"ลำไส้คือสมองที่ 2? เจาะลึกวิทยาศาสตร์ 'Gut-Brain Axis' อาหารที่คุณกินส่งผลต่ออารมณ์โดยตรง"

"เคยมั้ยที่รู้สึกหม่นหมองอย่างไร้สาเหตุ? วิทยาศาสตร์ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาพิสูจน์แล้วว่า สำนวน 'กินอะไรก็เป็นอย่างนั้น' เป็นเรื่องจริงในระดับชีววิทยา การค้นพบเรื่อง Gut-Brain Axis หรือแกนเชื่อมโยงระหว่างลำไส้และสมอง กำลังเปลี่ยนวิธีที่การแพทย์มองความสัมพันธ์ระหว่างระบบย่อยอาหารและสภาวะทางอารมณ์ของมนุษย์"

"กินอะไรก็เป็นอย่างนั้น" เคยถูกมองว่าเป็นแค่สำนวน แต่วิทยาศาสตร์ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาพิสูจน์แล้วว่ามันเป็นความจริงในระดับที่ลึกกว่าที่ใครเคยคิด การค้นพบเรื่อง Gut-Brain Axis หรือแกนเชื่อมโยงระหว่างลำไส้และสมองกำลังเปลี่ยนวิธีที่แพทย์มองทั้งโรคทางกายและทางจิตใจ

ลำไส้คือสมองที่สอง

ลำไส้ของมนุษย์มีเซลล์ประสาทมากกว่า 100 ล้านเซลล์ ซึ่งมากกว่าเซลล์ประสาทในไขสันหลัง นักวิทยาศาสตร์เรียกระบบประสาทในลำไส้ว่า "Enteric Nervous System" และมันสามารถทำงานได้อิสระจากสมองส่วนบน ที่น่าตกใจคือประมาณ 90% ของ Serotonin ซึ่งเป็นสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับความสุขและอารมณ์ดี ถูกผลิตในลำไส้ ไม่ใช่สมอง

Microbiome — ชุมชนจุลินทรีย์ที่ควบคุมอารมณ์คุณ

ในลำไส้ของมนุษย์มีจุลินทรีย์อาศัยอยู่กว่า 100 ล้านล้านตัว หนักรวมกันประมาณ 1.5–2 กิโลกรัม จุลินทรีย์เหล่านี้ไม่ได้แค่ช่วยย่อยอาหาร แต่ยังผลิตสารสื่อประสาท ควบคุมการอักเสบ และส่งสัญญาณไปยังสมองผ่านเส้นประสาท Vagus งานวิจัยจาก University College Cork พบว่า หนูที่ได้รับ Microbiome จากผู้ป่วยโรคซึมเศร้ามีพฤติกรรมคล้ายซึมเศร้าแม้ว่าปัจจัยอื่นจะถูกควบคุม

อาหารที่ทำลาย Microbiome

น้ำตาลและแป้งขัดสีคืออาหารของแบคทีเรียก่อโรค ไม่ใช่แบคทีเรียดี อาหารแปรรูปสูง อาหารทอด และเนื้อสัตว์ที่ผ่านกระบวนการมากเกินไปทำให้ความหลากหลายของ Microbiome ลดลง ซึ่งงานวิจัยเชื่อมโยงกับความเสี่ยงต่อภาวะวิตกกังวลและซึมเศร้าที่สูงขึ้น

อาหารที่ช่วยให้อารมณ์ดีขึ้นจริงๆ

อาหารหมักดองอย่างโยเกิร์ต กิมจิ มิโซะ และเทมเป้ช่วยเพิ่มแบคทีเรียดีในลำไส้ ไฟเบอร์จากผักและธัญพืชไม่ขัดสีเป็นอาหารของจุลินทรีย์ที่ดี กรดไขมัน Omega-3 จากปลาทะเลช่วยลดการอักเสบในสมองและลำไส้ และดาร์กช็อกโกแลตที่มีโกโก้มากกว่า 70% มีสาร Flavonoids ที่ช่วยเพิ่มความหลากหลายของ Microbiome

ผลที่เห็นได้เร็วแค่ไหน?

งานวิจัยจาก Stanford University พบว่าการเพิ่มอาหารหมักดองในอาหารประจำวันเพียง 10 สัปดาห์สามารถเพิ่มความหลากหลายของ Microbiome และลดตัวชี้วัดการอักเสบได้อย่างมีนัยสำคัญ ผู้เข้าร่วมรายงานว่ารู้สึกอารมณ์ดีขึ้นและวิตกกังวลน้อยลงภายใน 4 สัปดาห์แรก

ครั้งต่อไปที่คุณรู้สึกหม่นหมองโดยไม่มีเหตุผล ลองนึกดูว่าคุณกินอะไรในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา คำตอบอาจอยู่ที่นั่น