สิ่งที่คนมีสุขภาวะ ทางอารมณ์รู้วิธีทำ

ในบรรดาความกังวลด้านสุขภาพที่สังคมอ้างว่าให้ความสนใจ สุขภาวะทางอารมณ์คงเป็นสิ่งที่ถูกละเลยมากที่สุด (นี่เป็นคนละเรื่องกับสุขภาพจิต) เราสะดวกใจที่จะพูดถึงอาการปวดหัวของตัวเองที่เกิดขึ้นซ้ำๆ เพราะ ไม่คิดว่ามันจะบอกอะไรเกี่ยวกับตัวเราได้มากนัก

อาการปวดหัวไม่เกี่ยวข้องกับตัวตนที่เราเชื่อว่าตัวเองเป็น ทว่าเรารู้ว่าอารมณ์เป็นผลลัพธ์ของตัวตนเรา เราจึงซ่อนมันเอาไว้เพื่อรักษาภาพลักษณ์ที่สูงส่ง ที่ตลกร้ายคือการเก็บซ่อน อารมณ์นี่แหละที่ทําให้เกิดปัญหา เพราะบางส่วนในตัวเราที่เรากดเอาไว้หรือเมินเฉยไปคือส่วนที่กลายเป็นสัตว์ประหลาดจอมบงการที่บ่อนทําลายเราอย่างเงียบเชียบ (ในทางจิตวิทยาเรียกว่า “ด้านมืดในตัวเอง”)

การพูดถึงด้านมืดในตัวเองโดยพิจารณาจากมุมมองของสุขภาวะทางอารมณ์นั้นเป็นอีกหัวข้อหนึ่ง (และคงต้องเขียนหนังสืออีกหลายเล่มถึงจะ อธิบายเรื่องนี้ได้ครบถ้วน) เราเลยรวบรวม 10 องค์ประกอบของคนมีสุขภาวะ ทางอารมณ์มาแบ่งปันให้คุณแก้ขัดไปก่อน แม้ว่าการมีครบทุกองค์ประกอบ เชิงบวกเหล่านี้อาจเป็นไปไม่ได้ แต่มันก็เป็นสิ่งที่คุ้มค่าในการคิดพิจารณา(และพยายามไขว่คว้ามาให้ได้)

01/คนมีสุขภาวะทางอารมณ์รู้วิธีรับฟังความเจ็บปวดของตัวเอง ความเจ็บปวดอย่างความเครียดและความอึดอัดใจเป็นสัญญาณที่บอกว่ามีหนทางที่ดีกว่านี้ และมีบางสิ่งอยู่ผิดที่ผิดทาง มันพาเราไปสู่สิ่งที่ดีกว่าและสอดคล้องกับตัวตนที่เราเป็นและอยากเป็นมากกว่าเสมอ ความท้าทายเพียง หนึ่งเดียวคือ การไม่ปล่อยให้ตัวเองละเลยความเจ็บปวดนั้น

02 / คนมีสุขภาวะทางอารมณ์รู้วิธีสังเกตความคิดอย่างเป็นกลางและไม่เชื่อมโยงตัวเองกับความคิดเหล่านั้น คุณไม่ใช่ความคิดหรือความรู้สึกของตัวเอง คุณคือสิ่งมีชีวิตที่สังเกต ตอบสนอง ใช้ประโยชน์ สร้าง ตลอดจนสัมผัสสิ่งเหล่านั้น สิ่งที่ฉันจะบอกคือ คุณไม่สามารถควบคุมความคิดและความรู้สึกได้ แต่มันก็ไม่ได้ควบคุมคุณเช่นกัน คุณเป็นคนเลือกว่าจะคิดเรื่องใดและจะปล่อยวางเรื่องใด (และเมื่อคุณไม่ สามารถปล่อยวางได้ นี่บอกให้คุณรู้ถึงบางสิ่งเกี่ยวกับตัวเอง สังเกตให้ดี)

03 / คนมีสุขภาวะทางอารมณ์มองเห็นสิ่งที่น่ารังเกียจของคนอื่นในตัวเอง สิ่งที่คุณขอบในตัวคนอื่นคือสิ่งที่คุณขอบในตัวเอง และสิ่งที่คุณรังเกียจใน ตัวคนอื่นก็คือสิ่งที่คุณมองไม่เห็นในตัวเอง ถ้าคุณฝึกสังเกตตัวเองทุกครั้งที่รู้สึกหงุดหงิดหรือรําคาญใครบางคนและพฤติกรรมของเขาอย่างบอกไม่ถูก

คุณจะเข้าถึงเครื่องมือชั้นเยี่ยมที่ช่วยให้คุณเติบโตและวิธีที่เร็วที่สุดในการสร้างชีวิต ที่สงบสุข พฤติกรรมของคนอื่นจะไม่ส่งผลกับคุณอีกต่อไป เพราะท้ายที่สุด แล้วสิ่งที่ทําให้คุณโกรธไม่ใช่พวกเขาแต่เป็นสิ่งที่อยู่ในตัวคุณมาตลอด

04 / คนมีสุขภาวะทางอารมณ์แยกความแตกต่างระหว่างการชอบบางสิ่งกับการชอบความคิดเกี่ยวกับสิ่งนั้น พวกเขาไม่ได้มีแค่ความปรารถนา แต่ยังตระหนักว่าทําไมถึงมีความปรารถนานั้น ความคิดจะแก้ปัญหาที่เราสร้างขึ้นในหัว ถ้าเราเชื่อว่าตัวเองไม่คู่ควรกับความรัก ความคิดเกี่ยวกับคนรักที่อบอุ่นและเอาใจใส่ซึ่งทําให้เรามั่นใจว่าเราสมบูรณ์แบบจะแก้ไขความเชื่อนั้น แต่ถ้าเราไม่เข้าใจว่าที่เราต้องการความรัก ก็เพราะอยากแก้ไขบางสิ่งในตัวเอง เราก็จะหลงคิดไปว่าที่เราต้องการความรัก เพราะเป็นพวกโรแมนติก ไม่ก็เชื่อว่าชีวิตที่ดีจะขาดความรักไม่ได้ อย่างไรก็ตาม คนที่ตระหนักว่าทำไมตัวเองจึงมีความปรารถนาหนึ่ง ๆ จะเลือกสิ่งที่ต้องการได้อย่างแท้จริงและเป็นประโยชน์ โดยไม่ต้องอิงกับการแก้ปัญหาใด ๆ

05 / คนมีสุขภาวะทางอารมณ์รู้ว่าเมื่อไหร่ควรตัดความสัมพันธ์กับเพื่อน บ่อยครั้งก็เป็นเรื่องยากที่จะขีดเส้นแบ่งระหว่าง “การรักษาความสัมพันธ์แม้ในยามที่อะไร ๆ ก็ไม่สดใสและไร้ความสุข” กับ “การรู้ว่าเมื่อไหร่ควรถอยห่างออกจากสิ่งที่ไม่ได้เป็นพลังบวกในชีวิตอีกต่อไป” เราแทบจะรู้สึกผิดที่ยังคงใกล้ชิดกับคนที่เราไม่ได้รู้สึกผูกพันอยู่บ่อย ๆ และนั่นคือสูตรสำเร็จของหายนะทางอารมณ์ คนมีสุขภาวะทางอารมณ์สามารถแยกแยะได้ว่าใครมีเจตนาร้าย ขี้อิจฉา หรือหมกมุ่นอยู่กับปัญหาของตัวเองจนไม่ได้สนใจคนอื่น ถ้าถามว่าคนเหล่านี้ต้องการความรักและมิตรภาพหรือเปล่า คำตอบคือใช่ แต่บางครั้งการเดินจากไปก็เป็นวิธีที่ดีที่สุด และโดยส่วนใหญ่แล้วก็เป็นทางเลือกที่เกิดประโยชน์ที่สุดอีกด้วย

06/คนมีสุขภาวะทางอารมณ์ใช้ชีวิตโดยครอบครองสิ่งของน้อยชิ้นและอยู่กับความเป็นจริง คนมีสุขภาวะทางอารมณ์รู้ว่าการครอบครองวัตถุสิ่งของไม่อาจทำให้พวกเขาเกิดความรู้สึกบางอย่างที่ตัวเองปรารถนา และถึงความรู้สึกนั้นจะเกิดขึ้น มันก็คงอยู่ได้แค่ช่วงเวลาสั้น ๆ พวกเขาจึงเลิกใช้ชีวิตแบบที่ต้องแข่งขันอย่างบ้าคลั่งเพื่อครอบครอบบางสิ่ง และเรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย พวกเขาไม่ได้ใช้สิ่งที่มีไปโดยเปล่าประโยชน์ จึงไม่รู้สึกว่าตัวเองขาดอะไรไป พวกเขาเก็บเฉพาะสิ่งที่มีความหมายและมีประโยชน์เอาไว้ในพื้นที่ของตัวเอง อีกทั้งยังบริโภคและเก็บรักษาสิ่งต่าง ๆ อย่างใส่ใจ ตั้งใจ เห็นคุณค่า และชาญฉลาด

07/คนมีสุขภาวะทางอารมณ์อยู่คนเดียวได้

สิ่งที่คุณค้นพบเมื่ออยู่เพียงลำพังคือมุมมอง ถ้าไม่ได้อยู่ท่ามกลางผู้คนที่คุณต้องระวังการแสดงออกและเลือกคำพูดอย่างชาญฉลาด คุณก็สามารถเป็นตัวของตัวเองได้ การอยู่ตัวคนเดียวจึงชวนให้รู้สึกผ่อนคลายอย่างล้ำลึกและเป็นสิ่งที่คนมีสุขภาวะทางอารมณ์ฝึกอยู่บ่อย ๆ เมื่อคุณไม่ต้องอยู่ท่ามกลางผู้คนและปรับอารมณ์ของตัวเองให้เหมาะสม คุณก็จะสามารถสัมผัสอารมณ์เหล่านั้นได้อย่างเต็มที่

08 / คนมีสุขภาวะทางอารมณ์ปล่อยให้ตัวเองได้รู้สึก

แก่นแท้ของทุกปัญหาทางอารมณ์คือ การเชื่อว่าความรู้สึกเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้ การมีความรู้สึกไม่ใช่เรื่องอันตราย แต่การต่อต้านความรู้สึกต่างหากที่ทำให้ทุกอย่างพังพินาศ สิ่งที่คนมีสุขภาวะทางอารมณ์ทำได้ยอดเยี่ยมกว่าใคร ๆ ก็คือ การปล่อยให้ตัวเองได้รู้สึกทุกสิ่ง พวกเขารู้ว่าความรู้สึกไม่ทำให้ถึงตายและควรแบ่งเวลามาประมวลผลมัน นอกจากนี้ยังรู้สิ่งที่ขัดแย้งกับความเชื่อทั่วไป นั่นคือ การปล่อยให้ตัวเองรู้สึกไม่ใช่การสูญเสียอำนาจควบคุม แต่เป็นเส้นทางสู่การมีเหตุผลกับความมุ่งมั่นมากพอที่จะอยู่กับปัจจุบันและจดจ่อได้อย่างเต็มที่ นี่แหละคือ “อำนาจควบคุม” เท่าที่มนุษย์คนหนึ่งสามารถมีได้

09 / คนมีสุขภาวะทางอารมณ์ไม่ยึดติดกับผลลัพธ์ที่ “ดี” หรือ “ถูกต้อง”ชั่วขณะที่คุณตัดสินว่าผลลัพธ์หนึ่งถูกต้อง ก็เท่ากับคุณตัดสินไปแล้วด้วยว่าอีกผลลัพธ์หนึ่งไม่ถูกต้อง เหนือสิ่งอื่นใดคือ ถ้ามีสิ่งที่เป็นไปตามที่เราตั้งใจย่อมมีสิ่งที่ต่างไปจากที่เราตั้งใจ และนี่ถือเป็นของขวัญเช่นกัน

10/คนมีสุขภาวะทางอารมณ์มองเห็นคุณค่าและเป้าหมายของทุกประสบการณ์ เป้าหมายของทุกประสบการณ์ไม่ได้อยู่ที่ว่าคุณได้รับอะไรจากมัน แต่คุณกลายเป็นคนแบบไหนหลังจากผ่านพ้นประสบการณ์นั้น ท้ายที่สุดแล้วมันเป็นเรื่องของการเติบโต เรื่องดี ๆ และเรื่องร้าย ๆ ทำให้คุณเติบโตได้ไม่ต่างกัน(ซึ่งในความเป็นจริง คำว่า “ร้าย” เป็นสิ่งที่คุณถูกสอนหรือเชื่อว่ามันไม่“ถูกต้อง”) ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่ว่าคุณทำสิ่งต่าง ๆ ได้ถูกต้องมากแค่ไหน แต่อยู่ที่ว่าคุณพัฒนาขึ้นมากแค่ไหน และทุกประสบการณ์ไม่ว่าจะดี ร้าย ย่ำแย่ ยอดเยี่ยม น่าสับสน ยุ่งเหยิง หรือยิ่งใหญ่ล้วนช่วยให้คุณพัฒนาขึ้นได้

ดังที่โยฮันนา เดอ ซิเลนโต กล่าวไว้ว่า “วิธีเดียวที่คนเราจะล้มเหลวคือการไม่ยอมลงมือทํา"

______________