จังหวัดที่ขาดแคลนหรือไม่มีไฟฟ้าใช้ จำนวนมากที่สุดในประเทศไทย

7 จังหวัดของไทย
ที่ยังมีชุมชนเข้าไม่ถึงไฟฟ้ามากที่สุด

ปัญหาที่ซ่อนอยู่หลังตัวเลขการเข้าถึงไฟฟ้า 99.57% ของประเทศไทย
ประเทศไทยได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในประเทศกำลังพัฒนา
ที่มีระบบไฟฟ้าครอบคลุมมากที่สุดแห่งหนึ่งของโลก โดยข้อมูลของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA)
ระบุว่า ณ ปี 2567 ประเทศไทยมีอัตราการเข้าถึงไฟฟ้า 99.57% หรือมีครัวเรือน
ที่ได้รับไฟฟ้าแล้วกว่า 22.12 ล้านครัวเรือนจากทั้งหมด 22.22 ล้านครัวเรือน
อย่างไรก็ตาม ยังมีประชาชนอีกประมาณ 94,702 ครัวเรือนที่ยังไม่มีไฟฟ้าใช้
ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพื้นที่ภูเขาสูง ป่าอนุรักษ์ และชุมชนชายแดน
ที่การขยายระบบสายส่งไฟฟ้าทำได้ยากและมีต้นทุนสูง

แม้จะไม่มีการจัดอันดับอย่างเป็นทางการว่าจังหวัดใดมีครัวเรือนไม่มีไฟฟ้ามากที่สุด
แต่จากข้อมูลของภาครัฐ งานวิจัย และโครงการพัฒนาพื้นที่ห่างไกล
สามารถระบุได้ว่าจังหวัดต่อไปนี้เป็นพื้นที่ที่เผชิญปัญหาดังกล่าวมากที่สุดของประเทศ

1. แม่ฮ่องสอน
– จังหวัดที่เข้าถึงไฟฟ้ายากที่สุดของไทย
แม่ฮ่องสอนเป็นจังหวัดที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดเมื่อพูดถึงปัญหาการเข้าถึงไฟฟ้า
สาเหตุหลักมาจากลักษณะภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสูงและป่าอนุรักษ์มากกว่า 80%
ของพื้นที่ทั้งหมด หมู่บ้านจำนวนมากตั้งอยู่บนสันเขาหรือในหุบเขาลึก
การขนส่งวัสดุก่อสร้างและการติดตั้งเสาไฟฟ้าจึงมีต้นทุนสูงกว่าพื้นที่ปกติหลายเท่า

ข้อมูลจากงานวิจัยด้านพลังงานล่าสุดพบว่า จังหวัดแม่ฮ่องสอน
มีหมู่บ้านที่เข้าถึงไฟฟ้าเพียง 77.8% ของหมู่บ้านทั้งหมด หมายความว่า
ยังมีหมู่บ้านอีก 22.2% ที่ยังไม่มีไฟฟ้าใช้ ส่วนในระดับครัวเรือน
มีอัตราการเข้าถึงไฟฟ้าเพียง 86% หรือประมาณ 14% ของครัวเรือนยังไม่มีไฟฟ้าใช้
ซึ่งถือเป็นสัดส่วนสูงที่สุดที่มีข้อมูลเผยแพร่ในประเทศไทย

หลายชุมชนในอำเภอปางมะผ้า สบเมย และแม่สะเรียง
ยังต้องพึ่งพาระบบโซลาร์เซลล์ขนาดเล็ก เครื่องกำเนิดไฟฟ้าดีเซล
หรือใช้ไฟฟ้าเพียงบางช่วงเวลาของวัน ทำให้คุณภาพชีวิต การศึกษา
และการเข้าถึงบริการสาธารณสุขยังคงเป็นความท้าทายสำคัญ

2. เชียงราย
– จังหวัดที่มีครัวเรือนไม่มีไฟฟ้าสูงที่สุดที่มีตัวเลขยืนยัน
เชียงรายเป็นจังหวัดที่มีข้อมูลชัดเจนที่สุดในปัจจุบัน โดยจังหวัดรายงานว่า
ในปี 2569 ยังมีครัวเรือนไม่มีไฟฟ้าใช้ถึง 2,870 ครัวเรือน
กระจายอยู่ใน 238 หมู่บ้าน ครอบคลุม 15 อำเภอ

พื้นที่ที่ประสบปัญหาหนักส่วนใหญ่อยู่ตามแนวชายแดนไทย–ลาว
และไทย–เมียนมา เช่น อำเภอแม่ฟ้าหลวง เวียงแก่น เทิง และแม่สาย
ซึ่งมีลักษณะเป็นภูเขาสูงและป่าอนุรักษ์ การลากสายส่งไฟฟ้า
เข้าไปในพื้นที่เหล่านี้บางแห่งต้องใช้งบประมาณหลายล้านบาทต่อหมู่บ้าน

แม้ภาครัฐจะพยายามใช้ระบบพลังงานแสงอาทิตย์เข้าช่วย
แต่ยังมีครัวเรือนอีกจำนวนมากที่ต้องรอการเชื่อมต่อกับระบบไฟฟ้าหลักในอนาคต

3. ตาก
– จังหวัดชายแดนที่มีพื้นที่เข้าถึงยากที่สุดแห่งหนึ่ง
ตากเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับ 4 ของประเทศ และมีแนวชายแดน
ติดเมียนมายาวกว่า 500 กิโลเมตร ทำให้มีชุมชนกระจายตัวอยู่ในพื้นที่ห่างไกลจำนวนมาก

อำเภออุ้มผางเพียงแห่งเดียวมีพื้นที่กว่า 4,300 ตารางกิโลเมตร
แต่ประชากรเบาบางและการคมนาคมยากลำบาก โดยเฉพาะในฤดูฝน
หมู่บ้านจำนวนมากต้องใช้เวลาเดินทางหลายชั่วโมงกว่าจะถึงถนนสายหลัก

ในอดีตหลายหมู่บ้านในอำเภออุ้มผาง ท่าสองยาง และพบพระ
ไม่มีไฟฟ้าใช้เลย ก่อนจะทยอยได้รับการติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์และไมโครกริดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม ยังมีชุมชนอีกจำนวนหนึ่งที่การเข้าถึงไฟฟ้ายังไม่สมบูรณ์

4. เชียงใหม่
– จังหวัดใหญ่ที่ยังมีหมู่บ้านไร้ไฟฟ้าบนภูเขา
แม้เชียงใหม่จะเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจของภาคเหนือ แต่พื้นที่กว่าครึ่งจังหวัดเป็นภูเขาสูง
โดยเฉพาะอำเภออมก๋อย แม่แจ่ม กัลยาณิวัฒนา และเชียงดาว

หลายหมู่บ้านตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติหรือเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า
ทำให้การก่อสร้างเสาไฟฟ้าต้องผ่านกระบวนการอนุญาตที่ซับซ้อน
บางชุมชนจึงต้องใช้ระบบโซลาร์เซลล์มานานหลายสิบปี

อำเภออมก๋อยเพียงแห่งเดียวมีพื้นที่กว่า 4,300 ตารางกิโลเมตร
ใกล้เคียงกับจังหวัดขนาดเล็กทั้งจังหวัด
ทำให้การให้บริการสาธารณูปโภคพื้นฐานมีความท้าทายอย่างมาก

5. กาญจนบุรี
– ปัญหาไฟฟ้าในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ขนาดใหญ่
กาญจนบุรีเป็นจังหวัดที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุดในภาคกลาง และมีป่าอนุรักษ์ต่อเนื่อง
เป็นผืนใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

พื้นที่อย่างสังขละบุรี ทองผาภูมิ และศรีสวัสดิ์ มีหมู่บ้านตั้งอยู่ลึกเข้าไป
ในแนวเทือกเขาตะนาวศรี การขยายระบบไฟฟ้าเข้าไปในพื้นที่เหล่านี้
ต้องคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสัตว์ป่า

หลายชุมชนชาวกะเหรี่ยงและมอญในพื้นที่ชายแดนเคยต้องใช้ตะเกียงน้ำมัน
หรือเครื่องปั่นไฟส่วนตัว ก่อนที่ภาครัฐจะทยอยนำระบบพลังงานทดแทนเข้าไปช่วยเหลือ

6. น่าน – จังหวัดภูเขาที่มีพื้นที่ทุรกันดารจำนวนมาก
กว่า 85% ของพื้นที่จังหวัดน่านเป็นภูเขาและป่าไม้ ทำให้เป็นหนึ่งในจังหวัด
ที่มีต้นทุนการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานสูงที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ

ชุมชนตามแนวชายแดนลาว โดยเฉพาะในอำเภอบ่อเกลือ เฉลิมพระเกียรติ
และทุ่งช้าง เคยประสบปัญหาการเข้าถึงไฟฟ้ามาอย่างยาวนาน หลายพื้นที่
ได้รับการแก้ไขปัญหาผ่านระบบโซลาร์เซลล์ก่อนที่สายส่งไฟฟ้าจะเข้าถึง

แม้สถานการณ์จะดีขึ้นมากในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา
แต่ยังมีชุมชนขนาดเล็กบางแห่งที่ระบบไฟฟ้ายังไม่เสถียรเท่าพื้นที่เมือง

7. สุราษฎร์ธานี
– ตัวแทนปัญหาพื้นที่ห่างไกลในภาคใต้
สุราษฎร์ธานีอาจดูแตกต่างจากจังหวัดอื่นในรายการนี้ แต่จังหวัดมีพื้นที่ภูเขา
และป่าอนุรักษ์ขนาดใหญ่อย่างอุทยานแห่งชาติแก่งกรุงและเขาสก

ชุมชนบางแห่งในเขตภูเขาเคยรอไฟฟ้ามานานกว่า 40 ปี
เนื่องจากข้อจำกัดด้านพื้นที่อนุรักษ์และต้นทุนการก่อสร้างสายส่งไฟฟ้า
ปัจจุบันแม้หลายพื้นที่ได้รับการแก้ไขแล้ว แต่ยังถือเป็นตัวอย่างสำคัญ
ของปัญหาการเข้าถึงไฟฟ้าในพื้นที่ห่างไกลของภาคใต้