ทำไมโตแล้วเพลียแดดง่าย ทั้งที่ตอนเด็กวิ่งกลางแดดได้

หลายคนน่าจะเคยรู้สึกเหมือนกัน ตอนเด็กวิ่งเล่นกลางแดดเป็นชั่วโมงยังไม่ค่อยรู้สึกอะไร แต่พอโตขึ้น แค่ยืนรอรถเมล์ไม่กี่นาที ทำไมเริ่มมึน เริ่มเพลีย เหงื่อออกจนหมดแรงเหมือนร่างกายสู้ไม่ไหวแล้ว

เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าเราอ่อนแอขึ้นแบบทันทีทันใด แต่มันเกี่ยวกับระบบจัดการความร้อนของร่างกายล้วนๆ ร่างกายคนเรามีหน้าที่สำคัญอย่างหนึ่งคือรักษาอุณหภูมิภายในให้นิ่งที่สุด พออยู่กลางแดด ความร้อนจากข้างนอกจะเริ่มดันอุณหภูมิร่างกายขึ้น ร่างกายเลยต้องรีบระบายความร้อนออกมา วิธีหลักก็คือขยายหลอดเลือดที่ผิวหนังและผลิตเหงื่อออกมาเพื่อพาความร้อนออกไป

ตอนอายุน้อย ระบบนี้มักทำงานได้คล่องกว่า ร่างกายตอบสนองไว เหงื่อออกได้ดี การไหลเวียนเลือดก็ช่วยพาความร้อนออกจากตัวได้มีประสิทธิภาพกว่า แต่พออายุมากขึ้น ความสามารถในการปรับตัวต่ออุณหภูมิหรือที่เรียกกันง่ายๆ ว่าระบบควบคุมความร้อน เริ่มไม่ลื่นเหมือนเดิม ต่อมเหงื่ออาจตอบสนองช้าลง เหงื่อออกไม่ดีเท่าเก่า หรือออกแล้วแต่ระบายความร้อนได้ไม่ค่อยคุ้ม ทำให้ร่างกายสะสมความร้อนได้ง่ายกว่าเดิม

อีกอย่างที่ชอบเกิดคู่กันคือการเสียน้ำ พออยู่กลางแดด ร่างกายพยายามขับเหงื่อออกมาเรื่อยๆ เพื่อระบายความร้อน แต่ถ้าน้ำในตัวเริ่มไม่พอ เลือดจะข้นขึ้น หัวใจต้องทำงานหนักขึ้น ความดันอาจแกว่ง แล้วเราจะเริ่มรู้สึกหมดแรง หนักหัว ใจเต้นเร็ว หรือเหมือนจะวูบได้ง่าย เด็กหลายคนแม้จะเสียเหงื่อเหมือนกัน แต่ร่างกายเขายังรับมือกับการเปลี่ยนแปลงได้ดีกว่าในหลายกรณี

ที่สำคัญคือชีวิตตอนโตไม่เหมือนตอนเด็กด้วย ตอนเด็กเวลาวิ่งเล่น ร่างกายมักฟิตกว่า หลับพอ ขยับตัวเยอะ และไม่ได้มีปัจจัยแทรกมากมาย แต่พอโตขึ้น หลายคนพักผ่อนน้อย นั่งนาน ไม่ค่อยออกกำลังกาย กินน้ำไม่พอ พอเจอแดดแรงเข้าจริงๆ ร่างกายเลยตอบสนองแย่ลงเร็วกว่าที่คิด บางคนยังมีน้ำหนักตัวมากขึ้นหรือมีโรคประจำตัวเข้ามาเกี่ยวด้วย ยิ่งทำให้เหนื่อยร้อนง่ายกว่าเดิม

อีกมุมหนึ่งคือ ตอนเด็กเรามักจำแต่ภาพว่าเล่นสนุก เลยรู้สึกเหมือนทนแดดได้เก่งมาก แต่จริงๆ ตอนนั้นก็อาจเหนื่อยเหมือนกัน เพียงแค่ร่างกายฟื้นตัวไวกว่า และใจมันยังอยากเล่นต่อ เลยไม่ได้รู้สึกว่ามันเป็นภาระเท่าตอนโตที่แค่ร้อนนิดเดียวก็อยากหาที่ร่มแล้ว

เพราะแบบนี้ คนโตเลยมีแนวโน้มจะเพลียแดดเร็วกว่าเด็ก โดยเฉพาะถ้าอากาศร้อนจัด อับลม ยืนอยู่นิ่งๆ หรือไม่ได้ดื่มน้ำล่วงหน้า ยิ่งถ้าเริ่มมีอาการปวดหัว เวียนหัว คลื่นไส้ ตัวร้อน ใจเต้นแรง หรืออ่อนแรงมากผิดปกติ นั่นแปลว่าร่างกายกำลังส่งสัญญาณว่าคุมความร้อนไม่ค่อยไหวแล้ว

สรุปง่ายๆ คือ ตอนเด็กที่วิ่งกลางแดดได้ทั้งวัน ไม่ได้แปลว่าแดดสมัยนั้นใจดีกว่า แต่เป็นเพราะร่างกายในวัยเด็กและวัยหนุ่มสาวยังจัดการความร้อนได้ดีกว่า พออายุมากขึ้น ระบบระบายความร้อนและการผลิตเหงื่อเริ่มไม่คมเหมือนเดิม ร่างกายก็เลยสูญเสียน้ำง่าย เพลียง่าย และรู้สึกว่าแดดโหดขึ้นแบบชัดเจนมาก