ประเทศไหนมีอายุเฉลี่ยสูงที่สุดและต่ำที่สุดในโลก และอะไรทำให้คนมีอายุยืนต่างกันมากขนาดนั้น

ถ้าคุณเกิดในบางประเทศของโลก มีโอกาสสูงที่คุณจะได้เป่าเค้กวันเกิดอายุ 85 ปีขึ้นไป

แต่ถ้าคุณเกิดในบางประเทศอีกมุมหนึ่งของโลก ชีวิตเฉลี่ยอาจสั้นกว่านั้นเกือบ 30 ปี

ทั้งที่ทุกคน

เป็นมนุษย์เหมือนกัน

คำถามคือ ทำไมอายุขัยถึงต่างกันมากขนาดนี้

ปัจจุบันประเทศที่มีอายุเฉลี่ยสูงที่สุดของโลกมักเป็นประเทศที่มีระบบสาธารณสุขดี รายได้สูง ความปลอดภัยสูง และประชาชนเข้าถึงการรักษาได้ง่าย

กลุ่มประเทศที่มักติดอันดับต้น ๆ ได้แก่ ญี่ปุ่น สิงคโปร์ สวิตเซอร์แลนด์ สเปน และเกาหลีใต้

ประชากรในประเทศเหล่านี้มีอายุคาดเฉลี่ยอยู่ประมาณ 84-86 ปี

ลองนึกภาพว่าเด็กที่เกิดวันนี้มีโอกาสใช้ชีวิตยาวนานจนเห็นโลกในอีกเกือบศตวรรษข้างหน้า

ญี่ปุ่นเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจมาก

หลายพื้นที่มีผู้สูงอายุอายุเกิน 100 ปีจำนวนมาก

นักวิจัยเชื่อว่ามาจากหลายปัจจัยร่วมกัน

ทั้งอาหารที่มีผัก ปลา และอาหารแปรรูปน้อย

การเดินในชีวิตประจำวัน

ระบบสาธารณสุขที่เข้มแข็ง

รวมถึงวัฒนธรรมที่ผู้สูงอายุยังมีบทบาทในสังคม

ส่วนประเทศที่มีอายุเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลกมักเผชิญปัญหาหลายด้านพร้อมกัน

เช่น ความยากจน ความขัดแย้ง สงคราม โรคติดเชื้อ การขาดแคลนอาหาร และระบบสาธารณสุขที่จำกัด

ในบางช่วงปี ประเทศอย่างชาด เลโซโท ไนจีเรีย สาธารณรัฐแอฟริกากลาง หรือซูดานใต้ มักอยู่ในกลุ่มอายุเฉลี่ยต่ำสุด

บางประเทศมีอายุคาดเฉลี่ยเพียงประมาณ 53-58 ปีเท่านั้น

ความต่างนี้หมายความว่า คนที่เกิดในประเทศหนึ่งอาจใช้ชีวิตได้นานกว่าคนอีกประเทศเกือบ 30 ปี

ซึ่งมากกว่าช่วงอายุของคนวัยทำงานทั้งช่วงเสียอีก

ที่น่าสนใจคือ อายุขัยไม่ได้ขึ้นอยู่กับการแพทย์เพียงอย่างเดียว

ถ้าคุณมีโรงพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก แต่ประชาชนสูบบุหรี่หนัก กินอาหารไม่มีคุณภาพ และไม่ออกกำลังกาย อายุเฉลี่ยก็อาจไม่ได้สูงอย่างที่คิด

ในทางกลับกัน ประเทศที่ประชาชนมีพฤติกรรมสุขภาพดี มีความเครียดต่ำ และมีความปลอดภัยในชีวิตสูง มักมีอายุขัยที่ดีตามไปด้วย

อีกเรื่องที่หลายคนไม่รู้คือ อายุเฉลี่ยของประเทศไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเสียชีวิตในอายุนั้น

มันเป็นค่าเฉลี่ยของทั้งประเทศ

ดังนั้นถ้ามีเด็กเสียชีวิตตั้งแต่อายุน้อยจำนวนมาก ค่าเฉลี่ยทั้งประเทศก็จะลดลงทันที

นี่คือเหตุผลที่การลดอัตราการเสียชีวิตของเด็กและการเข้าถึงวัคซีนมีผลต่ออายุเฉลี่ยของประเทศอย่างมหาศาล

สำหรับประเทศไทย อายุคาดเฉลี่ยอยู่ในช่วงประมาณปลาย 70 ปี

สูงกว่าค่าเฉลี่ยโลกและเพิ่มขึ้นอย่างมากเมื่อเทียบกับคนไทยเมื่อหลายสิบปีก่อน

ซึ่งสะท้อนถึงความก้าวหน้าด้านการแพทย์ สุขอนามัย และคุณภาพชีวิตโดยรวม

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่กำหนดว่าเราจะมีอายุยืนแค่ไหน ไม่ได้อยู่ที่ยีนเพียงอย่างเดียว

แต่มันเริ่มตั้งแต่ประเทศที่เราเกิด อาหารที่เรากิน อากาศที่เราหายใจ การศึกษาที่เราได้รับ และระบบสังคมที่เราใช้ชีวิตอยู่ทุกวัน

บางครั้งความลับของการมีอายุยืนจึงไม่ได้อยู่ในยาแพงหรือเทคโนโลยีล้ำสมัย

แต่อยู่ในสิ่งพื้นฐานอย่างน้ำสะอาด อาหารดี การนอนพอ และการเข้าถึงการรักษาที่เหมาะสมต่างหาก