ทากทะเลบางชนิดทิ้งอวัยวะเพศได้แล้วสร้างใหม่อีกครั้ง

มีสัตว์ทะเลอยู่ชนิดหนึ่งที่ทำให้หลายคนต้องหยุดอ่านซ้ำ เพราะพฤติกรรมของมันฟังดูเหมือนเรื่องแต่งจากนิยายวิทยาศาสตร์ ทากทะเลบางชนิดสามารถสลัดอวัยวะเพศของตัวเองทิ้ง แล้วสร้างส่วนใหม่ขึ้นมาใช้งานได้อีกครั้ง

ฟังดูเหมือนธรรมชาติเล่นมุกอะไรบางอย่าง เพราะมนุษย์เราแค่คิดถึงการสูญเสียอวัยวะบางส่วนก็รู้สึกวุ่นวายไปทั้งชีวิตแล้ว แต่เจ้าทากทะเลตัวเล็ก ๆ กลับมีวิธีจัดการกับเรื่องนี้แบบนิ่ง ๆ เหมือนเป็นงานซ่อมบำรุงตามรอบ ไม่ต้องเปิดศูนย์บริการ ไม่ต้องรออะไหล่จากที่ไหน เพราะร่างกายมันจัดการเอง

สัตว์ที่ถูกพูดถึงมากคือทากทะเลกลุ่มที่เรียกว่า sacoglossan sea slug โดยเฉพาะชนิด Elysia marginata และ Elysia atroviridis ซึ่งนักวิทยาศาสตร์พบว่ามันสามารถแยกส่วนหัวออกจากลำตัวในกระบวนการที่เรียกว่า autotomy จากนั้นหัวที่แยกออกมายังมีชีวิตอยู่และค่อย ๆ สร้างร่างกายส่วนที่หายไปขึ้นมาใหม่ได้

ส่วนที่ทำให้คนสนใจไม่ใช่แค่เรื่องการแยกร่าง แต่ยังรวมถึงเรื่องอวัยวะสืบพันธุ์ด้วย ทากทะเลกลุ่มนี้มีระบบสืบพันธุ์แบบกระเทย คือแต่ละตัวมีทั้งอวัยวะเพศผู้และเพศเมียอยู่ในตัวเอง พวกมันสามารถผสมพันธุ์กับอีกตัวได้ และมีพฤติกรรมบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับการใช้งานอวัยวะเพศซึ่งน่าสนใจมาก

นักวิจัยพบว่าทากทะเลบางชนิดสามารถทิ้งอวัยวะเพศหลังการผสมพันธุ์ แล้วสร้างใหม่ภายในช่วงเวลาหนึ่ง การทำแบบนี้อาจช่วยให้มันกลับมาสืบพันธุ์ได้อีกครั้ง เพราะส่วนที่ใช้งานไปแล้วไม่ได้จำเป็นต้องเก็บไว้ตลอดชีวิต

ธรรมชาติมีวิธีแก้ปัญหาที่ชวนให้มนุษย์รู้สึกทั้งทึ่งและแอบอิจฉาเล็ก ๆ เพราะเวลามีอะไรสึกหรอในร่างกาย คนเรามักต้องพึ่งการรักษา ยา หรือเทคโนโลยีทางการแพทย์ แต่สัตว์บางชนิดเหมือนมีระบบฟื้นฟูติดเครื่องมาจากโรงงาน

แน่นอนว่าทากทะเลไม่ได้มีชีวิตง่ายเหมือนตัวละครเกมที่กดปุ่มแล้วเลือดเต็มหลอด การสร้างอวัยวะใหม่ต้องใช้พลังงานสูง และกระบวนการนี้ยังมีข้อจำกัด ไม่ใช่ว่าทุกส่วนของร่างกายจะงอกกลับมาได้ทั้งหมดตามใจสั่ง ธรรมชาติให้ความสามารถพิเศษมา แต่ก็ไม่ได้แจกแบบไม่คิดราคา

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือทากทะเลบางชนิดมีความสามารถเกี่ยวกับการเก็บคลอโรพลาสต์จากสาหร่ายที่กินเข้าไป ทำให้สามารถใช้พลังงานจากแสงได้ช่วงหนึ่ง คล้ายมีระบบช่วยประหยัดอาหารติดตัวอยู่ด้วย เจ้าตัวเล็กในทะเลจึงมีทั้งความสามารถด้านการฟื้นฟูและการเอาตัวรอดหลายอย่างรวมกัน

เมื่อมองจากมุมของมนุษย์ พฤติกรรมแบบนี้อาจดูวุ่นวายเกินไป เพราะแค่การพูดถึงการทิ้งอวัยวะเพศก็ทำให้หลายคนทำหน้าเหวอแล้ว แต่สำหรับธรรมชาติ มันไม่ได้มีเรื่องความเขินอายเข้ามาเกี่ยวข้อง สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิดแค่หาวิธีอยู่รอดและส่งต่อสายพันธุ์ด้วยวิธีที่เหมาะกับตัวเอง

บางครั้งสิ่งมีชีวิตตัวเล็ก ๆ ในทะเลก็ทำให้เห็นว่าร่างกายของสัตว์บนโลกยังมีลูกเล่นอีกมาก สิ่งที่มนุษย์คิดว่าเป็นเรื่องเหลือเชื่อ อาจเป็นเพียงกิจวัตรธรรมดาของสิ่งมีชีวิตที่อาศัยอยู่เงียบ ๆ ใต้ผิวน้ำมานานนับล้านปี

เจ้าทากทะเลไม่ได้ตั้งใจจะมาโชว์ความสามารถให้มนุษย์ประหลาดใจ มันแค่ใช้วิธีของมันเองในการเดินหน้าต่อไป และบังเอิญว่าวิธีนั้นดันทำให้คนที่ได้รู้เรื่องต้องนั่งคิดว่า ธรรมชาตินี่ช่างออกแบบอะไรได้ไม่ธรรมดาจริง ๆ