ไขที่มาสิงโตแห่งเซนต์มาร์ก สัญลักษณ์เวนิสที่อาจมีรากจากจีน
จากลุ่มแม่น้ำแยงซีสู่หัวใจของเวนิส งานวิจัยใหม่กำลังทำให้ผู้คนมอง “สิงโตแห่งเซนต์มาร์ก” หรือ Lion of Saint Mark สัญลักษณ์คู่เมืองเวนิส ประเทศอิตาลี ในมุมที่ต่างออกไป
รูปปั้นสิงโตมีปีกที่หลายคนคุ้นตาจากจัตุรัสเซนต์มาร์ก อาจไม่ได้มีจุดเริ่มต้นในยุโรปอย่างที่เคยเข้าใจกันมาเสมอไป แต่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ที่ชี้ว่าโลหะดั้งเดิมบางส่วนของรูปปั้นมีความเชื่อมโยงกับแหล่งแร่ในจีน โดยเฉพาะบริเวณลุ่มแม่น้ำแยงซีตอนล่าง
เปิดปริศนา “สิงโตมีปีก” แห่งเวนิส โบราณวัตถุจากแดนไกลที่ซ่อนตัวอยู่ใจกลางอิตาลี
การศึกษาครั้งนี้มาจากทีมนักวิชาการที่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยปาดัว และเผยแพร่ในวารสาร Antiquity เมื่อปี 2025 งานวิจัยเสนอว่า สิงโตทองสัมฤทธิ์แห่งเซนต์มาร์กอาจมีต้นกำเนิดจากจีน ก่อนจะถูกดัดแปลงในเวนิสให้กลายเป็นสัญลักษณ์ทางศาสนาและการเมืองของเมือง
ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่แค่รูปลักษณ์ของสิงโต แต่ยังอยู่ที่ร่องรอยในเนื้อโลหะ ซึ่งช่วยเปิดทางให้มองประวัติศาสตร์ของรูปปั้นนี้ใหม่อีกครั้ง
ไขรหัสโลหะด้วยการวิเคราะห์ไอโซโทปตะกั่ว
หัวใจของงานวิจัยคือการใช้การวิเคราะห์ไอโซโทปตะกั่ว หรือ Lead Isotope Analysis เพื่อตรวจสอบ “ลายเซ็นทางเคมี” ที่อยู่ในโลหะทองสัมฤทธิ์ของรูปปั้น
ผลวิเคราะห์ชี้ว่าองค์ประกอบของโลหะบางส่วนสอดคล้องกับแหล่งแร่ในบริเวณลุ่มแม่น้ำแยงซีตอนล่างของจีน พื้นที่ดังกล่าวมีความสำคัญต่อการผลิตโลหะในประวัติศาสตร์จีนมาอย่างยาวนาน
เมื่อข้อมูลทางโลหะวิทยาถูกนำมาประกอบกับลักษณะทางศิลปะ นักวิจัยจึงเสนอว่า รูปปั้นนี้อาจเกี่ยวข้องกับประติมากรรมผู้พิทักษ์สุสานในจีนยุคราชวงศ์ถัง มากกว่าจะเป็นสิงโตแบบยุโรปตั้งแต่แรก
เดิมที รูปปั้นอาจมีลักษณะคล้ายสัตว์ผู้พิทักษ์ตามคติจีนโบราณ มีรายละเอียดบางอย่างที่ไม่เข้ากับรูปแบบสิงโตยุโรปโดยตรง เช่น ร่องรอยที่อาจเกี่ยวข้องกับส่วนเขาเดิม ลักษณะใบหน้า และรูปทรงบางส่วนที่คล้ายงานประติมากรรมจีน
เมื่อวัตถุชิ้นนี้มาถึงเวนิส ช่างท้องถิ่นน่าจะปรับเปลี่ยนรูปลักษณ์ให้เข้ากับคติของเมือง มีการดัดแปลงบางส่วน และเพิ่มปีกทองสัมฤทธิ์เข้าไป เพื่อให้กลายเป็นสิงโตมีปีก สัญลักษณ์แทนนักบุญมาร์ก นักบุญอุปถัมภ์ของเวนิส
ร่องรอยการเดินทางผ่านตระกูลนักสำรวจชื่อดัง
อีกประเด็นที่ทำให้เรื่องนี้น่าสนใจ คือสมมติฐานเกี่ยวกับเส้นทางที่รูปปั้นอาจเดินทางจากจีนมายังเวนิส
นักวิจัยเสนอความเป็นไปได้ว่า วัตถุชิ้นนี้อาจถูกนำกลับมายังเวนิสโดยนิคโคโล หรือมัฟเฟโอ โปโล พ่อและลุงของมาร์โก โปโล หลังการเดินทางไปยังเอเชียในศตวรรษที่ 13
แม้สมมติฐานนี้ยังไม่ใช่ข้อสรุปที่ปิดจบ แต่ก็สอดคล้องกับภาพใหญ่ของเวนิสในยุคนั้น เมืองท่าที่เต็มไปด้วยการค้า การแลกเปลี่ยน และการนำวัตถุล้ำค่าจากโลกตะวันออกเข้ามาในยุโรป
สำหรับตระกูลพ่อค้าและนักเดินทางในเวนิส การครอบครองวัตถุจากแดนไกลไม่ได้เป็นเพียงของสะสม แต่ยังเป็นเครื่องแสดงฐานะ เครือข่าย และอำนาจทางสังคม
หลักฐานแห่งการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมระดับโลก
หากข้อเสนอของงานวิจัยนี้ถูกยืนยันมากขึ้น สิงโตแห่งเซนต์มาร์กจะไม่ใช่เพียงสัญลักษณ์ของเวนิสเท่านั้น แต่ยังเป็นหลักฐานชิ้นหนึ่งของการเดินทางข้ามวัฒนธรรมระหว่างตะวันออกกับตะวันตก
เส้นทางสายไหมไม่ได้ขนส่งเพียงผ้าไหม เครื่องเทศ หรือสินค้าเลอค่า แต่ยังพาวัตถุศิลปะ ความเชื่อ และสัญลักษณ์ทางจิตวิญญาณเดินทางข้ามทวีปไปพร้อมกัน
เวนิสเองก็อาจมีความเชื่อมโยงกับเอเชียลึกกว่าที่หลายคนเคยนึกถึง เมืองที่ขึ้นชื่อเรื่องการค้าและการเดินเรือแห่งนี้ไม่ได้รับอิทธิพลจากโลกเมดิเตอร์เรเนียนเพียงอย่างเดียว แต่ยังรับสิ่งของและแนวคิดจากโลกตะวันออกเข้ามาอย่างต่อเนื่อง
คุณค่าของสิงโตตัวนี้จึงไม่ได้อยู่แค่ความงดงามของประติมากรรม หรือสถานะในฐานะสัญลักษณ์ประจำเมือง แต่ยังอยู่ที่ประวัติการแปรเปลี่ยนของวัตถุหนึ่งชิ้น จากบริบทเดิมในวัฒนธรรมหนึ่ง ไปสู่ความหมายใหม่ในอีกสังคมหนึ่ง
สิงโตแห่งเซนต์มาร์กจึงกลายเป็นภาพแทนของประวัติศาสตร์โลกที่ซับซ้อนและน่าทึ่ง วัตถุชิ้นหนึ่งอาจเดินทางไกล เปลี่ยนรูปลักษณ์ เปลี่ยนความหมาย และกลายเป็นหัวใจของเมืองใหญ่ได้อย่างคาดไม่ถึง
การไขปริศนาครั้งนี้ไม่ได้ทำให้สิงโตแห่งเวนิสดูน้อยค่าลง ตรงกันข้าม มันยิ่งทำให้รูปปั้นนี้มีชีวิตทางประวัติศาสตร์มากขึ้น เพราะเบื้องหลังสัญลักษณ์ที่ยืนเด่นอยู่กลางเมือง อาจซ่อนเรื่องราวของการเดินทาง การค้า และการพบกันของอารยธรรมไว้ยาวนานกว่าที่เคยคิด
แหล่งที่มา: Antiquity / Cambridge Core, The Guardian, Science News
อ้างอิง: https://www.cambridge.org/core/journals/antiquity/article/chinese-identity-of-st-marks-bronze-lion-and-its-place-in-the-history-of-medieval-venice/70176EBEF6C480FA4246DC2F189D1F9B
เขียนโดย ดร กิฟท์นางมารพยากรณ์
เพื่อให้ผู้อ่านได้รับทั้งความรู้ แรงบันดาลใจ และแนวทางการใช้ชีวิตที่เท่าทันโลก
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ประวัติถนนเจริญกรุง จากทางสำหรับรถม้าสู่ถนนสายสำคัญของพระนคร
จุดเริ่มต้นหอสมุดแห่งชาติและพิพิธภัณฑสถานแห่งแรกของไทย จากของสะสมในวังสู่แหล่งเรียนรู้ของประชาชน
คณะราชทูตสยามสมัยพระนารายณ์ ข้ามทะเลหกเดือนเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14
กรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
คลองรังสิตในสมัยรัชกาลที่ 5 โครงการเอกชนที่เปิดทุ่งให้กลายเป็นนาข้าว
อ.จันทร์ บูรพาหวยไทย มาแล้ว! เปิดเลขเด่น 2 เลขรอง 3-8 พร้อมชุด 2 ตัว งวด 1 ธ.ค. 69
บางกอกรีคอร์เดอร์ หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรกและจุดเริ่มต้นของพื้นที่ข่าวสารในสยาม
สร้างทางรถไฟกรุงเทพฯ–โคราช ฝ่าดงพญาเย็นและไข้ป่าในสมัยรัชกาลที่ 5
ประวัติไปรษณีย์และโทรเลขสยาม จากบุรุษเดินหนังสือสู่สายสื่อสารข้ามพรมแดน
ไขปริศนา "น้ำชา 5 ถ้วย" หน้าตี่จู่เอี๊ยะ และเหตุผลที่เจ้าที่ไทย-จีนวางตำแหน่งต่างกันสุดขั้ว
ถอดรหัส "เลขอัปมงคล" จากทั่วทุกมุมโลก เมื่อเลขศาสตร์ ความเชื่อ และคติชนวิทยา หล่อหลอมตัวเลขต้องห้าม
เคล็ดลับเสริมเสน่ห์ของชาว 12 ราศี ตามหลักโหราศาสตร์จิตวิทยาและอิทธิพลดวงดาว
ย้อนรอย 120 ปี จากยุคไพร่ที่จ่ายเงินเดือนละ 6 บาทแทนการเข้าเวร สู่การจับสลากใบดำ-ใบแดง



