ถ้ำเบอลอยอต ร่องรอยมนุษย์ 40,000 ปีในกาลีมันตัน ที่อินโดนีเซียผลักดันสู่อุทยานธรณี

ถ้ำเบอลอยอตในกาลีมันตันตะวันออกมีภาพเขียนสีและร่องรอยมนุษย์โบราณอายุนับหมื่นปี ขณะเดียวกัน พื้นที่คาร์สต์ซังกูลีรัง-มังกาลิฮัตกำลังเข้าสู่กระบวนการผลักดันเป็นอุทยานธรณีแห่งชาติ

ใต้หน้าผาหินปูนและป่าฝนของกาลีมันตันตะวันออก มีถ้ำแห่งหนึ่งที่เก็บร่องรอยมนุษย์ไว้ยาวนานกว่าหลายหมื่นปี ถ้ำเบอลอยอต หรือ Goa Beloyot กำลังถูกพูดถึงอีกครั้ง เพราะพื้นที่คาร์สต์ซังกูลีรัง-มังกาลิฮัตที่ถ้ำแห่งนี้ตั้งอยู่ อยู่ระหว่างการผลักดันให้เป็นอุทยานธรณีแห่งชาติของอินโดนีเซีย

พื้นที่ซังกูลีรัง-มังกาลิฮัตอยู่ทางตะวันออกของเกาะกาลีมันตัน ครอบคลุมเขตกูไตตูมูร์และเบอเรา จังหวัดกาลีมันตันตะวันออก รายงานของ ANTARA ระบุว่าพื้นที่คาร์สต์แห่งนี้มีขนาดมากกว่า 1.8 ล้านเฮกตาร์ หรือราว 11.6 ล้านไร่ และเป็นหนึ่งในภูมิประเทศหินปูนขนาดใหญ่ที่สุดของกาลีมันตัน

ถ้ำเบอลอยอตเป็นหนึ่งในจุดเด่นของพื้นที่นี้ ผู้มาเยือนต้องเริ่มจากหมู่บ้านเมอราบู แล้วเดินเท้าผ่านเส้นทางป่าดิบชื้นประมาณ 2 ชั่วโมง เส้นทางมีบางช่วงที่ลื่นและชื้นตามสภาพป่าฝน ส่วนภายในถ้ำบางจุดมีเพดานเตี้ย ทำให้ต้องใช้ความระมัดระวังและอุปกรณ์นิรภัย

ภายในถ้ำมีภาพเขียนสีโบราณหลายรูปแบบ ทั้งภาพประทับมือสีแดง ภาพคนล่าสัตว์ด้วยหอก และภาพสัตว์ที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตในอดีต เช่น หมูป่า เต่า และปู ข้อมูลจากรายงานต้นทางระบุว่าร่องรอยเหล่านี้มีอายุราว 40,000 ปี จึงถูกมองเป็นหลักฐานสำคัญต่อการศึกษามนุษย์ยุคโบราณในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ความน่าสนใจของพื้นที่นี้ไม่ได้อยู่ที่ถ้ำเพียงแห่งเดียว ซังกูลีรัง-มังกาลิฮัตยังเป็นภูมิประเทศคาร์สต์ที่มีถ้ำ หน้าผาหินปูน ระบบนิเวศ และชุมชนท้องถิ่นอยู่ร่วมกันมานาน องค์กรอนุรักษ์ YKAN ระบุว่า กระบวนการเสนอพื้นที่นี้เป็นอุทยานธรณีเริ่มมาตั้งแต่ปี 2019 ก่อนที่ในปี 2024 กระทรวงพลังงานและทรัพยากรธรณีของอินโดนีเซียจะประกาศพื้นที่มรดกทางธรณีวิทยา 26 จุด แบ่งเป็น 15 จุดในเบอเรา และ 11 จุดในกูไตตูมูร์

สถานะล่าสุดตามรายงานของ ANTARA คือ เอกสารการเสนอจัดตั้งอุทยานธรณีผ่านเกณฑ์การประเมินทางเทคนิคแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการลงพื้นที่ตรวจสอบจริงโดยหน่วยงานส่วนกลาง ซึ่งมีกำหนดระหว่างวันที่ 6–10 กรกฎาคม 2026 หากผ่านการตรวจประเมิน พื้นที่ซังกูลีรัง-มังกาลิฮัตจะมีโอกาสได้รับสถานะอุทยานธรณีแห่งชาติของอินโดนีเซีย

เป้าหมายระยะยาวของโครงการนี้คือการต่อยอดไปสู่ UNESCO Global Geopark ในอนาคต แต่สถานะดังกล่าวยังต้องผ่านกระบวนการพิจารณาหลายขั้นตอน จึงควรแยกให้ชัดระหว่าง “กำลังผลักดัน” กับ “ได้รับการรับรองแล้ว” เพราะขณะนี้ข้อมูลที่ยืนยันได้คือการเข้าสู่กระบวนการระดับชาติของอินโดนีเซีย

อีกประเด็นที่ถูกพูดถึงคือการท่องเที่ยวในพื้นที่อ่อนไหวทางธรรมชาติ การพัฒนาถนน เส้นทางเดิน หรือสิ่งอำนวยความสะดวกจำเป็นต้องคำนึงถึงระบบนิเวศของป่าฝนและภูเขาหินปูน รายงานต้นทางระบุแนวคิด เช่น การจำกัดยานพาหนะบางประเภท หรือการใช้โครงสร้างยกระดับในบางจุด เพื่อลดผลกระทบต่อพืชและพื้นที่ธรรมชาติด้านล่าง

ชุมชนท้องถิ่นก็เป็นส่วนหนึ่งของแผนนี้เช่นกัน ชาวบ้านในพื้นที่มีโอกาสได้รับการฝึกอบรมด้านการเป็นมัคคุเทศก์ การจัดการโฮมสเตย์ และการผลิตสินค้าท้องถิ่น เพื่อให้รายได้จากการท่องเที่ยวหมุนเวียนในพื้นที่มากขึ้น

สำหรับผู้อ่านไทย เรื่องนี้อาจดูไกลตัวในแง่สถานที่ แต่ใกล้กับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในแง่ประวัติศาสตร์มนุษย์ ถ้ำโบราณในอินโดนีเซียหลายแห่งถูกพูดถึงในงานวิจัยระดับนานาชาติ เพราะมีหลักฐานภาพเขียนหินที่เก่าแก่มาก รวมถึงกลุ่มถ้ำในบอร์เนียวที่เคยถูกนำเสนอในงานวิจัยเกี่ยวกับศิลปะถ้ำยุคก่อนประวัติศาสตร์

ช่วงต่อไปของซังกูลีรัง-มังกาลิฮัตจึงอยู่ที่การตรวจประเมินภาคสนามในเดือนกรกฎาคม 2026 และการจัดการพื้นที่หลังจากนั้น หากได้รับสถานะอุทยานธรณีแห่งชาติจริง ความท้าทายจะไม่ได้มีแค่การดึงนักท่องเที่ยว แต่รวมถึงการดูแลร่องรอยโบราณที่เปราะบาง และการทำให้ชุมชนในพื้นที่ได้ประโยชน์จากการอนุรักษ์อย่างเป็นรูปธรรม

KEY TAKEAWAYS:

• ถ้ำเบอลอยอตอยู่ในพื้นที่คาร์สต์ซังกูลีรัง-มังกาลิฮัต จังหวัดกาลีมันตันตะวันออก อินโดนีเซีย
• ภายในถ้ำมีภาพเขียนสีและภาพประทับมือโบราณ ซึ่งรายงานต้นทางระบุว่ามีอายุราว 40,000 ปี
• พื้นที่ซังกูลีรัง-มังกาลิฮัตครอบคลุมมากกว่า 1.8 ล้านเฮกตาร์ และมีแหล่งมรดกธรณีวิทยา 26 จุด
• อินโดนีเซียกำลังผลักดันพื้นที่นี้เป็นอุทยานธรณีแห่งชาติ โดยมีแผนตรวจประเมินภาคสนามวันที่ 6–10 กรกฎาคม 2026
• ประเด็นที่ต้องติดตามคือการรับรองสถานะ การจัดการท่องเที่ยว และการดูแลชุมชนกับธรรมชาติในพื้นที่