เพื่อนๆรู้จักกันไหม 'มะพอก' ผลไม้ดีแดนอีสานบ้านเรา รสชาติเหมือนถั่วแต่เป็นผลไม้นะจ๊ะ !

        มะพอก เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ที่พบได้มากในป่าดิบแล้งและป่าเบญจพรรณ โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคอีสานของไทย ถือเป็นไม้ป่าพื้นถิ่นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวทั้งในด้านรูปลักษณ์และการใช้ประโยชน์ เพราะแทบทุกส่วนของต้นตั้งแต่ราก เปลือก ผล ไปจนถึงเมล็ด ล้วนมีคุณค่าต่อวิถีชีวิตชาวบ้านมาอย่างยาวนาน ผลมะพอกมีลักษณะกลมรีคล้ายรูปไข่ เปลือกหนา ผิวหยาบขรุขระ สีน้ำตาล และมีจุดประสีขาวกระจายอยู่ทั่วผล ซึ่งเป็นจุดสังเกตสำคัญที่ทำให้จำแนกได้ไม่ยาก เมื่อผลสุกจะมีกลิ่นหอมเฉพาะตัวและมีรสหวาน ภายในมีชั้นขนหนาแน่นหุ้มเมล็ดแข็งเอาไว้ และเมื่อทุบเมล็ดออกจะพบเนื้อในสีขาว รสมันคล้ายถั่วลิสงหรืออัลมอนด์ ส่วนเปลือกต้นมีสีเทาเข้ม ผิวขรุขระ และกิ่งอ่อนมักมีขนสีน้ำตาลปกคลุม

        ในวิถีชาวบ้าน มะพอกถือเป็นอีกหนึ่งแหล่งอาหารจากป่าที่มีคุณค่า ชาวบ้านนิยมเก็บผลมะพอกมาทุบเอาเนื้อในเมล็ดไปคั่วกินเป็นของว่าง เพราะให้รสมัน หอม และอร่อยมาก นอกจากนี้ในสมัยก่อน น้ำมันที่สกัดจากเมล็ดมะพอกยังถูกนำมาใช้ประโยชน์ในงานช่างไม้และงานอุตสาหกรรมในครัวเรือน เช่น ใช้ผสมสีทาบ้านเพื่อเพิ่มความเงางามและความทนทาน หรือใช้ทาเครื่องจักสานเพื่อช่วยกันมอดและแมลงได้อีกด้วย ปัจจุบันมะพอกยังได้รับความสนใจมากขึ้นในวงการจัดสวน โดยนิยมนำมาปลูกเป็นไม้ล้อม เพราะมีทรงพุ่มสวย ลำต้นดูแข็งแรง และให้เสน่ห์แบบไม้ป่าธรรมชาติอย่างชัดเจน

        ในด้านสมุนไพรและงานวิจัย มะพอกก็เป็นพืชที่น่าสนใจไม่น้อย มีรายงานว่าสารสกัดจากเปลือกต้นมีฤทธิ์ช่วยยับยั้งเชื้อมาลาเรียได้ดี ขณะที่ภูมิปัญญาพื้นบ้านนิยมใช้เปลือกและรากต้มดื่มเพื่อช่วยบำรุงโลหิต บรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกาย และใช้ชะล้างบาดแผลเพื่อช่วยในการสมานแผล นอกจากนี้ยังพบว่ามะพอกมีสารในกลุ่มฟลาโวนอยด์ ซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่มีส่วนช่วยต้านการอักเสบและป้องกันความเสื่อมของเซลล์ได้อีกทางหนึ่ง

        มะพอกเป็นต้นไม้ที่มีความทนทานต่อสภาพอากาศแห้งแล้งได้ดี จึงมักพบกระจายอยู่ในประเทศไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม อีกทั้งยังสามารถขยายพันธุ์ได้ง่ายด้วยการเพาะเมล็ด จึงนับเป็นไม้พื้นถิ่นที่มีทั้งคุณค่าด้านอาหาร สมุนไพร งานใช้สอย และความงามทางภูมิทัศน์อย่างครบถ้วนในต้นเดียว