หนังไทยเรื่องแรก ที่ได้ครองตำแหน่งเป็นหนังทำเงินมากที่สุด

2499 อันธพาลครองเมือง
(Dang Bireley's and Young Gangsters)

เป็นภาพยนตร์ไทยแนวอาชญากรรม–ดรามา ที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2540
กำกับโดย นนทรีย์ นิมิบุตร ถือเป็นหนึ่งในผลงานสำคัญที่ปลุกกระแส
“หนังไทยร่วมสมัย” ให้กลับมาได้รับความสนใจอย่างกว้างขวาง ภาพยนตร์เล่าเรื่องชีวิตของแก๊งอันธพาลในกรุงเทพฯ ช่วงปลายทศวรรษ 2490–ต้นทศวรรษ 2500 ซึ่งเป็นยุคเปลี่ยนผ่านของสังคมเมืองไทย
ภายใต้บรรยากาศที่เต็มไปด้วยความรุนแรง อำนาจ และความขัดแย้งระหว่างกลุ่มวัยรุ่น

เนื้อเรื่องได้รับแรงบันดาลใจจากเหตุการณ์และบุคคลจริง โดยมีตัวละครหลัก
คือ “แดง ไบเล่ย์” อันธพาลชื่อดังในตำนาน พร้อมด้วยกลุ่มเพื่อนอย่าง
ดำ เอสโซ่ และเปี๊ยก วิสุทธิ์ ภาพยนตร์ถ่ายทอดชีวิตของวัยรุ่นชายขอบ
ที่เติบโตท่ามกลางความยากจน การขาดโอกาส และสังคมที่ยังไร้ระบบดูแล
ทำให้พวกเขาเลือกเส้นทางความรุนแรงเป็นเครื่องยืนยันตัวตนและศักดิ์ศรี

จุดเด่นของ 2499 อันธพาลครองเมือง คือการสร้างบรรยากาศย้อนยุคอย่างสมจริง
ทั้งฉาก เสื้อผ้า ภาษา ดนตรี และวัฒนธรรมร่วมสมัยของยุคนั้น
ผสานกับการเล่าเรื่องที่เน้นอารมณ์ ความขัดแย้งภายในตัวละคร และความสัมพันธ์ระหว่างมิตรภาพ
ความรัก และอำนาจ ภาพยนตร์ไม่ได้ยกย่องความรุนแรง
แต่สะท้อนผลลัพธ์ของชีวิตอันธพาลที่หลีกเลี่ยงโศกนาฏกรรมได้ยาก

ภาพยนตร์เรื่องนี้ประสบความสำเร็จทั้งด้านรายได้และคำวิจารณ์
และกลายเป็นหมุดหมายสำคัญในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ไทยยุคใหม่
ภาพยนตร์เรื่องี้ออกฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 11 เมษายน 2540
ทำรายได้ในกรุงเทำมหานครและเชียงใหม่ 75 ล้านบาท
ได้ครองตำแหน่งเป็นภาพยนตร์ไทยที่ทำรายได้สูงที่สุดตลอดกาลเรื่องแรก
และได้ครองตำแหน่งนี้ต่อเนื่องนาน 2 ปี ก่อนจะเสียตำแหน่ง
ให้กับเรื่อง 'นางนาก' ที่ออกฉายในปี 2542