ทำไมเพลงบางเพลงถึงติดอยู่ในหัว?

    เคยไหม… อยู่ดี ๆ เพลงก็เล่นขึ้นมาในหัวเอง หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ที่ได้ยินเพลงเพียงไม่นาน แต่หลังจากนั้นกลับเผลอร้องหรือฮัมเพลงนั้นซ้ำไปทั้งวัน แม้ไม่ได้เปิดฟังอีกเลย บางครั้งเกิดขึ้นตอนอาบน้ำ อ่านหนังสือ หรือก่อนนอน จนรู้สึกเหมือนสมองเปิดเพลงเองโดอัตโนมัติ
อาการนี้มีชื่อเรียกทางวิทยาศาสตร์ว่า “Earworm” หรืออาการเพลงวนอยู่ในหัว ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้กับคนส่วนใหญ่

    สมองมนุษย์ชอบจดจำเสียงที่เป็นรูปแบบสาเหตุสำคัญที่ทำให้เพลงติดหู คือ สมองของมนุษย์ถูกออกแบบมาให้จดจำสิ่งที่มีรูปแบบซ้ำ ๆ ได้ง่าย โดยเฉพาะเพลงที่มีจังหวะเด่น เนื้อร้องสั้น หรือท่อนฮุกที่ฟังง่าย ตัวอย่างของเพลงที่ติดหูมักมีลักษณะดังนี้
• ท่อนฮุกร้องซ้ำหลายครั้ง
• จังหวะจำง่าย
• คำร้องสั้นและติดปาก
• เมโลดี้ไม่ซับซ้อน
เมื่อสมองได้ยินบ่อย ๆ ก็จะจำได้อย่างรวดเร็ว และบางครั้งก็นำกลับมาเล่นซ้ำเองโดยไม่รู้ตัว ยิ่งได้ยินบ่อย ยิ่งจำได้แม่น

    ปัจจุบันเพลงสามารถเข้าถึงผู้คนได้ง่ายผ่าน TikTok, YouTube, ร้านค้า หรือโซเชียลมีเดีย ทำให้เราได้ยินเพลงเดิมซ้ำหลายครั้งในหนึ่งวัน
ทุกครั้งที่ได้ยิน สมองจะค่อย ๆ สร้างความคุ้นเคยกับเสียงเพลงนั้นมากขึ้น จนบางครั้งเราสามารถร้องตามได้ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจฟังจริงจัง นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเพลงที่กำลังเป็นกระแส มักติดอยู่ในหัวคนจำนวนมาก เพลงมักวนอยู่ในหัวตอนที่สมองว่าง
      นักวิจัยพบว่า อาการเพลงติดหัวมักเกิดในช่วงที่เราไม่ได้ใช้สมองมากนัก เช่นตอนอาบน้ำ ตอนเดินทาง ก่อนนอน เพราะเมื่อสมองว่าง มันจะเริ่มดึงข้อมูลต่าง ๆ ที่จำได้ขึ้นมาคิดเอง และเพลงที่จำง่ายก็มักถูกเลือกขึ้นมาเล่นซ้ำโดยอัตโนมัติเพลงติดหัวเกี่ยวข้องกับอารมณ์และความทรงจำ เพลงบางเพลงไม่ได้ติดหูเพราะจังหวะอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับความรู้สึกและความทรงจำด้วย  เช่น เพลงที่เคยฟังช่วงเด็ก เพลงที่เคยฟังกับเพื่อน หรือเพลงที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์สำคัญในชีวิต เมื่อได้ยินอีกครั้ง สมองจะเชื่อมโยงทั้งเสียงเพลงและอารมณ์ในช่วงเวลานั้นกลับมาพร้อมกัน

จึงทำให้เพลงบางเพลงอยู่ในหัวเราได้นานกว่าปกติ

วิธีลดอาการเพลงติดหัว แม้อาการ Earworm จะไม่อันตราย แต่บางครั้งก็รบกวนสมาธิได้ วิธีที่ช่วยได้ เช่น

• ฟังเพลงนั้นให้จบ
• เปลี่ยนไปฟังเพลงอื่น
• ทำกิจกรรมที่ใช้สมาธิ
• อ่านหนังสือหรือเล่นเกมฝึกสมอง
• เมื่อสมองหันไปสนใจอย่างอื่น เพลงก็จะค่อย ๆ หายไปเอง