ศาลสมเด็จพระเจ้าตากสิน (วัดลุ่ม)

ปี พ.ศ. 2309 ก่อนกรุงศรีอยุธยาจะแตก พระยาวชิรปราการนำทหารกล้า 500 คน ตีฝ่าวงล้อมกองทัพพม่าออกจากกรุงศรีอยุธยา มุ่งหน้าสู่หัวเมืองชายทะเลตะวันออก ผ่านนครนายก ปราจีนบุรี ฉะเชิงเทรา ชลบุรี จนมาถึงเมืองระยอง

กองทัพตั้งค่ายพักไพร่พลที่บริเวณวัดลุ่ม แต่กรมการเมืองระยองในขณะนั้นเกิดความระแวงว่าพระยาวชิรปราการอาจเป็นกบฏหนีทัพออกมา เนื่องจากกรุงศรีอยุธยายังไม่แตกในเวลานั้น จึงยกไพร่พลข้ามสะพานวัดเนินเข้าตีค่ายของพระยาวชิรปราการ แต่กลับพ่ายแพ้ไป

ระหว่างตั้งทัพอยู่ที่นี่ พระยาวชิรปราการได้นำช้างศึกประจำพระองค์ที่ชื่อ "พังคีรีบัญชร" มาผูกไว้ใต้ต้นสะตือต้นใหญ่ และประทับนั่งใต้ต้นไม้นั้น เรียกประชุมคณะกรรมการเมืองและราษฎรชาวระยอง ประกาศเจตจำนงกอบกู้เอกราชจากพม่า.  หลังจากนั้นไม่นาน พระองค์นำทัพกลับกรุงศรีอยุธยา ขับไล่พม่าจนแตกพ่าย แล้วปราบดาภิเษกเป็น "สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี"

ผู้ทรงกอบกู้เอกราชและสถาปนากรุงธนบุรีเป็นราชธานีแห่งใหม่ นั่นคือเหตุผลที่วัดแห่งนี้ได้รับนามต่อท้ายว่า "มหาชัยชุมพล"  ในปี พ.ศ. 2477 กว่า 150 ปีหลังจากเหตุการณ์นั้น นางทองปาน ภู่สุวรรณ ภรรยาของหัวหน้าไปรษณีย์โทรเลขในจังหวัดระยอง ฝันเห็นสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเสด็จมาหา มีพระราชดำรัสว่าไม่มีที่ประทับ. นางทองปานจึงไปปรึกษากับเจ้าอาวาสวัดลุ่มมหาชัยชุมพล ท่านแนะนำให้สร้างศาลขึ้นมา ในตอนแรกเป็นเพียงเรือนไม้หลังเล็กชั้นเดียว มีพระบรมรูปสมเด็จพระเจ้าตากสินในท่าประทับยืนประดิษฐานอยู่ภายใน  ต้นสะตือต้นเดียวกับที่พระองค์เคยผูกช้างศึกไว้ ยังคงยืนต้นอยู่หน้าศาลจนถึงทุกวันนี้ มีอายุกว่า 300 ปี ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา มีเรื่องเล่าจากผู้ศรัทธาหลายคนว่าได้ฝันเห็นสมเด็จพระเจ้าตากสินมาเข้าฝัน บางรายเล่าว่าพระองค์ตรัสว่า "กูมาอยู่ทางทะเลภาคตะวันออกนานแล้ว คิดถึงไม่เห็นมึงมาเยี่ยมกูบ้าง" ทำให้ผู้ศรัทธาเดินทางมากราบไหว้ด้วยความรำลึกถึงไม่ขาดสาย

ทุกวันที่ 28 ธันวาคมของทุกปี ซึ่งตรงกับวันคล้ายวันปราบดาภิเษกของพระองค์ จะมีงานสมโภชใหญ่ที่ศาลแห่งนี้ กว่า 250 ปีผ่านไปนับจากวันที่พระองค์เคยตั้งทัพที่นี่ ชื่อของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชยังคงเป็นที่เคารพศรัทธาของชาวระยองและคนไทยทั่วประเทศ ไม่ใช่เพียงเพราะพระราชกรณียกิจในการกอบกู้เอกราช แต่เพราะแม้กาลเวลาจะผ่านไปนานเท่าใด ความผูกพันระหว่างกษัตริย์กับแผ่นดินที่พระองค์เคยเหยียบย่างก็ไม่เคยจางหาย