เรื่องจริงหรือจ้อจี้!? ที่ว่า "น้ำปลา" คือต้นกำเนิดของซอสมะเขือเทศ

หลายคนเห็นพาดหัวแล้วอาจจะอุทานในใจว่า "โอ้จริงหรือ!..เบียวเปล่า" เพราะมันฟังดูเหลือเชื่อจนเหมือนเรื่องแต่ง แต่เชื่อเถอะว่านี่คือเรื่องจริงจากหน้าประวัติศาสตร์อาหารที่ถูกบันทึกไว้! ใครจะไปคิดว่าซอสมะเขือเทศสีแดงรสเปรี้ยวหวานที่จิ้มกับเฟรนช์ฟรายส์ในวันนี้ จะมีต้นกำเนิดมาจากเครื่องปรุงรสเค็มคาวอย่าง "น้ำปลา" ในแถบเอเชียบ้านเรา

จาก "น้ำปลา" สู่ "Ketchup"

ต้นกำเนิดของซอสมะเขือเทศไม่ได้เริ่มที่อเมริกาหรือยุโรปอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่มีรากฐานมาจาก "น้ำปลา" ของชาวจีนที่อพยพมาอาศัยอยู่ในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยชาวจีนอพยพเรียกน้ำปลาว่า "เคี้ยวปี" (Koe-chiap) ในช่วงปี ค.ศ. 1600 เมื่อชาวอังกฤษล่องเรือเข้ามาเทียบท่าเพื่อทำการค้าและได้ลิ้มลองน้ำปลานี้ ปรากฏว่าชื่นชอบรสชาติมากจนต้องซื้อใส่เรือขนกลับประเทศไปด้วย พร้อมกับเรียกชื่อเพี้ยนจากคำเดิมจนกลายเป็นคำว่า "Ketchup" อย่างที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน

ยุคสมัยแห่ง "ซอสเห็ด" และการเปลี่ยนแปลง

เมื่อความต้องการ Ketchup ในอังกฤษมีมากขึ้นแต่การขนส่งจากเอเชียนั้นไกลและลำบาก ชาวตะวันตกจึงเริ่มลองทำกินเองโดยพยายามเลียนแบบรสชาติจากวัตถุดิบที่หาได้ใกล้ตัว สูตร Ketchup ในยุคนั้นจึงมีความหลากหลายมาก และที่สำคัญคือยังไม่มีมะเขือเทศแม้แต่นิดเดียว เช่น:

• การหมักจาก เห็ด, ขิง, หอยนางรม

• การใช้ วอลนัท, เชอร์รี่, และหอมแดง

สูตรที่ได้รับความนิยมยาวนานนับร้อยปีคือ "ซอสเห็ด" ซึ่งมีลักษณะเป็นน้ำสีดำใสคล้ายซีอิ๊ว ก่อนที่ "มะเขือเทศ" จะเริ่มเข้ามาเป็นส่วนผสมหลักในช่วงปี ค.ศ. 1800

จากสารเคมีอันตรายสู่ซอสคุณภาพในปัจจุบัน

ในช่วงแรกที่มีการใช้มะเขือเทศมาทำซอส มักมีปัญหาเรื่องการเน่าเสียและเชื้อรา ผู้ผลิตในยุคนั้นจึงมีการใช้สารเคมีที่เป็นอันตราย เช่น กรดบอริก เพื่อฆ่าเชื้อรา และมีการย้อมสีซอสให้แดงสดด้วยสารเคมีต่างๆ ซึ่งส่งผลเสียต่อสุขภาพอย่างรุนแรง

จนกระทั่งถึงปี ค.ศ. 1900 จึงมีการคิดค้นสูตรใหม่ที่ปลอดภัยขึ้น โดยเลิกใช้วัตถุกันเสียที่เป็นพิษ เปลี่ยนมาใช้การเคี่ยวมะเขือเทศบดผสมกับเกลือ น้ำส้มสายชู และน้ำตาล ซึ่งเป็นวัตถุดิบธรรมชาติที่ช่วยในการถนอมอาหารแทน จนกลายมาเป็นซอสมะเขือเทศที่สมบูรณ์แบบในปัจจุบัน

สรุป

สรุปแล้วเรื่องนี้คือ "เรื่องจริง" ไม่ใช่เรื่อง "จ้อจี้" ประวัติศาสตร์ของซอสมะเขือเทศคือการเดินทางอันยาวนานจากภูมิปัญญาเอเชียผ่านน้ำปลาหมัก สู่การดัดแปลงในยุโรป และการพัฒนามาตรฐานความปลอดภัยในอเมริกา เพื่อให้ได้รสชาติที่เป็นเอกลักษณ์และปลอดภัยต่อผู้บริโภคที่สุดในทุกวันนี้

#ซอสมะเขือเทศ #ประวัติศาสตร์อาหาร #Ketchup #ที่มาซอสมะเขือเทศ #ความรู้รอบตัว #ต้นกำเนิดอาหาร #เรื่องจริงหรือจ้อจี้ #สาระน่ารู้