ฟลายอิงดัตช์แมน ตำนานเรือผีที่อาจเกิดจากภาพลวงตากลางทะเล
ฟลายอิงดัตช์แมนไม่ใช่แค่เรื่องเรือผีในทะเล แต่เป็นตำนานที่ชวนให้เห็นว่า มนุษย์อธิบายสิ่งลึกลับอย่างไร ก่อนวิทยาศาสตร์จะมีคำตอบเรื่องภาพลวงตากลางมหาสมุทร
ชื่อ The Flying Dutchman หรือ ฟลายอิงดัตช์แมน หมายถึงเรือผีในตำนานการเดินเรือยุโรป เล่ากันว่าเป็นเรือที่ไม่อาจเทียบท่าได้ ต้องล่องอยู่ในทะเลไปตลอดกาล และหากกะลาสีคนใดพบเห็น อาจถือเป็นลางร้ายก่อนเกิดเหตุไม่ดี
เวอร์ชันที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดผูกกับกัปตันชาวดัตช์ชื่อ Vanderdecken หรือที่มักถอดเสียงเป็นไทยว่า ฟาน เดอร์ เดกเคน เขาถูกเล่าว่าพยายามฝ่าพายุรอบ แหลมกูดโฮป ทางตอนใต้ของแอฟริกาอย่างดื้อดึง จนกลายเป็นคำสาปให้ต้องเดินเรือวนเวียนอยู่เช่นนั้นชั่วนิรันดร์
จุดที่ทำให้เรื่องนี้ไม่ใช่แค่ตำนานธรรมดา คือมีรายงานการพบเห็นถูกเล่าซ้ำในหลายยุค หนึ่งในกรณีที่ถูกอ้างถึงบ่อยคือบันทึกจากการเดินทางของเรือ HMS Bacchante เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม 1881 ซึ่งระบุว่ามีผู้เห็นแสงสีแดงและรูปร่างเรือประหลาด ก่อนที่ภาพนั้นจะหายไปโดยไม่พบเรือจริงในบริเวณดังกล่าว
แต่เมื่อมองด้วยวิทยาศาสตร์ ปรากฏการณ์นี้อาจอธิบายได้ด้วย Fata Morgana หรือภาพลวงตาชนิดซับซ้อนที่เกิดจากการหักเหของแสงในชั้นอากาศต่างอุณหภูมิ บางครั้งเรือที่อยู่ไกลมาก หรืออยู่ต่ำกว่าเส้นขอบฟ้า อาจถูกมองเห็นเหมือนลอยอยู่กลางอากาศ บิดเบี้ยว กลับหัว หรือดูเหมือนปรากฏแล้วหายไปอย่างรวดเร็ว
นี่จึงเป็นเหตุผลที่ตำนานฟลายอิงดัตช์แมนยังน่าสนใจจนถึงปัจจุบัน เพราะมันอยู่กึ่งกลางระหว่าง “ความกลัวของคนเดินเรือ” กับ “ปรากฏการณ์ธรรมชาติที่ตาเห็นแต่เข้าใจยาก” ในยุคที่ทะเลยังเต็มไปด้วยความไม่รู้ หมอก พายุ แสงประหลาด และเส้นขอบฟ้าที่หลอกตาได้ ล้วนเป็นวัตถุดิบชั้นดีของเรื่องเล่าผีเรือ
ความนิยมของตำนานนี้ยังไปไกลกว่าประวัติศาสตร์การเดินเรือ ทั้งในโอเปรา Der fliegende Holländer ของ Richard Wagner วรรณกรรมหลายยุค และวัฒนธรรมป๊อปสมัยใหม่ เช่น ภาพเรือผีในหนังชุด Pirates of the Caribbean ที่ทำให้ชื่อฟลายอิงดัตช์แมนกลับมาเป็นที่คุ้นหูของคนรุ่นใหม่
ถ้าจะอ่านตำนานนี้ให้สนุกและไม่หลงทาง ควรแยกเป็น 3 ชั้น คือ หนึ่ง ตำนานเรือต้องสาปที่สะท้อนความเชื่อของชาวเรือ สอง รายงานการพบเห็นที่ต้องดูแหล่งอ้างอิงและบริบท และสาม คำอธิบายทางวิทยาศาสตร์เรื่องภาพลวงตาเหนือทะเล
สุดท้าย ฟลายอิงดัตช์แมนอาจไม่จำเป็นต้องเป็น “เรือผีจริง” เพื่อให้เรื่องนี้ทรงพลัง เพราะเสน่ห์ของมันอยู่ตรงการเตือนว่า บางครั้งสิ่งที่มนุษย์กลัวที่สุด อาจเริ่มจากภาพที่ตาเห็นจริง แต่สมองยังไม่มีคำอธิบายพอในเวลานั้น
แหล่งที่มา: Encyclopaedia Britannica / University of Pittsburgh Folklore and Mythology Electronic Texts / SKYbrary Aviation Safety
อ้างอิง:
https://www.britannica.com/topic/Flying-Dutchman
https://sites.pitt.edu/~dash/type0777ast.html
https://skybrary.aero/articles/fata-morgana
เขียนโดย ดร กิฟท์นางมารพยากรณ์
เพื่อให้ผู้อ่านได้รับทั้งความรู้ แรงบันดาลใจ และแนวทางการใช้ชีวิตที่เท่าทันโลก
จงอางสีทองที่ใหญ่ที่สุด
สาขาที่มีผู้สมัครมากที่สุดของประเทศในระบบ TCAS 2569
ทำไมเราถึงใจดีกับคนนอกบ้าน แต่เอาอารมณ์ร้ายไปลงกับคนในครอบครัว
ยิ่งโตเพื่อนยิ่งน้อย ไม่ใช่แปลว่าโดดเดี่ยวเสมอไป
อย่าเพิ่งคิดบวกอย่างเดียว รู้จัก Premortem วิธีคิดเผื่อพลาดก่อนแผนพัง
ย้อนรอยห้างเก่าในกรุงเทพฯ จากจุดนัดเจอวัยรุ่น สู่ตำนานที่หลายคนยังจำได้
เงินเดือนพนักงานธนาคาร อาชีพยอดนิยมของคนรุ่นใหม่
3 มหาวิทยาลัยที่มีจำนวนนักศึกษาน้อยที่สุดในประเทศไทย
3 คณะที่เรียนยากที่สุดในระดับมหาวิทยาลัย
ผาแดงนางไอ่ ตำนานรักอีสานที่ผูกกับหนองหานและพญานาค
ทำไมเราแอบสะใจ เวลาเห็นคนเก่งหรือคนดังทำพลาด
เงินเดือนพนักงานเก็บค่าโดยสารรถไฟฟ้า
จังหวัดที่มีประชากรเพศชายมากที่สุด 5 อันดับแรกของประเทศไทย






