เป็นไปได้แค่ไหนที่มนุษย์จะสูญพันธุ์และอะไรคือสิ่งที่อาจทำให้เผ่าพันธุ์เราหายไปจากจักรวาล

ถ้าถามว่าเผ่าพันธุ์มนุษย์จะสูญพันธุ์ได้ไหม คำตอบสั้นที่สุดคือ ได้แน่นอน

คำถามที่ยากกว่าคือ เมื่อไร

เพราะในประวัติศาสตร์ของโลก สิ่งมีชีวิตเกือบทุกชนิดที่เคยถือกำเนิดขึ้นมา ล้วนสูญพันธุ์ในที่สุด

ไดโนเสาร์เคยครองโลกนานกว่า 180 ล้านปี

แต่สุดท้ายก็หายไป

สัตว์ทะเลโบราณจำนวนมหาศาลเคยรุ่งเรืองบนโลก

แต่วันนี้เหลือเพียงฟอสซิล

หากมองจากสถิติของธรรมชาติ การอยู่รอดตลอดไปอาจเป็นเรื่องแปลกกว่าการสูญพันธุ์เสียอีก

อย่างไรก็ตาม มนุษย์แตกต่างจากสิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ตรงที่ เราเป็นสัตว์ชนิดแรกที่รู้ตัวว่าตัวเองอาจสูญพันธุ์ และพยายามป้องกันมันอยู่ตลอดเวลา

นักวิทยาศาสตร์มักแบ่งความเสี่ยงออกเป็นหลายระดับ

บางอย่างฟังดูไกลตัวมาก บางอย่างกำลังเกิดขึ้นอยู่ในปัจจุบัน

ความเสี่ยงแรกคือภัยธรรมชาติจากอวกาศ

เมื่อ 66 ล้านปีก่อน ดาวเคราะห์น้อยขนาดใหญ่พุ่งชนโลกจนเกิดเหตุการณ์ที่เชื่อว่าเป็นสาเหตุหลักของการสูญพันธุ์ของไดโนเสาร์

หากมีวัตถุขนาดใกล้เคียงกันพุ่งชนโลกในปัจจุบัน อารยธรรมมนุษย์อาจเผชิญความเสียหายรุนแรงอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

ข่าวดีคือ ปัจจุบันมนุษย์มีระบบเฝ้าระวังวัตถุใกล้โลกจำนวนมาก และกำลังพัฒนาเทคโนโลยีเบี่ยงเบนเส้นทางดาวเคราะห์น้อยอยู่จริง

ความเสี่ยงต่อมาคือโรคระบาด

ประวัติศาสตร์แสดงให้เห็นว่าจุลชีพตัวเล็ก ๆ สามารถเปลี่ยนโลกได้หลายครั้ง

แต่ถึงแม้โรคระบาดจะคร่าชีวิตผู้คนจำนวนมหาศาล การทำให้มนุษย์สูญพันธุ์ทั้งสายพันธุ์นั้นยากมาก เพราะมนุษย์กระจายอยู่ทั่วโลกและมีความหลากหลายทางพันธุกรรมสูง

อีกเรื่องที่ถูกพูดถึงมากคือสงครามนิวเคลียร์

อาวุธนิวเคลียร์ในโลกปัจจุบันมีพลังทำลายล้างมหาศาล

นักวิทยาศาสตร์จำนวนมากเชื่อว่าสงครามนิวเคลียร์ขนาดใหญ่สามารถทำลายอารยธรรมสมัยใหม่ได้ และอาจทำให้ประชากรโลกลดลงอย่างรุนแรง

แต่การทำให้มนุษย์สูญพันธุ์หมดทุกคนจริง ๆ ยังเป็นเรื่องยาก เนื่องจากยังอาจมีผู้รอดชีวิตอยู่ในพื้นที่ห่างไกลบางแห่ง

จากนั้นก็มาถึงความเสี่ยงที่คนยุคนี้เริ่มพูดถึงมากขึ้นเรื่อย ๆ

นั่นคือเทคโนโลยี

ไม่ว่าจะเป็นปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูง อาวุธชีวภาพที่ถูกดัดแปลงพันธุกรรม หรือเทคโนโลยีที่ทรงพลังเกินกว่ามนุษย์จะควบคุมได้

หลายคนมองว่านี่คือความเสี่ยงรูปแบบใหม่ เพราะต่างจากดาวเคราะห์น้อยหรือภูเขาไฟ มันเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้นเอง

แต่ถ้ามองในระยะยาวที่สุด ยังมีศัตรูที่ใหญ่กว่าทุกอย่าง

นั่นคือดวงอาทิตย์

อีกประมาณ 1,000 ล้านปีข้างหน้า โลกจะร้อนขึ้นเรื่อย ๆ จนสภาพแวดล้อมอาจไม่เหมาะกับสิ่งมีชีวิตแบบปัจจุบัน

และอีกประมาณ 5,000 ล้านปี ดวงอาทิตย์จะขยายตัวกลายเป็นดาวยักษ์แดง

ในเวลานั้น โลกอาจไม่สามารถอยู่อาศัยได้อีกต่อไป

ดังนั้นหากมนุษย์ยังต้องการอยู่รอดในระดับพันล้านปี เราอาจไม่มีทางเลือกนอกจากต้องกลายเป็นเผ่าพันธุ์ที่อาศัยอยู่มากกว่าหนึ่งดาวเคราะห์

เรื่องที่น่าสนใจคือ แม้เราจะรู้ว่าการสูญพันธุ์เป็นไปได้ แต่ในทางสถิติระยะสั้น โอกาสที่มนุษย์จะหายไปทั้งหมดในอีกไม่กี่ร้อยปีข้างหน้ายังถือว่าต่ำมาก

มนุษย์มีประชากรมากกว่า 8 พันล้านคน กระจายอยู่ทุกทวีป มีเทคโนโลยี มีวิทยาศาสตร์ และมีความสามารถในการแก้ปัญหาที่ไม่มีสิ่งมีชีวิตชนิดใดบนโลกเคยมีมาก่อน

ความจริงที่น่าทึ่งจึงอาจไม่ใช่ว่ามนุษย์จะสูญพันธุ์หรือไม่

แต่คือเรากำลังอยู่ในช่วงเวลาที่เผ่าพันธุ์หนึ่งบนดาวเคราะห์ดวงเล็ก ๆ เริ่มมีความสามารถมากพอที่จะกำหนดชะตากรรมของตัวเองได้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์โลก

และคำตอบว่ามนุษย์จะอยู่รอดอีกกี่ล้านปี อาจขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของพวกเราในอีกไม่กี่ร้อยปีข้างหน้านี่เอง