ฟันแข็งที่สุดในร่างกาย แต่ทำไมผุแล้วไม่งอกกลับมาเอง
เคลือบฟัน หรือ enamel เป็นส่วนที่แข็งมาก ทำหน้าที่เหมือนเกราะป้องกันแรงบดเคี้ยว ความร้อน ความเย็น และกรดจากอาหาร แต่ความแข็งนี้แลกมากับข้อจำกัดใหญ่ คือเมื่อเคลือบฟันโตเต็มที่แล้ว แทบไม่มีเซลล์มีชีวิตคอยซ่อมแซมอยู่ข้างใน
พูดง่าย ๆ คือฟันไม่ได้เหมือนผิวหนังที่มีเซลล์คอยสร้างเนื้อเยื่อใหม่ตลอดเวลา และไม่ได้เหมือนกระดูกที่มีกระบวนการซ่อมเมื่อแตกหรือร้าว หากเคลือบฟันถูกกรดกัดกร่อนจนเป็นโพรงผุจริง ๆ ร่างกายจะไม่สร้างเคลือบฟันก้อนใหม่ขึ้นมาอุดรูนั้นให้เอง
จุดที่หลายคนมักเข้าใจผิดคือเรื่องฟลูออไรด์ ฟลูออไรด์ช่วยฟันได้จริง แต่ไม่ได้แปลว่าทำให้ฟันที่ผุเป็นรูแล้วงอกกลับมาเหมือนเดิม
ในระยะแรกของฟันผุ กรดจากแบคทีเรียจะค่อย ๆ ดึงแร่ธาตุออกจากผิวฟัน ถ้ายังไม่ลึกจนเป็นโพรงชัดเจน ฟลูออไรด์ น้ำลาย และแร่ธาตุบางส่วนสามารถช่วยเติมแร่กลับเข้าสู่ผิวฟันได้ กระบวนการนี้เรียกว่า remineralization หรือการคืนแร่ธาตุให้ผิวฟัน
นี่คือเหตุผลที่ยาสีฟันฟลูออไรด์มีประโยชน์ เพราะช่วยให้ผิวฟันทนกรดได้ดีขึ้น และอาจหยุดรอยผุระยะเริ่มต้นไม่ให้ลุกลาม แต่ถ้าฟันผุลึกจนเกิดรูแล้ว การแปรงฟันหรือใช้ฟลูออไรด์อย่างเดียวไม่สามารถปิดรูผุนั้นได้ จำเป็นต้องให้ทันตแพทย์ประเมินว่าจะอุดฟัน รักษารากฟัน ครอบฟัน หรือรักษาแบบอื่นตามระดับความเสียหาย
ฟันไม่ได้ “ตายทั้งซี่” เพราะข้างในยังมีเนื้อฟันและโพรงประสาทฟัน ซึ่งมีเส้นเลือดและเส้นประสาทอยู่ บางกรณีฟันอาจตอบสนองต่อการระคายเคืองด้วยการสร้างเนื้อฟันชั้นรองขึ้นมาป้องกันโพรงประสาท แต่สิ่งนี้ไม่ใช่การสร้างเคลือบฟันใหม่กลับมาเหมือนเดิม
วิธีจำง่าย ๆ คือ ฟันอาจป้องกันตัวจากข้างในได้บ้าง แต่เกราะด้านนอกที่เสียไปแล้วซ่อมกลับแบบสมบูรณ์เองไม่ได้
เพราะแบบนี้ การดูแลฟันจึงไม่ใช่เรื่องเล็ก แม้จะเป็นคำแนะนำเดิม ๆ ที่ได้ยินมาตลอด แต่ยังเป็นวิธีที่คุ้มที่สุดสำหรับอวัยวะที่ซ่อมตัวเองได้จำกัดมาก
สิ่งที่ควรทำเป็นประจำ ได้แก่ แปรงฟันด้วยยาสีฟันฟลูออไรด์วันละ 2 ครั้ง ใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟัน ลดการจิบเครื่องดื่มหวานหรือเปรี้ยวบ่อย ๆ และตรวจฟันตามคำแนะนำของทันตแพทย์ โดยเฉพาะคนที่มีฟันผุบ่อย เหงือกร่น ปากแห้ง หรือกินของหวานเป็นประจำ
สัญญาณที่ไม่ควรปล่อยไว้คือ เสียวฟันเมื่อกินของเย็นหรือหวาน มีจุดดำหรือร่องลึกบนฟัน มีกลิ่นปากเรื้อรัง เศษอาหารติดซอกเดิมบ่อย ๆ หรือเริ่มปวดฟันเป็นพัก ๆ เพราะยิ่งปล่อยให้รูผุลึก การรักษามักซับซ้อนและแพงขึ้น
ฟันจึงเป็นส่วนหนึ่งของร่างกายที่ทั้งแข็งแรงและเปราะบางในเวลาเดียวกัน แข็งพอจะบดอาหารได้ทุกวัน แต่ถ้าดูแลผิดทาง มันไม่สามารถย้อนเวลากลับไปซ่อมตัวเองเหมือนผิวหนังหรือกระดูกได้ การป้องกันวันละไม่กี่นาทีจึงมีค่ากว่าการรอให้ฟันพังแล้วค่อยแก้หลายเท่า
แหล่งที่มา: National Institute of Dental and Craniofacial Research / Centers for Disease Control and Prevention / American Dental Association
อ้างอิง:
https://www.nidcr.nih.gov/grants-funding/grant-programs/strategies-advance-novel-therapies-treatments-dental-structures-remineralization
https://www.cdc.gov/oral-health/prevention/about-fluoride.html
https://www.ada.org/resources/ada-library/oral-health-topics/toothpastes
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
สะเดาะกุญแจได้อย่างไรเมื่อข้างในไม่มีระบบจำเจ้าของ
4 รถแห่ที่มีค่าจ้างที่แพงที่สุด
10 นามสกุลที่พบเห็นบ่อยในไทย มีทั้งแซ่จีนและนามสกุลไทย
5 ความเชื่อผิด ๆ เกี่ยวกับนินจา ที่ภาพยนตร์ทำให้หลายคนเข้าใจคลาดเคลื่อน
เปิด 10 อันดับเลขเด็ดขายดี งวดวันที่ 16 กรกฎาคม 69..ส่องเลย เลขไหนมาแรง!!
วิธีใช้ปลั๊กพ่วงอย่างปลอดภัยและป้องกันสายไฟร้อนจัด
เจาะลึกสูตร "เลขสัมประสิทธิ์ส่วนต่าง" คัดกรองคู่เด่น 2 ตัวตรงล่างงวดนี้ 16/07/2569
ทำไม "ทรายจากทะเลทราย" ถึงเอามาสร้างตึกสร้างบ้านไม่ได้
10 นักร้องลูกทุ่งไทยที่มีค่าจ้างงานแสดงสูงที่สุด
ทิชชูใช้แล้ว ควรทิ้งไว้ในจานหรือวางไว้บนโต๊ะ?
เหรียญ 10 มูลค่า 1 ล้านบาท
20 ชื่อเล่นที่ซ้ำกันมากที่สุดในประเทศไทย
