คนถนัดซ้ายสร้างสรรค์กว่าจริงไหม งานวิจัยใหม่ทำให้คำตอบไม่ง่ายเหมือนเดิม

ความเชื่อว่าคนถนัดซ้ายสร้างสรรค์กว่าคนทั่วไปฟังดูมีเสน่ห์มาก เพราะทำให้มือข้างหนึ่งดูเหมือนมีความลับของสมองซ่อนอยู่ แต่เมื่อดูหลักฐานจริง คำตอบกลับไม่ง่ายขนาดนั้น

ภาพจำของคนถนัดซ้ายมักถูกโยงกับศิลปิน นักดนตรี นักคิด หรือคนที่มองโลกไม่เหมือนใคร หลายคนจึงเผลอเชื่อว่าแค่เขียนหนังสือด้วยมือซ้าย ก็อาจแปลว่าสมองมีความคิดสร้างสรรค์มากกว่าคนถนัดขวา

ส่วนหนึ่งของความเชื่อนี้มาจากชีวิตจริงของคนถนัดซ้าย โลกจำนวนมากถูกออกแบบมาให้คนถนัดขวาใช้สะดวกกว่า ตั้งแต่กรรไกร โต๊ะเรียน เมาส์คอมพิวเตอร์ ไปจนถึงเครื่องมือหลายแบบ คนถนัดซ้ายจึงต้องปรับตัวกับของใช้รอบตัวอยู่บ่อย ๆ

การปรับตัวแบบนี้อาจทำให้บางคนฝึกแก้ปัญหาเก่งขึ้น มองทางเลือกอื่นเร็วขึ้น หรือคุ้นกับการทำสิ่งเดิมในวิธีที่ต่างจากคนส่วนใหญ่ แต่นั่นยังไม่เท่ากับหลักฐานว่าคนถนัดซ้ายทุกคนสร้างสรรค์กว่าคนถนัดขวา

งานวิจัยบางชิ้นเคยพบความเชื่อมโยงระหว่างการถนัดซ้ายกับความคิดสร้างสรรค์บางด้าน โดยเฉพาะการคิดแบบแตกแขนง หรือการหาคำตอบหลายทางให้ปัญหาเดียว แต่เมื่อมีการรวบรวมและวิเคราะห์งานศึกษาจำนวนมาก ภาพรวมกลับไม่ได้ชี้ชัดว่าคนถนัดซ้ายได้เปรียบเสมอไป

งานวิเคราะห์ที่เผยแพร่ในปี 2025 โดยนักวิจัยจาก Cornell ระบุว่า เมื่อดูงานศึกษาด้าน handedness กับ creativity ในภาพรวม ความเชื่อว่าคนถนัดซ้ายมีความคิดสร้างสรรค์มากกว่าไม่ได้รับการสนับสนุนชัดเจน บางการทดสอบยังพบว่าคนถนัดขวาทำคะแนนได้ดีกว่าเล็กน้อยด้วยซ้ำ

จุดที่น่าสนใจกว่าคือ คำว่า “ถนัดซ้าย” หรือ “ถนัดขวา” อาจหยาบเกินไปสำหรับอธิบายสมองและพฤติกรรมของคนจริง ๆ เพราะหลายคนไม่ได้ใช้มือข้างเดียวกับทุกอย่าง บางคนเขียนมือขวา แต่เปิดฝาขวดมือซ้าย โยนของมือซ้าย หรือใช้เครื่องมือบางชนิดได้ถนัดทั้งสองข้าง

กลุ่มที่ใช้มือไม่สม่ำเสมอในหลายกิจกรรมจึงถูกพูดถึงมากขึ้น เพราะความถนัดมืออาจเป็นเหมือนเส้นต่อเนื่องมากกว่ากล่องสองใบที่แยกกันชัดเจน คนบางคนอยู่ปลายซ้าย บางคนอยู่ปลายขวา และอีกหลายคนอยู่ตรงกลางแบบไม่รู้ตัว

ถ้าจะจำให้ใช้ง่าย เรื่องนี้แยกได้ประมาณนี้

• ถนัดซ้าย ไม่ได้แปลว่าสร้างสรรค์กว่าโดยอัตโนมัติ
• ถนัดขวา ไม่ได้แปลว่าคิดนอกกรอบน้อยกว่า
• ใช้มือได้หลากหลาย ไม่ได้แปลว่าเป็นอัจฉริยะเสมอไป
• ความคิดสร้างสรรค์ยังขึ้นกับการฝึก ประสบการณ์ ความสนใจ และสภาพแวดล้อม

อีกเหตุผลที่ทำให้ความเชื่อนี้อยู่ได้นาน คือคนมักจำตัวอย่างที่เข้ากับเรื่องเล่าได้ง่ายกว่า เมื่อมีศิลปินหรือนักดนตรีถนัดซ้ายชื่อดัง คนจำนวนมากจะยกมาเป็นหลักฐานทันที แต่ในโลกจริงก็มีคนถนัดขวาที่สร้างงานสำคัญจำนวนมหาศาล เพียงแต่ไม่ถูกพูดถึงในฐานะ “หลักฐานของมือขวา” เท่ากัน

ความคิดสร้างสรรค์ยังวัดยากกว่าที่คิด บางคนเก่งภาษา บางคนเก่งภาพ บางคนเก่งดนตรี บางคนเก่งแก้ปัญหาเฉพาะหน้า บางคนไม่ได้ดูเป็นศิลปิน แต่คิดระบบงานหรือหาวิธีประหยัดเวลาได้ดีมาก การใช้แบบทดสอบเดียวตัดสินทุกคนจึงอาจมองเห็นเพียงบางมุมเท่านั้น

สิ่งที่น่าจะใกล้ความจริงกว่า คือคนถนัดซ้ายอาจมีประสบการณ์บางอย่างที่ต่างจากคนส่วนใหญ่ โดยเฉพาะการอยู่ในโลกที่ของใช้จำนวนมากไม่ได้ออกแบบมาเพื่อมือซ้าย ประสบการณ์นั้นอาจช่วยให้บางคนฝึกความยืดหยุ่น แต่ไม่ได้ทำให้ทุกคนมีพรสวรรค์ด้านศิลปะหรือความคิดสร้างสรรค์มากขึ้นทันที

สำหรับคนถนัดซ้าย ความพิเศษอาจไม่ได้อยู่ที่สมองเหนือกว่าคนอื่น แต่อยู่ที่การต้องปรับตัวกับเรื่องเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวันมาตลอด ส่วนคนถนัดขวาก็ไม่ควรรู้สึกว่าตัวเองคิดสร้างสรรค์น้อยกว่า เพราะมือที่ใช้จับปากกาไม่ใช่ตัวตัดสินทั้งหมด

ถ้าอยากมองความคิดสร้างสรรค์ให้แม่นกว่าเดิม ให้ดูจากสิ่งที่ทำซ้ำ ๆ มากกว่ามือข้างที่ใช้ เช่น ชอบลองวิธีใหม่ไหม กล้าถามคำถามแปลก ๆ หรือเปล่า แก้ปัญหาเดิมด้วยทางเลือกใหม่ได้แค่ไหน และให้เวลากับการฝึกฝนมากพอหรือไม่

สุดท้าย คนถนัดซ้ายจะรู้สึกพิเศษขึ้นอีกนิดก็ไม่เสียหาย เพราะอย่างน้อยก็เป็นกลุ่มคนส่วนน้อยที่ต้องใช้ชีวิตกับโลกที่ออกแบบมาให้อีกมือหนึ่งอยู่บ่อยครั้ง แต่ถ้าถามว่าสร้างสรรค์กว่าแน่นอนไหม คำตอบที่ตรงที่สุดในตอนนี้คือ ยังไม่มีหลักฐานแข็งแรงพอจะฟันธงแบบนั้น