เมื่อความรักกลายเป็นอันตราย ทำความเข้าใจ Munchausen by Proxy ภาวะที่ผู้ปกครองทำให้ลูกดูป่วยเพื่อเรียกร้องความสนใจ

ถ้ามีแม่คนหนึ่งพาลูกไปโรงพยาบาลบ่อยมาก

คอยเฝ้าไข้ไม่ห่าง

ดูแลลูกอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา

ร้องไห้ทุกครั้งที่ลูกไม่สบาย

ใครเห็นก็คงคิดว่าเป็นพ่อแม่ที่รักลูกมาก

แต่จะเกิดอะไรขึ้น ถ้าความจริงแล้วอาการป่วยเหล่านั้นไม่ได้เกิดขึ้นเองทั้งหมด

นี่คือเรื่องที่น่าตกใจของภาวะที่ในอดีตเรียกว่า Munchausen by Proxy

ปัจจุบันในทางการแพทย์มักใช้ชื่อว่า Factitious Disorder Imposed on Another

เป็นภาวะที่ผู้ดูแลสร้าง ปลอม หรือทำให้อีกคนดูเหมือนป่วย เพื่อให้ตัวเองได้รับความสนใจ ความสงสาร หรือการยอมรับจากคนรอบข้าง

ฟังดูเหมือนเรื่องในหนัง

แต่เคยมีคดีจริงเกิดขึ้นในหลายประเทศทั่วโลก

และในหลายกรณี ผู้กระทำคือพ่อแม่ของเด็กเอง

สิ่งที่ทำให้ภาวะนี้น่ากลัวคือ ผู้กระทำมักไม่ได้ดูเป็นคนอันตราย

ตรงกันข้าม หลายคนดูเป็นพ่อแม่ที่เสียสละมาก

คอยอยู่ข้างเตียงลูก

คอยอัปเดตอาการ

คอยเล่าเรื่องความลำบากของตัวเองในการดูแลลูกป่วย

จนได้รับคำชื่นชมจากคนรอบข้าง

แล้วเขาทำไปเพื่ออะไร

คำตอบไม่ใช่เรื่องเงินเสมอไป

หลายกรณีไม่ได้ต้องการผลประโยชน์ทางการเงินเลย

สิ่งที่ต้องการคือความสนใจ

ความสงสาร

ความรู้สึกว่าตัวเองมีความสำคัญ

หรือได้รับการยอมรับในบทบาทของผู้เสียสละ

พูดง่าย ๆ คือ ตัวละครหลักของเรื่องไม่ใช่เด็กที่ป่วย

แต่เป็นผู้ดูแลที่ต้องการให้คนอื่นมองว่า ตัวเองกำลังเผชิญความทุกข์ยากอย่างยิ่งใหญ่

วิธีการอาจมีได้หลายรูปแบบ

บางคนโกหกเกี่ยวกับอาการ

บางคนแต่งเติมเรื่องราว

บางคนทำให้ผลตรวจคลาดเคลื่อน

และในกรณีรุนแรง อาจถึงขั้นทำให้เด็กป่วยจริง ๆ

เพื่อให้ได้รับการรักษาทางการแพทย์

สิ่งที่น่าเศร้าที่สุดคือ เด็กมักเป็นเหยื่อที่ไม่มีทางรู้ตัว

เพราะคนที่เขาไว้ใจที่สุดกลับเป็นคนที่กำลังสร้างปัญหา

เด็กบางคนต้องเข้ารับการตรวจ เจาะเลือด หรือรักษาโดยไม่จำเป็นเป็นเวลาหลายปี

หลายคนอาจสงสัยว่า แบบนี้แปลว่าพ่อแม่ไม่รักลูกหรือ

คำตอบไม่ง่ายขนาดนั้น

นักจิตวิทยาพบว่าผู้กระทำจำนวนมากมีปัญหาสุขภาพจิตที่ซับซ้อน

บางคนมีบาดแผลทางใจรุนแรง

บางคนเติบโตมากับการถูกละเลย

บางคนมีความต้องการการยอมรับอย่างมากผิดปกติ

แต่สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ข้ออ้างสำหรับการทำร้ายเด็ก

สิ่งสำคัญคือการแยกความเข้าใจออกจากการยอมรับพฤติกรรม

เราสามารถเข้าใจว่าผู้กระทำอาจมีปัญหาทางจิตใจได้

แต่ยังต้องยอมรับว่าการทำให้เด็กป่วยหรือแกล้งสร้างอาการป่วยเป็นการทำร้ายที่ร้ายแรง

เหตุผลที่แพทย์และนักสังคมสงเคราะห์ให้ความสำคัญกับเรื่องนี้มาก

เพราะอันตรายไม่ได้อยู่แค่ที่ตัวโรค

แต่อยู่ที่ความจริงถูกซ่อนอยู่หลังภาพลักษณ์ของความรักและการดูแล

ยิ่งผู้กระทำดูเป็นพ่อแม่ที่ดีมากเท่าไร การค้นหาความจริงก็ยิ่งยากขึ้นเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม ภาวะนี้ถือว่าพบได้ค่อนข้างน้อย

พ่อแม่ส่วนใหญ่ที่พาลูกไปหาหมอบ่อย เป็นเพียงเพราะความเป็นห่วงจริง ๆ

ดังนั้นไม่ควรนำข้อมูลนี้ไปสงสัยหรือกล่าวหาผู้อื่นโดยไม่มีหลักฐาน

สิ่งที่เราควรเรียนรู้จากเรื่องนี้คือ ความรักเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ

ความรักที่ดีต้องมาพร้อมกับการเคารพความปลอดภัยและความเป็นอยู่ของอีกคน

เพราะเมื่อความต้องการทางอารมณ์ของผู้ใหญ่เริ่มสำคัญกว่าสุขภาพของเด็ก ความรักก็อาจเปลี่ยนรูปไปเป็นสิ่งที่อันตรายได้โดยไม่รู้ตัว

และนี่คือเหตุผลที่ Munchausen by Proxy ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในภาวะทางจิตวิทยาครอบครัวที่ซับซ้อนและน่าสะเทือนใจที่สุดรูปแบบหนึ่ง