หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

โรงเรียนญี่ปุ่นสอนอะไรไทย เมื่อความเก่าไม่ได้แปลว่าล้าหลัง

เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี

เวลาเห็นภาพโรงเรียนเก่าแก่ในญี่ปุ่น หลายคนอาจสะดุดตาที่อาคารไม้ ทางเดินเรียบ ๆ หรือบรรยากาศที่ดูเหมือนหยุดเวลาไว้ แต่สิ่งที่น่าคิดกว่านั้นคือ โรงเรียนจำนวนมากไม่ได้อยู่รอดเพราะ “เก่า” อย่างเดียว แต่อยู่รอดเพราะรู้ว่าอะไรควรรักษา และอะไรควรปรับ

ประเด็นนี้น่าสนใจมากเมื่อเอามาเทียบกับบ้านเรา เพราะหลายครั้งการปฏิรูปการศึกษามักเริ่มจากการเปลี่ยนหลักสูตร เปลี่ยนเครื่องมือ หรือเปลี่ยนคำเรียกใหม่ ๆ จนคนสอนเองก็ต้องวิ่งตามระบบ แต่คำถามที่ใหญ่กว่านั้นคือ เราเปลี่ยนเพื่อแก้ปัญหาจริง หรือเปลี่ยนเพราะรู้สึกว่าของเดิมดูไม่ทันสมัยแล้ว

ญี่ปุ่นเองก็ไม่ได้หยุดนิ่งอยู่กับตำราเก่า Nikkei Asia เคยชี้ให้เห็นว่า ระบบการศึกษาญี่ปุ่นถูกมองว่าเป็นฐานสำคัญของการเติบโตทางเศรษฐกิจหลังสงคราม และในอีกด้านหนึ่ง ญี่ปุ่นก็เริ่มตั้งคำถามกับระบบของตัวเองมากขึ้นว่า ผลการเรียนที่ดีจะพอหรือไม่ในโลกที่ต้องการความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรมใหม่ ๆ

นี่แหละครับคือจุดที่ทำให้เรื่องโรงเรียนญี่ปุ่นน่าสนใจ ไม่ใช่เพราะเขาเก็บทุกอย่างไว้เหมือนเดิม แต่เพราะเขาแยก “แก่น” ออกจาก “เครื่องมือ” ได้ค่อนข้างชัด แก่นคือวินัย ความรับผิดชอบ ความสัมพันธ์ระหว่างครูกับศิษย์ และการทำให้โรงเรียนเป็นพื้นที่ฝึกชีวิต ส่วนเครื่องมืออย่างแท็บเล็ต คอมพิวเตอร์ หรือระบบออนไลน์ เป็นสิ่งที่เอามาเสริม ไม่ใช่เอามาแทนทั้งหมด

ข้อมูล PISA 2022 ของ OECD ช่วยให้เห็นภาพนี้ชัดขึ้น นักเรียนญี่ปุ่นทำคะแนนสูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทั้งคณิตศาสตร์ การอ่าน และวิทยาศาสตร์ โดยคณิตศาสตร์มีนักเรียน 88% ที่ถึงระดับพื้นฐานขึ้นไป เทียบกับค่าเฉลี่ย OECD 69% ขณะเดียวกัน นักเรียนญี่ปุ่น 86% บอกว่ารู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของโรงเรียน สูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ที่ 75%

อีกจุดที่น่ามองคือเรื่องครู ในข้อมูลเดียวกัน นักเรียนญี่ปุ่น 74% ระบุว่าครูสนใจการเรียนรู้ของนักเรียนแต่ละคน และ 84% บอกว่าครูช่วยเพิ่มเติมเมื่อนักเรียนต้องการ สูงกว่าค่าเฉลี่ย OECD ทั้งสองด้าน ตัวเลขนี้ไม่ได้บอกว่าโรงเรียนญี่ปุ่นสมบูรณ์แบบ แต่บอกว่า “ความสัมพันธ์ในห้องเรียน” ยังเป็นทุนสำคัญมากของระบบการศึกษา

ถ้ามองมาที่ไทย บางทีสิ่งที่ควรถามอาจไม่ใช่ว่าเราจะเอาโมเดลญี่ปุ่นมาใช้ได้ไหม เพราะบริบทสังคม งบประมาณ ห้องเรียน ครู และครอบครัวต่างกันมากกว่า แต่ควรถามว่า โรงเรียนไทยยังมี “แก่น” อะไรที่อยากรักษาไว้ และสิ่งไหนเป็นแค่เปลือกที่ควรปรับให้เข้ากับเด็กยุคนี้

ตัวอย่างง่าย ๆ คือเรื่องเทคโนโลยี หลายโรงเรียนอยากให้เด็กใช้เครื่องมือดิจิทัลมากขึ้น ซึ่งไม่ผิดเลย ญี่ปุ่นเองก็มี GIGA School Program ที่มุ่งให้เด็กมีอุปกรณ์ 1 คนต่อ 1 เครื่อง พร้อมเครือข่ายความเร็วสูงในโรงเรียน เพื่อเปิดทางให้เรียนรู้แบบยืดหยุ่นและสร้างสรรค์มากขึ้น แต่เทคโนโลยีจะมีความหมายจริงก็ต่อเมื่อครูใช้มันเพื่อเปิดความคิด ไม่ใช่แค่ย้ายใบงานจากกระดาษไปไว้บนจอ

ส่วนเรื่องคุณธรรมและการใช้ชีวิต ญี่ปุ่นวาง moral education เป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมโรงเรียน ไม่ได้มองว่าเป็นแค่วิชาโดด ๆ แต่เชื่อมกับการใช้ชีวิต การอยู่ร่วมกับคนอื่น การเคารพธรรมชาติ และการมองอนาคตของตัวเอง แนวคิดนี้ปรากฏในเอกสารของกระทรวงศึกษาธิการญี่ปุ่น ที่ระบุว่าการศึกษาด้านคุณธรรมควรดำเนินผ่านกิจกรรมการศึกษาทั้งหมดของโรงเรียน

ตรงนี้ทำให้นึกถึงโรงเรียนไทยหลายแห่งที่ยังมีของดีอยู่มาก ทั้งครูที่รู้จักเด็กเป็นรายคน รุ่นพี่รุ่นน้องที่ช่วยกัน วัฒนธรรมท้องถิ่น กิจกรรมหน้าเสาธง ชุมนุม กีฬา ดนตรี งานช่าง หรือกิจกรรมจิตอาสา ปัญหาอาจไม่ใช่ว่าสิ่งเหล่านี้ล้าหลัง แต่อยู่ที่เราทำให้มันมีความหมายกับเด็กยุคใหม่ได้มากแค่ไหน

การศึกษาไม่ควรเป็นแค่การรีบผลิตคนให้ทันตลาดงาน และก็ไม่ควรเป็นแค่การเก็บภาพจำสวย ๆ ของโรงเรียนเก่าไว้เหมือนพิพิธภัณฑ์ ระหว่างสองทางนี้ยังมีพื้นที่ตรงกลาง คือการรักษาสิ่งที่ทำให้เด็กเติบโตเป็นคนที่รับผิดชอบ คิดเป็น อยู่กับคนอื่นได้ และพร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่ไปตลอดชีวิต

บทเรียนจากญี่ปุ่นจึงอาจไม่ได้บอกให้ไทย “ทำตาม” แต่ชวนให้ไทย “ทบทวน” มากกว่า ว่าเวลาพูดถึงการเปลี่ยนระบบการศึกษา เรากำลังเปลี่ยนอะไร เปลี่ยนเพื่อใคร และมีอะไรบางอย่างที่ไม่ควรถูกทิ้งไปเพียงเพราะมันดูเก่าในสายตาคนยุคใหม่หรือเปล่า

 

ที่มาข้อมูล 🟢 Nikkei Asia - ถอดรหัสการศึกษาญี่ปุ่น

แปลโดย: พีรพัฒน์ พีพี
ที่มา: Nikkei Asia
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
พีรพัฒน์ พีพี's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 155 ครั้ง
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เขียนบทความเกร็ดความรู้ เรื่องเล่า และ fact-check บน Postjung เน้นเช็กข้อเท็จจริงจากแหล่งทางการก่อนเผยแพร่ทุกครั้ง
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
5 VOTES (5/5 จาก 1 คน)
VOTED: พีรพัฒน์ พีพี
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569สารหนูในแม่น้ำสายยังน่าห่วง เปิดผลตรวจน้ำล่าสุดและมาตรการรัฐ 2569กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569ปากแดงศักดิ์สิทธิ์ เลขเด็ดงวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นฝั่งซ้าย พร้อมสูตรลับ 3 คอลัมน์ จัดเต็มเลข 2 ตัว-3 ตัวเรือสำราญสุดหรูระดับโลก “Seven Seas Explorer” นักท่องเที่ยวต่างชาติทยอยขึ้นฝั่งเที่ยวพัทยาเลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5ส่องโพยสรุปสามตัว 6 ชุดเทพ งวด 1 ธ.ค. 69 จัดเลขบน-ล่างครบ พร้อมคู่โต๊ด 3 ตัวจากงานฝีมือสู่สำรับอาหาร “ขันโตกล้านนา” มรดกภูมิปัญญาที่ไม่เคยเลือนหายจังหวัดที่มีพื้นที่เล็กที่สุด และมีประชากรน้อยที่สุดในประเทศไทย5 สาขาที่เรียนจบแล้วสามารถทำงานได้หลายอาชีพ5 จังหวัดที่มีเด็กเกิดใหม่มากที่สุดในประเทศไทย เปิดอันดับจังหวัดไหนมีเด็กเกิดมากที่สุด ?
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
The Young Martyr: ความงดงามอันเงียบงันระหว่างความศรัทธาและความตายทำไมเวนิสถึงสร้างเมืองกลางน้ำ? เผยความลับเมืองลอยน้ำที่อยู่มาได้นับพันปี!ไขข้อข้องใจ! ทำไมทองคำที่ไทยถึงต้องเรียกเป็น "บาท" ?!กำแพงเมืองจีนมองไม่เห็นจากอวกาศด้วยตาเปล่า ทั้งที่เป็นเรื่องเล่าต่อกันมานาน
ตั้งกระทู้ใหม่