมากกว่าบาดแผลด้านนอก จนอดสงสัยไม่ได้ว่าทำไมร่างกายถึงตอบสนองแบบนั้น

เหตุผลหนึ่งมาจากบริเวณในปากมีปลายประสาทจำนวนมาก ทำหน้าที่ช่วยให้เรารับรู้รสชาติ อุณหภูมิ และสัมผัสละเอียดต่าง ๆ เวลาเกิดแผลขึ้นมา บริเวณนั้นจึงส่งสัญญาณความเจ็บไปยังสมองได้ค่อนข้างชัด ทำให้รู้สึกระคายเคืองง่ายกว่าผิวหนังบางส่วน

อีกอย่างคือแผลในปากแทบไม่มีช่วงเวลาพักให้ตัวเองได้หายดี ผิวหนังด้านนอกถ้ามีแผล เราอาจปิดพลาสเตอร์ หลีกเลี่ยงการแตะต้อง หรือระวังไม่ให้โดนน้ำ แต่ในปากต้องใช้งานตลอดเวลา ทั้งการกิน การพูด การกลืน รวมถึงการขยับลิ้นอยู่เรื่อย ๆ

แผลเล็ก ๆ ที่ดูเหมือนไม่มีอะไร จึงถูกกระตุ้นซ้ำหลายครั้งต่อวัน เช่น ตอนเคี้ยวอาหาร เศษอาหารไปสัมผัส หรือฟันไปเสียดสีกับบริเวณที่เป็นแผล ความรู้สึกเจ็บจึงกลับมาเรื่อย ๆ จนเหมือนแผลไม่ยอมหาย

อีกจุดที่ทำให้หลายคนรู้สึกว่าแผลในปากเจ็บมาก คือสภาพแวดล้อมภายในช่องปากไม่ได้แห้งเหมือนผิวหนัง น้ำลาย อาหาร และการเปลี่ยนแปลงของสภาพภายในปากสามารถทำให้บริเวณแผลถูกกระตุ้นอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะเวลารับประทานอาหารรสจัด อาหารเค็ม หรืออาหารที่มีความเป็นกรด

แต่ก็มีคนจำนวนหนึ่งที่มองต่างออกไป บางคนเคยมีแผลลึกบนผิวหนัง เช่น แผลจากอุบัติเหตุหรือของมีคม แล้วรู้สึกว่าเจ็บกว่ามาก เพราะแผลภายนอกอาจกระทบกับกล้ามเนื้อหรือเนื้อเยื่อด้านล่างด้วย ส่วนแผลในปากแม้จะรู้สึกแสบและรำคาญมาก แต่ส่วนใหญ่ไม่ได้ลึกเท่ากัน

เรื่องความรู้สึกเจ็บจึงไม่ได้ขึ้นกับขนาดแผลเพียงอย่างเดียว แผลเล็กในจุดที่มีการใช้งานตลอดเวลา อาจสร้างความรำคาญได้มากกว่าแผลที่ใหญ่กว่าแต่สามารถพักไว้เฉย ๆ ได้

หลายคนอาจเคยได้ยินว่าแผลในปากหายเร็วกว่าแผลบนผิวหนัง ซึ่งมีส่วนจริง เพราะเนื้อเยื่อในช่องปากมีลักษณะการซ่อมแซมตัวเองที่ดีและมีเลือดมาเลี้ยงค่อนข้างมาก แต่ระหว่างที่กำลังหาย ความรู้สึกเจ็บจากการถูกกระตุ้นซ้ำก็ยังทำให้รู้สึกทรมานอยู่

ถ้าเป็นแผลในปากทั่วไป การดูแลความสะอาดช่องปาก ดื่มน้ำให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้ระคายเคืองมักช่วยให้รู้สึกดีขึ้นได้ แต่ถ้าแผลมีขนาดใหญ่ เป็นนานผิดปกติ หรือเกิดซ้ำบ่อย ก็ควรให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจดูเพื่อหาสาเหตุเพิ่มเติม

บางครั้งสิ่งที่ทำให้เรารู้สึกว่าแผลหนึ่งเจ็บกว่าอีกแผล ไม่ได้มาจากขนาดของมัน แต่มาจากตำแหน่งที่มันอยู่และสิ่งที่ร่างกายต้องเจอกับมันทุกวัน หลายคนอาจมีประสบการณ์กับแผลในปากแตกต่างกันไป บางคนเจ็บมาก บางคนแทบไม่รู้สึก แล้วประสบการณ์ของแต่ละคนเป็นแบบไหนกันบ้าง