ทะเลสาบทานา อาณาจักรอารามลอยน้ำ และต้นกำเนิดแห่งแม่น้ำไนล์

ทะเลสาบทานา (Lake Tana) และแม่น้ำไนล์สีน้ำเงิน (Blue Nile) ซึ่งตั้งอยู่บนที่ราบสูงทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ Ethiopia เป็นดินแดนที่ดึงดูดความสนใจของนักสำรวจมาตั้งแต่สมัยโบราณ

ในยุคกรีกโบราณ แหล่งกำเนิดของแม่น้ำไนล์ถือเป็นหนึ่งในปริศนาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลก นักประวัติศาสตร์ชาวกรีก Herodotus ได้เขียนถึงแม่น้ำไนล์ไว้เมื่อราว 460 ปีก่อนคริสตกาล โดยเชื่อว่าแม่น้ำสายนี้มีต้นกำเนิดจากระหว่างภูเขาขนาดมหึมาสองลูก ต่อมา จักรพรรดิ Nero แห่งจักรวรรดิโรมันยังได้ส่งคณะสำรวจออกตามหาแหล่งกำเนิดของแม่น้ำไนล์อีกด้วย

ในคัมภีร์ไบเบิลภาคพันธสัญญาเดิม แม่น้ำไนล์สีน้ำเงินยังถูกกล่าวถึงในชื่อ "แม่น้ำกีโฮน" (Gihon) ซึ่งไหลล้อมรอบดินแดนคูช (Cush) หรือเอธิโอเปียในปัจจุบัน

ทะเลสาบทานา

ทะเลสาบทานาเป็นทะเลสาบปล่องภูเขาไฟ ตั้งอยู่สูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 1,800 เมตร เชื่อกันว่าเกิดขึ้นในยุคไพลโอซีน (Pliocene) จากการที่ลาวาปิดกั้นเส้นทางของแม่น้ำไนล์สีน้ำเงิน ลักษณะสำคัญ ได้แก่

* เป็นทะเลสาบน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดของเอธิโอเปีย

* มีพื้นที่ผิวน้ำประมาณ 3,050 ตารางกิโลเมตร

* ยาวประมาณ 84 กิโลเมตร

* กว้างประมาณ 64 กิโลเมตร

* ลึกสูงสุดประมาณ 15 เมตร

* เป็นทะเลสาบใหญ่อันดับ 3 ของลุ่มน้ำไนล์

ทะเลสาบแห่งนี้เป็นต้นน้ำสำคัญของแม่น้ำอาบาย (Abay River) หรือแม่น้ำไนล์สีน้ำเงิน ซึ่งคิดเป็นประมาณ 85% ของปริมาณน้ำทั้งหมดที่ไหลเข้าสู่แม่น้ำไนล์ น้ำในทะเลสาบได้รับจากแม่น้ำและลำธารมากกว่า 40 สาย แต่กว่า 93% มาจากแม่น้ำหลักเพียง 4 สาย ได้แก่

* Gilgel Abbay River

* Ribb River

* Gumara River

* Megech River

ศูนย์กลางแห่งคริสต์ศาสนาเอธิโอเปีย

ตลอดหลายศตวรรษที่ผ่านมา ทะเลสาบทานา เป็นทั้งศูนย์กลางทางการเมือง และศูนย์กลางจิตวิญญาณของคริสต์ศาสนาเอธิโอเปีย ภายในทะเลสาบมีเกาะทั้งหมด 37 เกาะ โดยประมาณ 27 เกาะมี

* อาราม

* โบสถ์

* พระราชวังโบราณ

* ซากสิ่งก่อสร้างทางประวัติศาสตร์

อารามเหล่านี้ถูกโอบล้อมด้วยผืนน้ำ ทำให้เข้าถึงได้ยาก จึงกลายเป็นสถานที่เก็บรักษาสมบัติล้ำค่าของเอธิโอเปียมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 13 ภายในยังเก็บรักษา

* ต้นฉบับโบราณ

* วัตถุศักดิ์สิทธิ์

* เครื่องราชูปโภค

* ทรัพย์สมบัติของจักรพรรดิเอธิโอเปีย

* พระศพของกษัตริย์หลายพระองค์

เกาะทานา เคียร์กอส (Tana Qirqos)

เกาะแห่งนี้ ตั้งอยู่ทางตะวันออกของทะเลสาบใกล้ปากแม่น้ำกูมารา เป็นหนึ่งในศูนย์กลางศาสนายูดายที่เก่าแก่ที่สุดของเอธิโอเปีย

ตามตำนานเล่าว่า หีบพันธสัญญา (Ark of the Covenant) ซึ่งบรรจุแผ่นศิลาจารึกบัญญัติสิบประการ ถูกนำมายังเอธิโอเปียโดย Menelik I และเคยประดิษฐานอยู่ที่เกาะแห่งนี้นานกว่า 600 ปี ก่อนถูกย้ายไปยัง Church of Our Lady Mary of Zion บนเกาะยังพบแท่นบูชายัญสัตว์และเครื่องประกอบพิธีของศาสนายูดายยุคก่อนคริสต์ศาสนา

นอกจากนี้ยังมีตำนานว่า Virgin Mary เคยเสด็จพักบนเกาะแห่งนี้เป็นเวลา 3 เดือน 10 วัน ระหว่างการหลบหนีจากปาเลสไตน์ไปยังอียิปต์ ต่อมาในคริสต์ศตวรรษที่ 4 เกาะแห่งนี้กลายเป็นหนึ่งในสถานที่แรก ๆ ที่รับคริสต์ศาสนาในเอธิโอเปีย

 

อารามเดเบร ซีนา มาเรียม (Dabra Sina Maryam)

อารามแห่งนี้ตั้งอยู่บนชายฝั่งคาบสมุทรกอร์โกรา จุดเด่นคือ

* เป็นโบสถ์ทรงกลมที่เก่าแก่ที่สุดแห่งหนึ่งของเอธิโอเปีย

* สร้างจากไม้ ดิน และปูน

* มุงหลังคาด้วยหญ้า

ภายในประดับภาพจิตรกรรมฝาผนังอันวิจิตร ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นชุดภาพเขียนแบบสมัยใหม่ตอนต้นที่สมบูรณ์ที่สุดชุดหนึ่งของเอธิโอเปีย

คาบสมุทรเซเก (Zege Peninsula)

คาบสมุทรเซเกตั้งอยู่ทางตอนใต้ของทะเลสาบ พื้นที่แห่งนี้ปกคลุมด้วยป่าหนาทึบและเป็นที่ตั้งของอารามสำคัญ 7 แห่ง ซึ่งได้รับฉายาว่า ดาวทั้งเจ็ดแห่งทะเลสาบทานา

สถาปัตยกรรมทั้งหมด สะท้อนรูปแบบพื้นเมืองของเอธิโอเปีย โบสถ์แต่ละแห่งประกอบด้วย

1. เขตศักดิ์สิทธิ์ชั้นใน
2. ระเบียงวงใน
3. ระเบียงวงนอก

ผนังด้านนอกประดับภาพวาดทางศาสนาอย่างงดงาม

เกาะเดค (Dek Island)

เกาะเดคเป็นหนึ่งในเกาะที่ใหญ่ที่สุดของทะเลสาบทานา มีลักษณะเป็นภูเขาทรงกรวยปกคลุมด้วยป่า อารามสำคัญที่สุดคือ Narga Selassie Monastery ซึ่งเป็นแหล่งเก็บรักษา

* ต้นฉบับโบราณ

* เครื่องราชสักการะ

* เครื่องประดับของกษัตริย์ยุคกลาง

* ทรัพย์สมบัติของจักรวรรดิเอธิโอเปีย

บนเกาะ ยังมีซากพระราชวังและประตูน้ำจากคริสต์ศตวรรษที่ 14 ซึ่งยังคงสภาพดีอย่างน่าทึ่ง

สะพานอาลาตา (Alata Bridge)

Alata Bridge หรือที่เรียกว่า สะพานฟาซิลิดีส (Bridge of Fasilades) เป็นสะพานหินแห่งแรกของภูมิภาคที่สร้างด้วยปูน ลักษณะสำคัญ

* ยาวประมาณ 64 เมตร

* กว้าง 2 เมตร

* รองรับด้วยซุ้มโค้ง 8 ช่อง

นับเป็นผลงานวิศวกรรมสำคัญของเอธิโอเปียในอดีต

 

พื้นที่ชุ่มน้ำและความหลากหลายทางชีวภาพ

พื้นที่รอบทะเลสาบ ประกอบด้วยพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ที่สุดของประเทศ ทำหน้าที่เป็น

* แหล่งเพาะพันธุ์ปลา

* แหล่งอาศัยของนกน้ำ

* แหล่งอาศัยของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม

*ปลาที่พบในทะเลสาบมีเกือบ 65 ชนิด

*ประมาณหนึ่งในสี่เป็นสัตว์เฉพาะถิ่นที่ไม่พบที่ใดในโลก

 

พืชเด่นในพื้นที่ ได้แก่

* กกปาปิรุส

* ธูปฤาษี

* อ้อ

* บัวสาย

* หญ้าน้ำชนิดต่าง ๆ

ดินแดนแห่งนกนานาชนิด

ทะเลสาบทานา และพื้นที่ชุ่มน้ำโดยรอบเป็นสวรรค์ของนกกว่า 217 ชนิด รวมถึง

* African Fish Eagle

* Great White Pelican

* Grey Crowned Crane

* Greater Flamingo

* Sacred Ibis

รวมทั้งนกเฉพาะถิ่นของเอธิโอเปียอีกหลายชนิด

พื้นที่แห่งนี้ยังเป็นแหล่งอาศัยของ

* ฮิปโปโปเตมัส

* งูหลามแอฟริกา

* เ...้ยไนล์

ด้วยเหตุนี้ ในปี 2015 ยูเนสโก ได้ขึ้นทะเบียนพื้นที่ทะเลสาบทานา เป็นเขตสงวนชีวมณฑล

น้ำตกไนล์สีน้ำเงิน (Blue Nile Falls)

น้ำตกแห่งนี้อยู่ห่างจากทะเลสาบประมาณ 35 กิโลเมตร ชาวเอธิโอเปียเรียกว่า **ทิส อาบาย (Tis Abay)** แปลว่า แม่น้ำไนล์ที่กำลังสูบควัน เพราะละอองน้ำที่ฟุ้งขึ้นดูคล้ายกลุ่มควันขนาดใหญ่ น้ำตกมีความสูงประมาณ 39–45 เมตร ในฤดูฝนน้ำตกจะขยายความกว้างมากกว่า 40 เมตร และเกิดสายรุ้งงดงามเหนือม่านน้ำ ตลอดเวลากว่าพันปี น้ำตกแห่งนี้ เป็นหนึ่งในทัศนียภาพธรรมชาติที่มีชื่อเสียงที่สุดของแอฟริกา

 

คุณค่าโดดเด่นระดับสากล

ยูเนสโกเสนอว่า พื้นที่แห่งนี้มีคุณค่าตามเกณฑ์สำคัญหลายประการ ได้แก่

เกณฑ์ที่ 3 เป็นหลักฐานโดดเด่น ของอารยธรรมคริสต์เอธิโอเปีย และแสดงวิวัฒนาการของสถาปัตยกรรมศาสนสถานตลอดกว่า 700 ปี

เกณฑ์ที่ 5 เป็นตัวอย่างความสัมพันธ์อันกลมกลืน ระหว่างมนุษย์กับระบบนิเวศทางน้ำ ที่ดำรงต่อเนื่องมาหลายศตวรรษ

เกณฑ์ที่ 6 เป็นศูนย์กลางทางการเมือง และจิตวิญญาณของจักรวรรดิคริสต์เอธิโอเปีย มาตั้งแต่ยุคกลางจนถึงปัจจุบัน

เกณฑ์ที่ 10 เป็นแหล่งอาศัยของพืชและสัตว์เฉพาะถิ่นจำนวนมาก ซึ่งมีคุณค่าอย่างยิ่งต่อการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของโลก

สรุป

ทะเลสาบทานา ไม่ใช่เพียงทะเลสาบน้ำจืดที่ใหญ่ที่สุดของเอธิโอเปียเท่านั้น แต่ยังเป็นดินแดนที่รวมเอา

* ต้นกำเนิดของแม่น้ำไนล์สีน้ำเงิน

* อารามคริสต์โบราณนับพันปี

* สมบัติล้ำค่าของจักรวรรดิเอธิโอเปีย

* พื้นที่ชุ่มน้ำที่อุดมสมบูรณ์

* ถิ่นอาศัยของสัตว์เฉพาะถิ่นจำนวนมาก

* และน้ำตกอันงดงามระดับโลก

ไว้ในพื้นที่เดียวกัน จึงนับเป็นหนึ่งในภูมิทัศน์ทางวัฒนธรรมและธรรมชาติที่ทรงคุณค่าที่สุดของทวีปแอฟริกา และเป็นมรดกที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างศรัทธา ประวัติศาสตร์ และธรรมชาติได้อย่างสมบูรณ์แบบ.