อาหารเริ่มบูดเสียดูยังไง เช็กกลิ่น สี เมือก และเวลาวางก่อนกิน

อาหารที่เริ่มบูดเสียไม่ได้ดูออกจาก “กลิ่นเหม็น” อย่างเดียว บางจานอาจยังดูปกติ แต่ถ้าวางไว้นาน อยู่ในอากาศร้อน หรือเก็บไม่ถูกอุณหภูมิ ก็เสี่ยงทำให้ท้องเสีย คลื่นไส้ อาเจียน หรืออาหารเป็นพิษได้ ก่อนกินจึงควรเช็กทั้งหน้าตา กลิ่น เนื้อสัมผัส บรรจุภัณฑ์ และเวลาที่อาหารถูกวางทิ้งไว้ร่วมกัน

สัญญาณแรกที่หลายคนสังเกตได้คือกลิ่น หากอาหารมีกลิ่นเปรี้ยว กลิ่นหืน กลิ่นหมักผิดปกติ หรือกลิ่นคาวแรงกว่าปกติ ควรหยุดกินทันที โดยเฉพาะอาหารกลุ่มเนื้อสัตว์ นม กะทิ อาหารทะเล และอาหารปรุงสุกที่เก็บข้ามวัน เพราะเป็นกลุ่มที่เสื่อมคุณภาพได้ง่ายเมื่อเจอความร้อน

ลักษณะภายนอกก็สำคัญไม่แพ้กัน อาหารที่สีเปลี่ยนมากผิดปกติ มีจุดดำ มีคราบแปลก ๆ มีฟอง มีรอยรา หรือมีน้ำเยิ้มผิดธรรมชาติ ไม่ควรฝืนกิน แม้จะตักส่วนที่เสียออกแล้วก็ตาม โดยเฉพาะอาหารนิ่ม อาหารเปียก ขนมปังบางชนิด ซอส หรืออาหารที่ราอาจกระจายลึกกว่าที่ตาเห็น

สำหรับเนื้อสัตว์และอาหารทะเล ให้ดูทั้งสี กลิ่น และสัมผัส หากเนื้อลื่นเหนียว มีเมือก ผิวเหนอะมือ เนื้อยุ่ย หรือมีกลิ่นผิดปกติ ควรทิ้งมากกว่านำไปปรุงซ้ำ เพราะความร้อนไม่ได้แก้ปัญหาทุกอย่าง โดย USDA ระบุว่าเนื้อที่เริ่มเสียมักมีกลิ่นผิดปกติ เหนียว เหนอะ หรือเป็นเมือก ไม่ควรนำมาใช้ต่อ

อาหารกระป๋องและอาหารบรรจุซองต้องดูสภาพบรรจุภัณฑ์ก่อนเปิด หากกระป๋องบวม รั่ว บุบบริเวณรอยตะเข็บ ฝาโป่ง ซองพอง หรือเปิดแล้วมีน้ำพุ่ง กลิ่นผิดปกติ ไม่ควรชิมเพื่อทดสอบ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับการปนเปื้อนที่อันตรายได้ USDA แนะนำว่าอาหารกระป๋องหรือภาชนะที่รั่ว บวม บุบบิด หรือมีกลิ่นผิดปกติ ไม่ควรนำมากิน

อีกเรื่องที่ควรจำให้ขึ้นใจคือ “เวลา” อาหารเสียง่าย เช่น ข้าวกับกับข้าว เนื้อสัตว์ อาหารทะเล นม กะทิ และอาหารปรุงสุก ไม่ควรวางที่อุณหภูมิห้องนานเกิน 2 ชั่วโมง หากอยู่กลางแจ้งหรืออากาศร้อนจัดเกินประมาณ 32°C ควรลดเหลือไม่เกิน 1 ชั่วโมง แนวทางของ USDA และ CDC ระบุให้รีบแช่เย็นอาหารเสียง่ายภายใน 2 ชั่วโมง เพื่อลดความเสี่ยงจากการเพิ่มจำนวนของแบคทีเรีย

ตู้เย็นช่วยชะลอการเสียได้ แต่ไม่ได้ทำให้อาหารปลอดภัยตลอดไป อุณหภูมิตู้เย็นควรอยู่ราว 4°C หรือต่ำกว่า และควรเก็บอาหารในภาชนะปิดสนิท แยกอาหารดิบออกจากอาหารสุก ไม่วางอาหารร้อนหม้อใหญ่ไว้ทั้งหม้อจนเย็นช้า หากมีปริมาณมากควรแบ่งใส่กล่องตื้น ๆ เพื่อให้เย็นเร็วขึ้น

สิ่งที่ไม่ควรทำคือ “ชิมก่อน ถ้าไม่เปรี้ยวก็กินได้” เพราะเชื้อบางชนิดไม่ได้ทำให้อาหารมีกลิ่น สี หรือรสเปลี่ยนชัดเจนเสมอ การใช้ประสาทสัมผัสช่วยคัดกรองได้ส่วนหนึ่ง แต่ไม่ใช่หลักประกันทั้งหมด ถ้าไม่แน่ใจว่าอาหารวางไว้นานแค่ไหน เก็บถูกอุณหภูมิหรือไม่ หรือเริ่มมีสัญญาณผิดปกติ ควรเลือกทิ้งมากกว่าเสี่ยง

ข้อมูลนี้ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นด้านความปลอดภัยอาหาร หากกินอาหารแล้วมีอาการถ่ายเหลวรุนแรง อาเจียนมาก มีไข้สูง อ่อนเพลียมาก มีเลือดปน หรือเป็นกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ ผู้ตั้งครรภ์ หรือผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ ควรติดต่อแพทย์หรือหน่วยบริการสาธารณสุข

การเสียดายอาหารเป็นเรื่องเข้าใจได้ แต่การฝืนกินอาหารที่เริ่มผิดกลิ่น ผิดสี เป็นเมือก ขึ้นรา บรรจุภัณฑ์บวม หรือวางไว้นานเกินเกณฑ์ อาจทำให้ต้องเสียค่ารักษามากกว่าเดิมหลายเท่า วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือเก็บให้ถูกตั้งแต่แรก กินให้ทันเวลา และเมื่อไม่มั่นใจ ให้หยุดก่อนเสมอ