ทำไมเสียงตัวเองในคลิปฟังแปลกหู

เคยไหม อัดคลิปพูดเล่นกับเพื่อน หรือถ่ายวิดีโอรีวิวอะไรสักอย่าง พอกดเปิดฟังเสียงตัวเองเท่านั้นแหละ ต้องหยุดชะงักไปแป๊บหนึ่ง เพราะเสียงในคลิปมันไม่เหมือนเสียงที่เราได้ยินตอนพูดอยู่เลย บางคนถึงขั้นคิดว่า นี่เสียงเราจริงเหรอ ทำไมฟังดูทุ้มขึ้นบ้าง แหลมขึ้นบ้าง หรือเหมือนเป็นคนละคนไปเลย

ความรู้สึกนี้เจอกันแทบทุกคน ไม่ได้เกิดจากไมค์โทรศัพท์เสีย ไม่ได้เกิดจากคลิปโดนแต่งเสียง และไม่ได้แปลว่าตอนพูดจริงเราเสียงประหลาดอะไรขนาดนั้น เรื่องมันเกิดจากวิธีที่หูของเรารับเสียงตัวเองในแต่ละสถานการณ์ต่างหาก

เวลาพูดตามปกติ เสียงที่ออกมาจากลำคอไม่ได้เดินทางเข้าหูทางเดียวเหมือนเสียงคนอื่น เสียงจะสั่นผ่านอากาศเข้าหู แล้วส่วนหนึ่งยังเดินผ่านกระดูกบริเวณกะโหลกศีรษะไปถึงหูด้านในด้วย วิธีนี้ทำให้เราได้ยินเสียงตัวเองที่มีส่วนผสมของแรงสั่นจากภายในร่างกาย

เสียงที่ผ่านกระดูกมักทำให้ความถี่ต่ำเด่นขึ้น เราเลยรู้สึกว่าเสียงตัวเองตอนพูดจริงมีความนุ่ม มีความทุ้ม และฟังดูคุ้นหูมากกว่า พอพูดออกมาแล้วสมองก็จำเสียงแบบนี้เป็นเสียงประจำตัว เหมือนเป็นเสียงเวอร์ชันที่เราใช้มาตลอดชีวิต

แต่พอมีคนเอาโทรศัพท์มาอัดคลิป เสียงที่เราได้ยินจากลำโพงหรือหูฟังเป็นเสียงที่เดินทางผ่านอากาศอย่างเดียว ไม่มีแรงสั่นจากในร่างกายมาช่วยเติมน้ำหนัก เสียงเลยเปลี่ยนไป บางคนรู้สึกว่าบางลง บางคนรู้สึกว่าแหลมขึ้น หรือฟังเหมือนคนอื่นกำลังเลียนแบบตัวเองอยู่

มันคล้ายกับเวลาเราเห็นหน้าตัวเองในกระจกทุกวัน แล้ววันหนึ่งไปเห็นรูปจากมุมที่ไม่คุ้นเคย ความรู้สึกแรกมักจะมีคำถามว่า ทำไมหน้าดูไม่เหมือนเดิม ทั้งที่จริง ๆ แล้วเป็นหน้าเดิม แค่เป็นมุมที่สมองไม่ค่อยได้เห็น

เรื่องเสียงก็เหมือนกัน สมองไม่ได้เก็บแค่เสียงอย่างเดียว แต่มันจำภาพรวมของตัวเราเอาไว้ด้วย ทั้งจังหวะพูด น้ำเสียง และความรู้สึกตอนเปล่งเสียงออกมา พอได้ยินเสียงจากคลิปที่ไม่มีส่วนประกอบเดิม สมองเลยเกิดอาการสะดุดเล็ก ๆ เหมือนเจอข้อมูลที่ไม่ตรงกับที่เคยจำไว้

อีกเรื่องที่ทำให้หลายคนตกใจคือ ตอนพูดเราไม่ได้สนใจเสียงตัวเองเต็มร้อย เพราะกำลังคิดว่าจะพูดอะไรต่อ จะเลือกคำไหน หรือกำลังสนใจคนตรงหน้า แต่ตอนเปิดคลิป เรากลายเป็นผู้ฟังเต็มตัว สมองเลยจับรายละเอียดเล็ก ๆ ที่ปกติไม่ทันสังเกต เช่น เสียงหายใจ การออกเสียงบางคำ หรือจังหวะหยุดระหว่างประโยค

นี่เป็นเหตุผลที่หลายคนอัดเสียงประชุม อัดพอดแคสต์ หรือทำคลิปครั้งแรกแล้วรู้สึกเขินเสียงตัวเองมาก บางคนถึงกับลบไฟล์ทิ้งแล้วบอกว่าไว้ทำใหม่ก่อน เพราะฟังแล้วรู้สึกเหมือนมีคนแปลกหน้ามาพูดอยู่ในโทรศัพท์ ทั้งที่เจ้าของเสียงก็คือตัวเองนี่แหละ

ถ้าอยากชินกับเสียงตัวเอง วิธีง่าย ๆ คือฟังบ่อยขึ้น ลองอัดเสียงอ่านหนังสือ อัดคลิปสั้น ๆ หรือพูดเล่าเรื่องธรรมดาแล้วเปิดฟังทีหลัง ช่วงแรกอาจรู้สึกขัดใจ แต่สมองจะค่อย ๆ ปรับและเริ่มรับรู้ว่าเสียงจากคลิปก็เป็นเสียงของเราเหมือนกัน

นักร้อง นักพากย์ หรือคนที่ต้องใช้เสียงทำงานผ่านไมโครโฟนจำนวนมากก็ผ่านช่วงนี้มาเหมือนกัน หลายคนไม่ได้เกิดมาพร้อมเสียงที่คุ้นหูเวลาอัด แต่ฝึกฟัง ฝึกควบคุม และเรียนรู้เสียงตัวเองจนกลายเป็นจุดเด่นได้

สุดท้ายแล้ว เสียงในคลิปไม่ได้หลอกเรา และเสียงตอนพูดจริงก็ไม่ได้ผิดปกติ มันเป็นแค่เสียงเดียวกันที่เดินทางเข้าหูคนละเส้นทางเท่านั้นเอง ใครที่เคยฟังคลิปตัวเองแล้วสะดุ้ง ลองเปิดฟังอีกครั้ง อาจพบว่าเสียงที่เคยรู้สึกแปลก วันหนึ่งจะกลายเป็นเสียงที่คุ้นเคยที่สุดอีกเสียงหนึ่ง