รู้จัก "กุ้งบก" เมนูโปรตีนสูงจากอดีตที่หายสาบสูญ กับความลับที่ซ่อนอยู่ในชามขนมจีน

        กุ้งบก เมนูในตำนานที่ทำเอาคนรุ่นใหม่หลายคนถึงกับขนลุกเมื่อรู้ความจริง แต่ในอดีตสัตว์ชนิดนี้กลับเป็นวัตถุดิบยอดนิยมที่ถูกนำมาปรุงเป็น "น้ำยาขนมจีน" จนปรากฏหลักฐานในวรรณคดีชื่อดัง สะท้อนถึงภูมิปัญญาและวิถีการกินที่แปลกตาในสมัยก่อน

        ย้อนกลับไปในสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น ปรากฏหลักฐานใน "นิราศพระบาท" ของสุนทรภู่ ที่ได้พรรณนาถึงสิ่งที่พบเห็นระหว่างการเดินทาง และหนึ่งในนั้นคือความสงสัยต่อเมนูอาหารของชาวบ้านที่นำกิ้งกือมาปรุงเป็นน้ำยาขนมจีน ดังบทกลอนที่ว่า

        “แต่น้ำยานั้นเขาว่ากิ้งกือกุ้ง เห็นชาวกรุงกินกลุ้มทั้งหนุ่มสาว พี่คลื่นไส้ไสช้างในย่างยาว มาตามราวมรคาพนาวันฯ”

        จากบทกลอนนี้จะเห็นได้ว่า ในสมัยนั้นเรียกกิ้งกือกันติดปากว่า "กิ้งกือกุ้ง" หรือ "กุ้งบก" ซึ่งชื่อที่ฟังดูน่าลิ้มลองนี้แท้จริงแล้วคือ "กิ้งกือ" สัตว์ที่หลายคนหวาดกลัว แต่กลับถูกนำมาเป็นแหล่งโปรตีนสำคัญในมื้ออาหารของผู้คนยุคนั้น โดยเฉพาะในแถบภาคกลางและชาวกรุงที่นิยมกินกันอย่างแพร่หลาย

        แม้กิ้งกือจะเป็นสัตว์ที่มีการหลั่งสารจำพวกไซยาไนด์ออกมาเพื่อป้องกันตัว แต่ภูมิปัญญาชาวบ้านมีวิธีจัดการที่น่าทึ่ง โดยจะนำกิ้งกือมาขังไว้เพื่อให้คายสารและสิ่งสกปรกออกมาจนหมดกลิ่น จากนั้นจึงนำไปทำให้สุก หากเป็นกิ้งกือตัวใหญ่จะทำการลอกเปลือกแข็งออก นำเนื้อสีขาวนวลมาโขลกจนฟู ซึ่งว่ากันว่าลักษณะเนื้อเมื่อสุกแล้วจะดูคล้ายกับเนื้อกุ้งแม่น้ำเป็นอย่างมาก ส่วนรสชาตินั้นเล่ากันว่ามีความใกล้เคียงกับกุ้งจริงๆ จนกลายเป็นที่มาของชื่อ "กุ้งบก" ในที่สุด

        อย่างไรก็ตาม เมนูน้ำยากุ้งบกหรือกิ้งกือนี้ค่อยๆ จางหายไปตามกาลเวลาและค่านิยมการบริโภคที่เปลี่ยนไป จนปัจจุบันแทบจะหาคนรู้จักหรือกล้าลิ้มลองได้ยากยิ่ง ทิ้งไว้เพียงบันทึกทางประวัติศาสตร์และวรรณคดีที่บอกเล่าถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรมอาหารในอดีตที่ครั้งหนึ่งเคยสร้างความฉงนให้กับผู้พบเห็น

         "กุ้งบก" คือภาพสะท้อนของภูมิปัญญาการเลือกใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติมาดัดแปลงเป็นอาหาร แม้ภาพลักษณ์ภายนอกอาจจะดูไม่น่ารับประทานสำหรับคนในยุคปัจจุบัน แต่เรื่องราวของมันก็ถือเป็นเกร็ดความรู้ทางวัฒนธรรมที่น่าสนใจและควรค่าแก่การเรียนรู้

#กุ้งบก #กิ้งกือ #น้ำยาขนมจีน #สุนทรภู่ #นิราศพระบาท #วัฒนธรรมอาหาร #เรื่องแปลกในอดีต #ภูมิปัญญาชาวบ้าน