"ออกซิเจนมืด" (Dark oxygen) ใต้ทะเลลึก 4,000 เมตร... ผลิตออกซิเจนได้เองโดยไม่ง้อแสงอาทิตย์?

      พลิกวงการวิทยาศาสตร์โลกใต้ทะเลกับปริศนา "ออกซิเจนมืด" (Dark oxygen) ข้อค้นพบสุดสั่นสะเทือนที่อาจเปลี่ยนความเข้าใจเกี่ยวกับกำเนิดชีวิตและการผลิตออกซิเจนบนโลก เมื่อนักวิจัยพบการเพิ่มขึ้นของก๊าซออกซิเจนในดินแดนที่แสงอาทิตย์ส่องไปไม่ถึง ท่ามกลางข้อถกเถียงดุเดือดระหว่างทฤษฎีแบตเตอรี่ธรรมชาติและความคลาดเคลื่อนทางการทดลอง

จุดเริ่มต้นและข้อสมมติฐานของปรากฏการณ์ออกซิเจนมืดมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้

การค้นพบที่ท้าทายตำราเดิม

• พื้นที่สำรวจ: ค้นพบที่บริเวณโซนแคลเรียน-คลิปเปอร์ตัน (Clarion-Clipperton Zone) ใต้ทะเลลึก 4,000 เมตร ในมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งเป็นพื้นที่มืดสนิทและเต็มไปด้วยก้อนแร่โลหะ (Polymetallic nodules)

• ปรากฏการณ์ประหลาด: ทีมนักวิทยาศาสตร์นำโดย แอนดรูว์ สวีตแมน พบว่ามีการผลิตออกซิเจนเพิ่มขึ้นในพื้นที่ดังกล่าว ทั้งที่ไม่มีแสงอาทิตย์สำหรับกระบวนการสังเคราะห์แสง

• ทฤษฎีแบตเตอรี่ธรณี: ทีมวิจัยตรวจพบแรงดันไฟฟ้าบนผิวแร่สูงสุด 0.95 โวลต์ จึงสันนิษฐานว่าก้อนแร่เหล่านี้ทำหน้าที่เหมือนแบตเตอรี่ที่กระตุ้นการแยกสลายน้ำทะเลด้วยไฟฟ้า (Seawater electrolysis) จนเกิดเป็นออกซิเจน

  

ข้อโต้แย้งและการตั้งข้อสังเกตจากประชาคมวิจัย

• ขัดแย้งหลักฟิสิกส์: ในปี 2025 ทีมนักวิจัยนำโดย แพทริก ดาวนส์ ออกมาโต้แย้งว่าแรงดันไฟฟ้า 0.95 โวลต์ นั้นไม่เพียงพอที่จะแยกโมเลกุลน้ำได้ เพราะตามทฤษฎีต้องใช้แรงดันพื้นฐานถึง 1.23 โวลต์ขึ้นไป

• หลักฐานที่ขาดหาย: ฝ่ายโต้แย้งระบุว่างานวิจัยต้นทางไม่ได้วัดปริมาณก๊าซไฮโดรเจน ซึ่งเป็นผลผลิตที่ต้องเกิดขึ้นควบคู่กับออกซิเจนในปฏิกิริยาแยกสลายน้ำ

• ความคลาดเคลื่อนของเครื่องมือ: มีการตั้งข้อสังเกตว่าออกซิเจนที่ตรวจพบอาจเป็นเพียงความคลาดเคลื่อนจากการทดลอง (Experimental artefact) เช่น มีอากาศปนเปื้อนจากระบบระบายอากาศของเครื่องมือ หรือน้ำทะเลจากผิวน้ำที่มีออกซิเจนสูงหลุดรอดลงไป

  

การพิสูจน์ครั้งใหม่เพื่อหาข้อสรุป

• โปรเจกต์ DORI: ในช่วงต้นปี 2026 ได้มีการเปิดตัวโครงการ Dark Oxygen Research Initiative (DORI) เพื่อตรวจสอบซ้ำอย่างเป็นระบบโดยทีมผู้เชี่ยวชาญนานาชาติ

• ยานสำรวจรุ่นใหม่: เตรียมส่งยานสำรวจทนแรงดันสูงลงไปเก็บข้อมูลจริงในพื้นที่เดิมช่วงฤดูใบไม้ผลิปีนี้ เพื่อหาข้อพิสูจน์ที่ชัดเจนว่าออกซิเจนมืดคือความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติหรือเป็นเพียงความผิดพลาดทางเทคนิค

        จากปรากฏการณ์ออกซิเจนมืดกลายเป็นประเด็นร้อนที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ต้องกลับมาทบทวนกลไกการผลิตออกซิเจนของโลกอีกครั้ง แม้ปัจจุบันจะยังไม่มีข้อสรุปฟันธงและมีการโต้แย้งกันอย่างหนัก แต่การค้นหาความจริงผ่านโปรเจกต์ DORI จะเป็นกุญแจสำคัญที่เฉลยคำตอบของปริศนาใต้ทะเลลึกนี้ในอนาคตอันใกล้

[แหล่งอ้างอิง]

[1] Sweetman, A. K., et al. (2024). Evidence of dark oxygen production at the abyssal seafloor. Nature Geoscience, 17, 737-739.

[2] Downes, P., et al. (2025). Extraordinary claims require extraordinary evidence: evaluating nodule-associated dark oxygen production. Frontiers in Marine Science, 12.

[3] Popular Mechanics. (2026). 4,000 Meters Below Sea Level, Scientists Have Found the Spectacular Dark Oxygen.

[4] Scottish Association for Marine Science. (2026). World-first landers delve into Dark Oxygen mystery.