“ต้มเปรต” ชื่อนี้มีที่มาแต่หนใด? ไขปริศนาอาหารพื้นบ้านอีสานกับการเชื่อมโยงถึงภูตผี
เมื่อเอ่ยถึง ต้มเปรต ชื่ออาหารพื้นบ้านอีสานชนิดนี้มักจะสร้างความรู้สึกที่หลากหลาย บางคนชื่นชอบในรสชาติจัดจ้าน ขณะที่บางคนอาจรู้สึกหวาดหวั่นจากชื่อที่ชวนให้นึกถึง 'เปรต' ซึ่งเป็นภูตผีตามความเชื่อทางพุทธศาสนา จนเกิดคำถามขึ้นในใจว่า แกงที่ทำคล้ายต้มยำแต่ใช้ปลาไหลเป็นวัตถุดิบหลักนี้ มีความเกี่ยวพันกับเรื่องราวของเปรตได้อย่างไร บทความนี้จะพาไปสำรวจที่มาของชื่อเมนูนี้ พร้อมทั้งกรรมวิธีการทำที่ปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัย
ต้มเปรต: ปลาไหล อาหารแห่งฤดูแล้งในอีสาน
ตามนิยามในพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน ปี 2554 ได้ให้คำจำกัดความของ ต้มเปรต ว่าเป็น "ชื่อแกงอย่างหนึ่ง ทำคล้ายต้มยำ แต่ใช้ปลาไหลทั้งตัว" เมนูนี้จึงนับเป็นการนำปลาไหลมารังสรรค์เป็นอาหารด้วยภูมิปัญญาเฉพาะถิ่น โดยเฉพาะในภาคอีสาน ปลาไหลมักจะถูกจับมาบริโภคในช่วงหน้าแล้งหลังฤดูเก็บเกี่ยวข้าว ซึ่งเป็นช่วงที่มีการ สาส่าง หรือการวิดน้ำออกจากบ่อในนา และปลาไหลที่อาศัยอยู่ในรูจะถูกจับด้วยวิธีการอย่างการแทงปลาไหล เพื่อนำมาประกอบอาหารที่หลากหลาย รวมถึงเมนูต้มเปรตด้วย
ในการทำต้มเปรตปลาไหล หัวใจสำคัญคือการล้างเมือกของปลาไหลให้สะอาดก่อนนำไปต้ม ผู้คนในท้องถิ่นมีภูมิปัญญาในการล้างเมือกที่แตกต่างกันออกไป ตั้งแต่การใช้เกลือ ไปจนถึงการใช้ใบข่อยหรือใบมะกรูดมาช่วยขูดเมือกออก และยังช่วยดับกลิ่นคาวได้เป็นอย่างดี
สองเรื่องเล่าที่มาของชื่อ “เปรต”
สำหรับที่มาของชื่อ “เปรต” ที่ถูกนำมาตั้งเป็นชื่อแกงนี้ มีการกล่าวถึงในสองลักษณะใหญ่ ๆ ที่แตกต่างกันไปในแต่ละท้องถิ่น
การถือแก้เคล็ด: เรื่องเล่าแรกกล่าวถึงการที่ในอดีตมีการเทเหล้าขาวใส่ให้ปลาไหลกินก่อนนำไปปรุง โดยเชื่อว่าเป็นพิธีการถือแก้เคล็ดเพื่อ ให้เปรตกิน อันเป็นความเชื่อที่สืบทอดกันมา
พฤติกรรมการดิ้นรน: อีกหนึ่งเรื่องราวกล่าวถึงชื่อต้มเปรตว่ามาจากการที่ปลาไหลถูกนำไปต้มทั้งเป็น (ในอดีต) เมื่อปลาไหลถูกความร้อนก็จะดีดดิ้นเหยียดยาวและทรมานในหม้อต้ม ซึ่งพฤติกรรมการดีดดิ้นนี้ ถูกนำไปเปรียบเทียบกับภาพของ เปรต ที่มีร่างกายสูงใหญ่และมีความทุกข์ทรมานอย่างแสนสาหัส
ไม่ว่าจะด้วยแนวคิดใดที่ถูกต้องตามฉบับดั้งเดิม ก็เป็นเรื่องที่ยากจะสืบเสาะได้อย่างชัดเจนในปัจจุบัน แต่ทั้งสองเรื่องราวสะท้อนให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างอาหารพื้นบ้านกับความเชื่อของผู้คนในท้องถิ่นได้อย่างน่าสนใจ
ถึงแม้ว่ากรรมวิธีการทำต้มเปรตในอดีตอาจจะฟังดูโหดร้าย ไม่น่าพิสมัย โดยเฉพาะการต้มทั้งเป็น แต่เมื่อกาลเวลาและบริบทของสังคมได้เปลี่ยนแปลงไป กรรมวิธีการทำก็ได้ปรับเปลี่ยนตามยุคสมัย โดยในปัจจุบันนิยมทำให้ปลาไหลตายก่อนนำไปต้ม เพื่อลดความโหดร้ายและเป็นไปตามหลักจริยธรรมที่คนส่วนใหญ่ยอมรับมากขึ้น
ดังนั้น ต้มเปรต ในปัจจุบันจึงอาจไม่ใช่การต้มที่สื่อถึงความทุกข์ทรมานเหมือนเปรตอีกต่อไป แต่ได้กลายเป็นเพียง ต้มปลาไหล ที่มีรสชาติอร่อย จัดจ้าน และเป็นมรดกทางภูมิปัญญาอาหารพื้นบ้านที่คนไทยภาคอีสานยังคงสืบทอดไว้
#ต้มเปรต #อาหารอีสาน #ปลาไหล #อาหารพื้นบ้าน #ตำนานอาหาร #แกงอีสาน #เปรต
เขียนโดย Kyogisa
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
ประวัติผัดไทย ไขปริศนา 7 เรื่องที่หลายคนไม่รู้ จอมพล ป. คิดค้นจริงหรือ?
"เท้ง ณัฐพงษ์" ส่งกำลังใจ "ไอซ์ รักชนก" ก่อนศาลอุทธรณ์ชี้ชะตาคดี ม.112 วันที่ 23 พ.ย. นี้ ย้ำหลักสิทธิประกันตัวและหวังกลับมาร่วมซักฟอกต้นเดือน ธ.ค.
ทำไมเพื่อนร่วมงานเงียบๆ ถึงสังเกตเห็นเรื่องที่คนอื่นมองข้าม
เลือกซื้อไข่ไก่สดจากตลาดอย่างไร
ความจริงบัตรเครดิต…ใครได้ ใครเสีย? รูดง่าย จ่ายทีหลัง แต่ถ้าใช้ไม่เป็น อาจกลายเป็นหนี้ก้อนใหญ่
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
วิธีต้มกะทิในแกงไทยและเก็บแกงให้ปลอดภัย
สัญญาณอันตรายจากเครื่องใช้ไฟฟ้าและปลั๊กไฟในบ้าน
ย้อนรอยความเค็มในครัวสยาม ก่อนมี "น้ำปลาขวด" คนไทยในอดีตใช้อะไรปรุงรส?
ย้อนรอย "สเต๊กเนื้อวาฬ" เมนูรักชาติในสงครามโลกที่ชาวอเมริกันปฏิเสธ ก่อนพลิกโฉมสู่ตำนานอนุรักษ์ระดับโลก
ประวัติศาสตร์เอสการ์โก — อาหารหรูที่คนส่วนใหญ่ทั่วโลกไม่กล้าแตะต้อง
เปิดตำนาน "ซุป" เมนูที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ที่เปลี่ยนวิวัฒนาการมนุษย์และให้กำเนิดร้านอาหารแห่งแรก
