จากร้านเล็กถึงศูนย์การค้าใหญ่ เส้นทางค้าปลีกไทยที่หลายคนคุ้นชื่อ

หลายชื่อที่คนไทยเดินกันเป็นประจำ มีจุดเริ่มต้นต่างกันมากกว่าที่คิด บางแห่งเริ่มจากร้านครอบครัว บางแห่งเริ่มจากแนวคิดศูนย์การค้าสมัยใหม่

ห้างสรรพสินค้าและศูนย์การค้าในไทยไม่ได้มีเส้นทางเติบโตแบบเดียวกันทั้งหมด บางแบรนด์เริ่มจากร้านค้าเล็ก ๆ ก่อนค่อย ๆ ขยายเป็นเครือค้าปลีกขนาดใหญ่ ขณะที่บางรายเริ่มจากการพัฒนาโครงการค้าปลีกหรืออสังหาริมทรัพย์โดยตรง

เมื่อมองย้อนกลับไป จะเห็นว่าชื่อที่คนไทยคุ้นเคยอย่างเซ็นทรัล เดอะมอลล์ โรบินสัน บิ๊กซี โลตัส ตั้งฮั่วเส็ง เอ็มบีเค เทอร์มินอล 21 และสยามพิวรรธน์ ต่างมีจุดแข็งคนละแบบ บางรายเด่นที่การขยายสาขา บางรายเด่นที่ทำเล บางรายเด่นที่แนวคิดการสร้างประสบการณ์ในศูนย์การค้า

เซ็นทรัลเป็นตัวอย่างชัดของธุรกิจค้าปลีกที่เติบโตจากกิจการครอบครัว ข้อมูลจาก Central Group ระบุว่า จุดเริ่มต้นในปี 1947 มาจากร้านห้องแถวในกรุงเทพฯ ที่ขายหนังสือ นิตยสาร และสินค้าทั่วไป ก่อนเปิด Central Department Store ที่วังบูรพาในปี 1956 และต่อยอดสู่ธุรกิจค้าปลีกหลายรูปแบบ

เดอะมอลล์กรุ๊ปมีเส้นทางที่ต่างออกไป โดยเริ่มดำเนินธุรกิจศูนย์การค้าจากสาขาแรกที่ราชดำริเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 1981 ก่อนขยายไปยังรามคำแหง ท่าพระ งามวงศ์วาน บางแค บางกะปิ และต่อยอดสู่โครงการในกลุ่มเอ็มโพเรียม เอ็มควอเทียร์ และเอ็มสเฟียร์

โรบินสันเป็นอีกชื่อที่อยู่ในชีวิตประจำวันของคนไทยจำนวนมาก โดยปัจจุบันอยู่ภายใต้กลุ่ม Central Retail และถูกวางบทบาทเป็นห้างที่ครอบคลุมทั้งสินค้าไลฟ์สไตล์และสินค้าจำเป็น พร้อมการขยายรูปแบบ Robinson Lifestyle ไปยังจังหวัดต่าง ๆ

ฝั่งค้าปลีกแบบไฮเปอร์มาร์เก็ตอย่างบิ๊กซี มีจุดเด่นที่การรวมสินค้าอุปโภคบริโภค พื้นที่เช่า และบริการต่าง ๆ ไว้ในพื้นที่เดียว ข้อมูลบริษัทระบุว่า Big C ดำเนินงานภายใต้ BJC Group และมีเครือข่ายสาขาหลายรูปแบบทั่วประเทศ ทั้ง Big C Supercenter, Big C Market, Big C Foodplace และ Big C Mini

โลตัสก็อยู่ในกลุ่มค้าปลีกที่เปลี่ยนพฤติกรรมการจับจ่ายของคนไทย จากรูปแบบซูเปอร์สโตร์และไฮเปอร์มาร์เก็ต ไปจนถึงสาขาขนาดเล็กและบริการออนไลน์ จุดแข็งของแบรนด์ประเภทนี้อยู่ที่การเข้าถึงชุมชนและการเป็นพื้นที่ซื้อของประจำวันมากกว่าการเป็นห้างปลายทางเพียงอย่างเดียว

ตั้งฮั่วเส็งเป็นกรณีที่ต่างจากเชนค้าปลีกขนาดใหญ่ เพราะภาพจำของแบรนด์ผูกกับความทรงจำของย่านการค้าเก่า โดยเฉพาะบางลำพูและธนบุรี แหล่งข่าวไทยหลายแห่งระบุว่ากิจการเริ่มจากธุรกิจครอบครัว จำหน่ายสินค้าเย็บปักถักร้อย เครื่องสำอาง ผ้าแฟชั่น และอุปกรณ์ตัดเย็บ ก่อนขยายเป็นห้างสรรพสินค้า

เอ็มบีเค เซ็นเตอร์ เป็นอีกเส้นทางหนึ่งของศูนย์การค้ากลางเมืองที่กลายเป็นแลนด์มาร์ก ด้วยทำเลใกล้ย่านสยามและสนามกีฬาแห่งชาติ ภาพจำของเอ็มบีเคไม่ได้มาจากการเป็นห้างหรู แต่จากความหลากหลายของร้านค้า สินค้าไอที ร้านอาหาร และการเป็นจุดหมายของทั้งคนไทยและนักท่องเที่ยว

เทอร์มินอล 21 เติบโตจากคอนเซ็ปต์ที่ชัดเจนมากกว่าการเริ่มจากร้านเล็ก จุดขายคือการจำลองบรรยากาศเมืองต่าง ๆ ทั่วโลกไว้ในศูนย์การค้า โดยเฉพาะสาขาอโศกที่ทำให้แบรนด์มีภาพจำแตกต่างจากห้างทั่วไป

สยามพิวรรธน์มีเส้นทางแบบผู้พัฒนาโครงการค้าปลีกและอสังหาริมทรัพย์ โดยข้อมูลบริษัทระบุว่าเริ่มจดทะเบียนตั้งแต่ปี 2502 ก่อนเปิดสยามเซ็นเตอร์ในปี 2516 และต่อยอดสู่สยามดิสคัฟเวอรี่ สยามพารากอน ไอคอนสยาม และสยามพรีเมี่ยมเอาท์เล็ต

เมื่อแยกดูทีละแบรนด์ ภาพของ “ห้างไทยที่เติบโตจากจุดเริ่มต้นเล็ก ๆ” จึงมีหลายระดับ ไม่ใช่ทุกแห่งเริ่มจากร้านค้าห้องแถว แต่หลายแห่งเริ่มจากจุดตั้งต้นที่เฉพาะตัว แล้วขยายด้วยทำเล รูปแบบร้าน ประสบการณ์ลูกค้า และการปรับตัวตามพฤติกรรมผู้บริโภค

ความน่าสนใจของเรื่องนี้อยู่ที่ห้างไม่ได้เป็นเพียงพื้นที่ซื้อของอีกต่อไป หลายแห่งกลายเป็นพื้นที่พักผ่อน นัดพบ กินข้าว ทำงาน เดินเล่น หรือเป็นจุดหมายของนักท่องเที่ยว เส้นทางของแต่ละแบรนด์จึงบอกภาพการเปลี่ยนแปลงของค้าปลีกไทยได้ดี ตั้งแต่ร้านครอบครัวในอดีต ไปจนถึงศูนย์การค้าขนาดใหญ่ที่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตเมือง

KEY TAKEAWAYS:

• ห้างและศูนย์การค้าไทยแต่ละแบรนด์มีจุดเริ่มต้นไม่เหมือนกัน
• เซ็นทรัลเป็นตัวอย่างของธุรกิจครอบครัวที่เติบโตสู่เครือค้าปลีกขนาดใหญ่
• เดอะมอลล์และสยามพิวรรธน์เด่นในเส้นทางผู้พัฒนาศูนย์การค้า
• บิ๊กซีและโลตัสสะท้อนการเติบโตของค้าปลีกแบบไฮเปอร์มาร์เก็ตและชุมชน
• บางชื่ออย่างตั้งฮั่วเส็งและเอ็มบีเคมีพลังจากความทรงจำ ทำเล และภาพจำเฉพาะตัว