ต่อมน้ำเหลืองโต อาการและสาเหตุที่ควรทราบ

        ภาวะ "ต่อมน้ำเหลืองโต" เป็นอาการยอดฮิตที่หมอมักจะเจอคนไข้คลำเจอแล้วตกใจ รีบมาหาหมออยู่บ่อยๆ แต่จริงๆ แล้วต่อมน้ำเหลืองมีอยู่ทั่วร่างกาย ทำหน้าที่เหมือน "ด่านตรวจจับเชื้อโรค" คอยดักจับสิ่งแปลกปลอมเพื่อไม่ให้เข้าสู่กระแสเลือด

        ดังนั้น เวลาที่มันโตขึ้น แปลว่าด่านกำลังทำงานอย่างหนักหรือมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้นใกล้ๆ บริเวณนั้น

        สาเหตุหลักๆ ที่ทำให้ต่อมน้ำเหลืองโต หมอจะแบ่งกลุ่มสาเหตุออกเป็น 3 กลุ่มใหญ่ๆ เพื่อให้เข้าใจง่ายๆ

1. การติดเชื้อ (พบได้บ่อยที่สุด) ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อบริเวณใกล้เคียง เช่น ถ้าเจ็บคอ ทอนซิลอักเสบ หรือมีฟันผุ ต่อมน้ำเหลืองที่คอก็จะโตขึ้นเพื่อสู้กับเชื้อโรค หรือถ้ามีแผลติดเชื้อที่ขา ต่อมน้ำเหลืองที่ขาหนีบก็อาจจะโตได้ นอกจากนี้ยังรวมถึงการติดเชื้อไวรัส (เช่น ไข้หวัดใหญ่, HIV) หรือเชื้อแบคทีเรียเฉพาะโรคอย่าง วัณโรคต่อมน้ำเหลือง

2. โรคระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ: เช่น โรคพุ่มพวง (SLE) หรือรูมาตอยด์ ซึ่งภูมิคุ้มกันของร่างกาย เกิดความสับสนและกลับมาโจมตีเนื้อเยื่อตัวเอง จนทำให้ต่อมน้ำเหลืองโตทั่วร่างกายได้

3. โรคมะเร็ง อันนี้คือสิ่งที่คนไข้กลัวกันที่สุด ซึ่งแยกเป็น 2 แบบ คือ มะเร็งของต่อมน้ำเหลืองเอง และมะเร็งจากอวัยวะอื่นที่แพร่กระจายมาที่ต่อมน้ำเหลือง (เช่น มะเร็งเต้านมลามไปต่อมน้ำเหลืองที่รักแร้)

แนวทางการรักษาและการดูแลตัวเอง

การรักษาต่อมน้ำเหลืองโต หมอจะไม่ได้รักษาที่ตัวก้อนโดยตรง แต่ "ต้องรักษาที่ต้นเหตุ"

• ถ้าเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย หมอจะให้ยาปฏิชีวนะมาทาน เมื่อการติดเชื้อหายไป ต่อมน้ำเหลืองก็จะ

ค่อยๆ ยุบลงเอง (แต่อาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ ไม่ได้ยุบปุบปับ)

• ถ้าเกิดจากโรคร้ายแรง: หากหมอสงสัยกลุ่มโรคมะเร็ง หมอจะทำการเจาะเลือด เอกซเรย์ หรืออาจต้อง ผ่าตัดเอาชิ้นเนื้อต่อมน้ำเหลืองไปตรวจ เพื่อวางแผนการรักษาด้วยยาเคมีบำบัดหรือฉายแสงต่อไป

        สัญญาณเตือนที่ต้องรีบมาพบหมอ หมอแนะนำให้สังเกตตัวเอง ถ้าก้อนที่คลำได้ โตขึ้นเรื่อยๆ, มีลักษณะแข็ง ยึดแน่นติดกับเนื้อเยื่อรอบๆ (คลำแล้วไม่กลิ้งไปมา), ขนาดใหญ่กว่า 2 เซนติเมตร, ร่วมกับมีอาการเบื่ออาหาร น้ำหนักลดฮวบฮาบโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีไข้ต่ำๆ ตอนกลางคืน แบบนี้ห้ามชะล่าใจเด็ดขาด ควรรีบมาเจาะเลือดหรือตรวจเช็กอย่างละเอียดทันทีค่ะ