สรุปจบในที่เดียว! "วิกฤตต้มยำกุ้ง 2540" พังพินาศเพราะอะไร แล้วไทยกลับมาดีขึ้นได้อย่างไร?

หากจะพูดถึงประวัติศาสตร์การเงินที่เจ็บปวดที่สุดของไทย คงหนีไม่พ้น "วิกฤตต้มยำกุ้ง ปี 2540" ที่ทำให้เศรษฐกิจไทยที่เคยถูกขนานนามว่าเป็น "เสือตัวที่ 5 ของเอเชีย" ต้องพังครืนลงมา บทความนี้จะสรุปสาเหตุและทางออกที่ทำให้เรากลับมายืนได้อีกครั้ง

ทำไมถึงเกิดวิกฤต? (สาเหตุของการพัง)

1. การฝืนค่าเงินบาท: สมัยนั้นไทยยึดค่าเงินไว้ที่ 25 บาทต่อ 1 ดอลลาร์เสมอ (Fixed Exchange Rate) ไม่ว่าโลกจะเป็นยังไง ทำให้เกิดช่องว่างให้นักลงทุนต่างชาติเข้ามา "โจมตีค่าเงิน" จนเงินสำรองระหว่างประเทศของไทยเกือบหมดคลังเพื่อใช้สู้ราคา

2. กู้หนี้นอกมาลงทุนเกินตัว: ดอกเบี้ยเมืองนอกตอนนั้นถูกมาก นักธุรกิจไทยจึงแห่กู้เงินดอลลาร์มาลงทุนในประเทศ โดยเฉพาะใน "ภาคอสังหาริมทรัพย์" จนเกิดภาวะฟองสบู่ที่โตเกินจริงไปหลายเท่า

3. การประกาศลอยตัวค่าเงินบาท: วันที่ 2 กรกฎาคม 2540 รัฐบาลสู้ค่าเงินไม่ไหวจึงประกาศลอยตัวค่าเงิน จาก 25 บาท พุ่งไปแตะเกือบ 56 บาทต่อดอลลาร์ทันที ใครกู้เงินนอกมา 1 ล้าน ตื่นเช้ามาหนี้กลายเป็น 2 ล้านบาททันทีแบบไม่ต้องทำอะไรเพิ่ม

แล้วดีขึ้นได้อย่างไร? (หนทางสู่การฟื้นตัว)

1. เข้าโครงการ IMF: ไทยตัดสินใจรับความช่วยเหลือจากกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) โดยกู้เงินมาพยุงระบบ แต่ต้องแลกกับการทำตามเงื่อนไขที่เข้มงวดมาก เช่น การรัดเข็มขัดงบประมาณ และการปฏิรูปสถาบันการเงินที่เน่าเสีย

2. การปฏิรูปภาคธนาคาร: มีการสั่งปิดไฟแนนซ์ 56 แห่งที่บริหารผิดพลาด และจัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาบริหารจัดการหนี้เสีย (NPL) อย่างเป็นระบบ เพื่อล้างบ้านให้สะอาดและสร้างความเชื่อมั่นใหม่

3. อานิสงส์จากเงินบาทอ่อนค่า: เมื่อเงินบาทอ่อนค่าลง สินค้าไทยจึง "ราคาถูกลงมาก" ในสายตาชาวโลก ทำให้ภาคการส่งออกและการท่องเที่ยวโตระเบิด เงินตราต่างประเทศเริ่มไหลกลับเข้าสู่ประเทศไทยอย่างต่อเนื่อง

4. วินัยทางการเงินใหม่: บทเรียนนี้ทำให้ไทยเปลี่ยนมาใช้อัตราแลกเปลี่ยนแบบ "ลอยตัวแบบจัดการ" (Managed Float) ซึ่งสะท้อนความเป็นจริงมากขึ้น และทำให้ธนาคารแห่งชาติต้องสะสมเงินสำรองระหว่างประเทศให้หนาแน่นเพื่อไม่ให้เกิดประวัติศาสตร์ซ้ำรอย