โรงกลั่นน้ำมันในไทยที่ใหญ่ที่สุด

อุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันถือเป็นหัวใจสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและเสถียรภาพทางพลังงานของประเทศไทย โดยหากพิจารณาถึงความเป็นที่สุดในด้านขนาดและกำลังการผลิต โรงกลั่นไทยออยล์ (Thaioil) คือผู้ครองตำแหน่งโรงกลั่นน้ำมันที่ใหญ่ที่สุดในประเทศอย่างต่อเนื่อง
ไทยออยล์ ยืนหนึ่งในอุตสาหกรรมพลังงานไทย
โรงกลั่นไทยออยล์ ตั้งอยู่ในทำเลเชิงยุทธศาสตร์ที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ดำเนินงานภายใต้บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นบริษัทในเครือกลุ่ม ปตท. โดยมีจุดเด่นที่สำคัญคือการมีกำลังการผลิตติดตั้งสูงถึง 275,000 บาร์เรลต่อวัน ซึ่งถือเป็นสัดส่วนที่สูงที่สุดเมื่อเทียบกับโรงกลั่นน้ำมันดิบอื่นๆ ในไทย
นอกจากขนาดที่ใหญ่โตแล้ว ไทยออยล์ยังถูกจัดเป็นโรงกลั่นประเภท Complex Refinery ที่มีประสิทธิภาพสูงที่สุดแห่งหนึ่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก มีความสามารถในการแปรรูปน้ำมันดิบที่มีคุณภาพต่ำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง เช่น น้ำมันดีเซลมาตรฐานยุโรป และน้ำมันอากาศยาน (Jet A-1) ได้อย่างดีเยี่ยม และในปัจจุบันกำลังก้าวเข้าสู่ก้าวสำคัญผ่านโครงการพลังงานสะอาด หรือ Clean Fuel Project (CFP) ที่จะขยายกำลังการผลิตให้ไปแตะระดับ 400,000 บาร์เรลต่อวัน ในอนาคตอันใกล้
โครงสร้างและผู้เล่นสำคัญในอุตสาหกรรม
นอกเหนือจากไทยออยล์ที่เป็นผู้นำแล้ว ประเทศไทยยังมีโรงกลั่นน้ำมันขนาดใหญ่อีกหลายแห่งที่ทำงานสอดประสานกันเพื่อสร้างความมั่นคงทางพลังงาน โดยกลุ่มผู้เล่นหลักสามารถแบ่งออกได้ดังนี้

กลุ่มปตท. (PTT Group) นอกจากไทยออยล์แล้ว ยังมี IRPC ที่จังหวัดระยอง ซึ่งเป็นโรงกลั่นที่มีความโดดเด่นด้านปิโตรเคมีครบวงจร และ PTTGC ที่เน้นการผลิตเพื่อป้อนอุตสาหกรรมปิโตรเคมีสายโอเลฟินส์และอะโรเมติกส์

กลุ่มบางจาก (Bangchak Group) ปัจจุบันขึ้นแท่นเป็นกลุ่มที่มีกำลังการผลิตรวมมหาศาลภายหลังการเข้าซื้อกิจการเอสโซ่เดิม ทำให้ปัจจุบันมีโรงกลั่นในเครือถึง 2 แห่ง คือ โรงกลั่นบางจาก พระโขนง และ โรงกลั่นบางจาก ศรีราชา (BSRC)

กลุ่มพันธมิตรระดับโลก ได้แก่ สตาร์ ปิโตรเลียม (SPRC) ในจังหวัดระยอง ซึ่งเป็นอีกหนึ่งโรงกลั่นที่มีประสิทธิภาพการกลั่นน้ำมันเบนซินในระดับสูงบทบาทต่อความมั่นคงทางพลังงาน
โรงกลั่นเหล่านี้ไม่ได้มีหน้าที่เพียงผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อการขนส่งเท่านั้น แต่ยังเป็นอุตสาหกรรมต้นน้ำที่สำคัญต่อการผลิตเม็ดพลาสติกและผลิตภัณฑ์เคมีภัณฑ์ต่างๆ ที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต การมีโรงกลั่นที่มีเทคโนโลยีทันสมัยและกำลังการผลิตที่เพียงพอ ช่วยให้ประเทศไทยลดการพึ่งพาการนำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปจากต่างประเทศ และส่งเสริมศักยภาพในการเป็นศูนย์กลางการส่งออกพลังงานที่มีคุณภาพในภูมิภาคอาเซียนอย่างยั่งยืน