How to อยู่กับคนอื่น โดยไม่ต้องเสียตัวตน

How to อยู่กับคนอื่น โดยไม่ต้องเสียตัวตน

     หลายคนใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางผู้คนมากมาย ทั้งที่ทำงาน ที่บ้าน ในสังคม หรือแม้แต่ในความสัมพันธ์ใกล้ตัว และยิ่งเราโตขึ้นเท่าไหร่ ยิ่งต้องเจอความคาดหวังมากขึ้นเท่านั้น ความคาดหวังให้เราเป็นคนน่ารัก เข้าใจง่าย ไม่เรื่องเยอะ ไม่ขัดใคร จนบางครั้งเราก็เผลอปรับตัวไปเรื่อย ๆ โดยไม่ทันสังเกตว่า เรากำลังลดความเป็นตัวเองลงทีละนิด จากแค่ “ไม่อยากมีปัญหา” กลายเป็น “ไม่กล้าพูดในสิ่งที่รู้สึก” จากแค่ “อยากเข้ากับคนอื่นได้” กลายเป็น “เริ่มไม่แน่ใจว่าตัวเองเป็นใครกันแน่” และเริ่มรู้สึกอึดอัด เหนื่อย หรือว่างเปล่า ทั้งที่รอบตัวก็ยังมีคนอยู่เต็มไปหมด ความรู้สึกแบบนี้มักไม่ได้เกิดจากการอยู่คนเดียว แต่เกิดจากการอยู่กับคนอื่น โดยที่เราต้องทิ้งตัวตนของตัวเองไว้ข้างหลังโดยไม่รู้ตัว บทความนี้ไม่ได้ชวนให้คุณตัดคนออกจากชีวิต หรือกลายเป็นคนไม่แคร์ใคร แต่อยากชวนมาลองทบทวนว่า เราจะอยู่ร่วมกับคนอื่นอย่างไร ให้ยังเป็นเราอยู่ได้ โดยไม่ต้องฝืนใจตัวเอง และไม่ต้องรู้สึกผิดกับการเลือกดูแลใจตัวเองในระยะยาว

1. เข้าใจก่อนว่าการอยู่ร่วมกับคนอื่น ไม่ได้แปลว่าเราต้องเหมือนเขา

หลายคนโตมากับความเชื่อว่าการเข้ากับคนอื่นได้ คือการไม่ขัด ไม่แย้ง และไม่แตกต่าง จนเผลอคิดไปเองว่าถ้าเราอยากอยู่กับใครสักคนให้ราบรื่น เราจำเป็นต้องลดความเป็นตัวเองลง พูดให้น้อยลง คิดให้น้อยลง หรือแม้แต่รู้สึกให้น้อยลง ทั้งที่ความจริงแล้ว การอยู่ร่วมกันอย่างมีคุณภาพ ไม่ได้เกิดจากการกลืนตัวเองให้หายไป แต่เกิดจากการยอมรับว่าแต่ละคนมีมุม มีนิสัย และมีขอบเขตไม่เหมือนกัน และความต่างนั้นไม่ใช่เรื่องผิด

2. แยกให้ออกว่า “การประนีประนอม” ต่างจาก “การฝืนใจ” ยังไง

การประนีประนอมคือการถอยกันคนละก้าวเพื่อให้ไปต่อได้ แต่การฝืนใจคือการที่เราเป็นฝ่ายถอยอยู่คนเดียวซ้ำ ๆ ทั้งที่ข้างในเริ่มอึดอัด หลายคนเสียตัวตนเพราะเข้าใจผิดว่าความสัมพันธ์ที่ดีต้องไม่มีความไม่สบายใจเลย ทั้งที่จริง ๆ แล้ว ความไม่สบายใจเล็ก ๆ ที่ถูกพูด ถูกฟัง และถูกปรับร่วมกัน คือสิ่งที่ทำให้ความสัมพันธ์แข็งแรงมากกว่าเงียบแล้วทนอยู่ฝ่ายเดียว

3. ฟังคนอื่นได้ แต่อย่าลืมฟังตัวเองให้ดังพอ

เราอยู่ในโลกที่ให้คุณค่ากับการเป็น “คนน่ารัก” “คนเข้าใจคนอื่น” จนหลายครั้งเรารับฟังทุกคน ยกเว้นตัวเอง เรารู้ว่าใครชอบอะไร ไม่ชอบอะไร แต่กลับไม่รู้ว่าตัวเองไหวแค่ไหน การอยู่กับคนอื่นโดยไม่เสียตัวตน เริ่มจากการถามตัวเองบ่อย ๆ ว่า สิ่งที่กำลังทำอยู่นี้ เรารู้สึกโอเคจริงไหม หรือเรากำลังทำเพราะกลัวจะไม่ถูกรัก เพราะถ้าเราไม่ฟังใจตัวเอง ต่อให้คนอื่นฟังเราแค่ไหน เราก็จะยังรู้สึกว่างเปล่าอยู่ดี

4. กล้าพูดในสิ่งที่เป็นเรา แม้มันจะไม่ถูกใจทุกคน

ความจริงที่ต้องยอมรับคือ ไม่มีใครบนโลกนี้ถูกใจทุกคนได้ และเราเองก็ไม่จำเป็นต้องเป็นแบบนั้น การเก็บงำความคิด ความรู้สึก หรือมุมมองของตัวเองไว้ตลอดเวลา อาจทำให้ความสัมพันธ์ดูสงบในระยะสั้น แต่ในระยะยาวมันจะทำให้เรารู้สึกไม่เป็นตัวเอง การพูดในสิ่งที่เป็นเรา ไม่ได้หมายถึงการพูดแรงหรือเอาชนะ แต่คือการสื่อสารอย่างตรงไปตรงมาและเคารพทั้งตัวเองและคนฟัง

5. ตั้งขอบเขตให้ชัด โดยไม่ต้องอธิบายจนรู้สึกผิด

หลายคนกลัวการตั้งขอบเขต เพราะกลัวจะดูใจร้าย กลัวจะเสียคนรอบข้างไป แต่ความจริงแล้ว ขอบเขตคือสิ่งที่ช่วยให้เรายังอยู่กับคนอื่นได้โดยไม่พัง การบอกว่า “เราไม่สะดวก” “เราไม่ไหว” หรือ “เราขอพื้นที่ตรงนี้” ไม่ใช่ความเห็นแก่ตัว แต่คือการดูแลใจตัวเอง และคนที่เคารพเรา จะเคารพขอบเขตนี้ด้วย ไม่ใช่กดดันให้เราฝืน

6. อย่าลดคุณค่าตัวเอง เพียงเพื่อให้ตัวเองดูเข้ากับกลุ่ม

หลายคนเริ่มเสียตัวตนจากการพูดล้อเลียนตัวเองแรง ๆ การหัวเราะกับเรื่องที่ทำให้ตัวเองเจ็บ หรือการแกล้งทำเป็นไม่แคร์ ทั้งที่จริง ๆ แล้วรู้สึกไม่โอเค เพื่อให้ตัวเองยังอยู่ในวงสนทนาได้ การอยู่กับคนอื่นโดยไม่เสียตัวตน คือการไม่ต้องเหยียบตัวเองเพื่อให้ใครหัวเราะ เพราะมิตรภาพหรือความสัมพันธ์ที่ต้องแลกกับการทำร้ายใจตัวเอง ไม่ใช่พื้นที่ที่ปลอดภัยตั้งแต่ต้น

7. ยอมรับว่าบางที่ บางกลุ่ม อาจไม่เหมาะกับตัวเรา

ไม่ใช่ทุกที่ที่เราจะรู้สึกเป็นตัวเองได้ และนั่นไม่ได้แปลว่าเราผิด หรือเขาผิด แค่แปลว่าเราอาจไม่เหมาะกัน การฝืนอยู่ในที่ที่ต้องระวังทุกคำพูด ระวังทุกความรู้สึก จะค่อย ๆ ทำให้เราเหนื่อยและสับสนกับตัวเองมากขึ้น การกล้าถอยออกมา ไม่ใช่ความพ่ายแพ้ แต่คือการเลือกพื้นที่ที่เราหายใจได้สะดวกกว่า

8. อย่ากลัวว่าการเป็นตัวเอง จะทำให้ใครบางคนไม่พอใจ

ความจริงคือ คนที่รักและเคารพเรา จะไม่ต้องการให้เราเปลี่ยนตัวเองจนไม่เหลืออะไร การที่ใครบางคนไม่พอใจในตัวตนของเรา ไม่ได้แปลว่าเราต้องเปลี่ยน แต่แปลว่าเขาอาจไม่ใช่คนที่เหมาะจะอยู่ใกล้เราในระยะยาว การอยู่กับคนอื่นโดยไม่เสียตัวตน คือการยอมรับว่าบางความสัมพันธ์จะอยู่ต่อ และบางความสัมพันธ์จะค่อย ๆ ห่างไปตามธรรมชาติ

9. ความสัมพันธ์ที่ดี ควรทำให้เราเติบโต ไม่ใช่หดตัว

ลองสังเกตดูว่า เมื่ออยู่กับคนกลุ่มนี้หรือคนคนนี้ เรากล้าพูด กล้าคิด กล้าเป็นตัวเองมากขึ้นไหม หรือเราต้องคอยลดเสียง ลดความรู้สึก ลดตัวตนลงตลอดเวลา ความสัมพันธ์ที่ดีจะทำให้เราอยากเป็นตัวเองในเวอร์ชันที่ดีขึ้น ไม่ใช่ทำให้เราอยากหายไปเพื่อความสงบ

10. สุดท้ายแล้ว การไม่เสียตัวตน เริ่มจากการไม่ทิ้งตัวเอง

ต่อให้โลกจะคาดหวังให้เราเป็นแบบไหน แต่ถ้าเรายังเลือกซื่อสัตย์กับความรู้สึกของตัวเอง เคารพขอบเขตของตัวเอง และไม่บังคับให้ตัวเองเป็นในสิ่งที่ไม่ใช่ เราจะสามารถอยู่กับคนอื่นได้โดยไม่รู้สึกหลงทาง การรักษาตัวตนไม่ใช่การดื้อหรือเอาแต่ใจ แต่คือการเป็นเพื่อนที่ดีกับตัวเอง และเมื่อเราทำตรงนี้ได้ ความสัมพันธ์รอบตัวก็จะค่อย ๆ เหลือแต่คนที่ยอมรับเราในแบบที่เราเป็นจริง ๆ