ที่เปิดกระป๋องถูกคิดค้นหลังอาหารกระป๋องถึง 48 ปี แล้วคนสมัยก่อนเปิดกินกันยังไง

ถ้าวันนี้คุณหยิบปลากระป๋องขึ้นมาแล้วหาที่เปิดไม่เจอ คุณอาจคิดว่าชีวิตลำบากแล้ว แต่เชื่อหรือไม่ว่า ครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ มนุษย์มีอาหารกระป๋องกินก่อนจะมีที่เปิดกระป๋องนานถึง 48 ปี

ฟังดูเหมือนมุกตลกจากรายการสารคดี แต่เรื่องนี้เกิดขึ้นจริง และคนในยุคนั้นต้องใช้วิธีที่ดิบเถื่อนกว่าที่เราคิดมากในการเข้าถึงอาหารที่อยู่ข้างใน

จุดเริ่มต้นของอาหารกระป๋องเกิดขึ้นในช่วงต้นศตวรรษที่ 19 เมื่อหลายประเทศในยุโรปกำลังมองหาวิธีเก็บอาหารให้ได้นานขึ้น โดยเฉพาะสำหรับกองทัพและการเดินเรือระยะไกล

ก่อนหน้านั้น อาหารมักเน่าเสียอย่างรวดเร็ว การเดินทางไกลหลายสัปดาห์หรือหลายเดือนจึงเป็นปัญหาใหญ่ของทั้งทหารและนักสำรวจ

แนวคิดการบรรจุอาหารในภาชนะโลหะปิดสนิทจึงถือเป็นนวัตกรรมล้ำยุคในสมัยนั้น มันช่วยให้อาหารอยู่ได้นานเป็นเดือนหรือเป็นปีโดยไม่เสีย

แต่มีปัญหาเล็กๆ อยู่ข้อหนึ่ง...

ไม่มีใครคิดเรื่องการเปิดมัน

กระป๋องยุคแรกไม่ได้บางเหมือนกระป๋องในปัจจุบัน หลายใบผลิตจากแผ่นเหล็กหนามาก บางครั้งหนากว่ากระป๋องสมัยใหม่หลายเท่า เพราะเทคโนโลยีการผลิตโลหะในเวลานั้นยังไม่ก้าวหน้า

ผู้ผลิตให้ความสำคัญกับการเก็บอาหารให้อยู่รอดมากกว่าความสะดวกในการเปิด ผลลัพธ์คือได้ภาชนะที่แข็งแรงจนแทบจะเป็นอาวุธได้

เอกสารในยุคนั้นมีคำแนะนำการเปิดกระป๋องแบบตรงไปตรงมาจนน่าตกใจ คือให้ใช้ค้อนกับสิ่วทุบลงบนฝากระป๋อง หรือในบางกรณีก็ใช้มีด ปืน หรือเครื่องมือช่างเท่าที่หาได้

มีรายงานว่าทหารบางคนถึงกับใช้ดาบปลายปืนเจาะกระป๋องเพื่อเอาอาหารออกมากิน

ลองจินตนาการว่าคุณหิวจัดหลังเดินทางมาทั้งวัน แต่ก่อนจะได้กินอาหาร คุณต้องหยิบค้อนมาทุบภาชนะเหล็กก่อน นั่นคือประสบการณ์ปกติของผู้คนในยุคนั้น

ที่น่าสนใจคือ อาหารกระป๋องได้รับความนิยมและใช้งานจริงอย่างกว้างขวางอยู่เกือบครึ่งศตวรรษ ก่อนที่ใครสักคนจะคิดว่า บางทีเราอาจควรมีอุปกรณ์เฉพาะสำหรับเปิดมัน

ในปี ค.ศ. 1858 จึงมีการจดสิทธิบัตรที่เปิดกระป๋องรุ่นแรกขึ้น แต่ถึงอย่างนั้น มันก็ยังดูคล้ายเครื่องมือช่างมากกว่าอุปกรณ์ในครัว และใช้งานไม่ง่ายนัก

กว่าที่ที่เปิดกระป๋องแบบหมุนที่เราคุ้นเคยจะถือกำเนิดขึ้น ก็ต้องรอการพัฒนาต่อมาอีกหลายสิบปี

เรื่องราวของที่เปิดกระป๋องเป็นตัวอย่างคลาสสิกของการพัฒนาเทคโนโลยีแบบไม่สมบูรณ์ มนุษย์มักแก้ปัญหาใหญ่ก่อน แล้วค่อยกลับมาแก้ปัญหาเล็กที่ตามมาทีหลัง

ในเวลานั้น การเก็บอาหารให้ไม่เน่าเสียถือเป็นความท้าทายระดับชาติ ส่วนความลำบากตอนเปิดกระป๋องถูกมองว่าเป็นรายละเอียดรอง

ดังนั้น คำตอบของคำถามที่ว่า ก่อนมีที่เปิดกระป๋อง มนุษย์ใช้อะไรเปิดอาหารกระป๋อง ก็คือพวกเขาใช้ค้อน สิ่ว มีด ดาบปลายปืน หรืออะไรก็ตามที่สามารถเจาะเหล็กได้ และนั่นทำให้ที่เปิดกระป๋องกลายเป็นหนึ่งในสิ่งประดิษฐ์หายากที่ถูกคิดค้นขึ้นหลังจากสิ่งที่มันถูกสร้างมาเพื่อใช้งานนานถึง 48 ปีเต็ม