ถ้วยเล็กๆ ข้าวหมดหม้อ "น้ำปลาพริก หรือ พริกน้ำปลา"

หลากหลายเมนูบนโต๊ะอาหาร เรามักพบถ้วยเล็กๆ 1 ถ้วย ที่แทบจะขาดเสียไม่ได้จริงๆ ถ้วยเล็กๆ บนโต๊ะ ที่มีส่วนผสมของพริกขี้หนู น้ำปลา มะนาว หรือบางครั้งก็มีกระเทียม หรือหัวหอมแดงซอยลงไปด้วย จะรับประทานอาหารแต่ละคำ อดไม่ได้ที่จะตักเหยาะบนอาหารก่อนรับประทานทุกคำ เรามักจะเรียกว่า น้ำปลาพริก หรือ พริกน้ำปลา!!

               เครื่องเคียงง่ายๆ มีที่มานะคะ ต้องย้อนกลับไป สมัยอยุธยา พริก ไม่ได้มีในไทย แต่พริกเดินทางมาจากทวีปอเมริกาพร้อมกับพ่อค้าชาวตะวันตกในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16 การนำพริกเข้ามานี้ ใช้ทดแทนรสเผ็ดร้อนของพริกไทย และกลายเป็นส่วนประกอบหลักในน้ำปลาในเวลาต่อมา

               ไม่มีใครบอกได้ว่า การจับคู่กันของพริกน้ำปลา เริ่มต้นความเป็นมาอย่างไรแน่

หากมองในมุมมองของปราชญ์ในอดีต "โชติศรี ท่าราบ" ระบุว่าคนรุ่นก่อนจะเรียกว่า “น้ำปลาพริก” แต่ถ้าดูจากหลักการเรียกชื่อตามวัตถุดิบหลัก ดร. อนันต์ เหล่าเลิศวรกุล กรรมการวิชาการสำนักราชบัณฑิตยสภา ได้อธิบายว่า การเรียกชื่อนั้นควรเอา "วัตถุดิบหลัก" ขึ้นก่อน เนื่องจากในถ้วยปรุงรสมี "น้ำปลา" เป็นส่วนประกอบปริมาณมากกว่า ส่วนพริกเป็นเพียงส่วนที่มาเจือภายหลัง

        ข้อสรุปตามหลักการ เราจึงควรใช้คำว่า “น้ำปลาพริก” เพื่อสะท้อนถึงสัดส่วนที่เรามองเห็นอยู่ ไม่ว่าความคุ้นเคยที่เราเรียกกันในปัจจุบันนี้ จะทำให้เราเรียกชื่อใดก็ตาม แต่คำว่า “น้ำปลาพริก” ก็คือชื่อเรียกที่มีรากฐานมาจากหลักวิธีคิดในอดีตและการให้ความสำคัญกับวัตถุดิบหลักเป็นสำคัญค่ะ ที่มาของชื่อเรียกนี้จึงไม่ใช่เพียงแค่เรื่องภาษาเท่านั้น แต่เป็นการทำความเข้าใจลึกลงไปถึงวิถีการกินและการให้ลำดับความสำคัญในวัฒนธรรมอาหารของไทยที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนาน อย่าลืม น้ำปลาพริกถ้วยโปรดกันนะคะ