เบียนเดียนฟู 15 ปี "ไทดำรำพัน"

     "ชาวไทดำ" "ไทยทรงดำ" หรือ "ลาวโซ่ง" เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ไทสาขาหนึ่ง มีถิ่นฐานเดิมอยู่แคว้นสิบสองจุไท ทางตอนเหนือของเวียดนาม "เมืองแถง" (ปัจจุบันคือเดียนเบียนฟู) เป็นศูนย์กลางของชุมชนและวัฒนธรรมไทดำที่เจริญรุ่งเรืองมาอย่างยาวนาน พื้นที่นี้มีภูมิประเทศเป็นขุนเขาสูงพื้นที่กว้างใหญ่ เรียกว่า “แผ่นดินแห่งขุนเขาหมื่นยอด” 

     ชาวไทดำมีภาษา วัฒนธรรม ประเพณี และการปกครองตนเองเฉพาะตัว แต่ในช่วงสงครามอินโดจีน (กลางศตวรรษที่ 20) ในยุคล่าอาณานิคม การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและสงครามทำให้ชาวไทดำต้อง สูญเสียบ้านเกิดเมืองนอน และแคว้นสิบสองจุไทได้หายไปจากแผนที่โลก อย่างน่าเศร้าใจ ในยุทธการ "เดียนเบียนฟู"

     ยุทธการ "เดียนเบียนฟู" ในปี พ.ศ. 2497 เมืองแถง ซึ่งเป็นสมรภูมิรบระหว่างเวียดนามกับฝรั่งเศส เพื่อความเป็นเอกราชของพรรคคอม    มิวนิสต์เวียดมินห์ (Viet Minh) และสามารถชนะกองทัพฝรั่งเศสได้อย่างเด็ดขาด มีการแบ่งแยกเวียดนามออกเป็นสองส่วน ทำให้ชาวไทดำบางส่วนที่เข้าร่วมกับฝ่ายฝรั่งเศสและต่อต้านคอมมิวนิสต์ เกิดความหวาดกลัวการแก้แค้น จึงอพยพหนีภัยสงครามออกจากเมืองแถง (ดินแดนสิบสองจุไทเดิม) ไปยังลาว ประเทศไทย สหรัฐอเมริกา และประเทศอื่น ๆ 

     การพลัดพรากนี้กินเวลานานถึง 15 ปี ทำให้ชาวไทดำต้องอยู่ห่างจากบ้านเกิดเมืองนอน ท่ามกลางความโศกเศร้า ความคิดถึง และความอาลัยต่อถิ่นฐาน ร.ท. สะหนอง อุ่นวง (หมีดำ) ศิลปินชาวลาวพลัดถิ่น จึงได้ถ่ายทอดความรู้สึกสู่บทเพลง “ไทดำรำพัน” หรือ “ไตดำลำพัน” เพื่อเป็นบทเพลงแห่งความทรงจำ และเป็น บทเรียนชีวิต เตือนใจให้เห็นคุณค่าของรากเหง้าและบ้านเกิด แม้ระยะทางและเวลาจะพราก "ชาวไทดำ" ไปจากถิ่นเดิม ความทรงจำและความรักต่อบ้านเกิดยังคงอยู่ เป็นสิ่งที่ช่วยสร้างความเข้มแข็งและความภาคภูมิใจในชาติพันธุ์

สิบห้าปี ที่ไตเฮา ห่างแดนดิน (เดินเข้าไป)
จงเอ็นดู หมู่ข้าน้อย ที่พลอยพลัดบ้าน
เฮาคนไต ย้ายกันไปทุกถิ่นทุกฐาน
จงฮักกันเด้อ....ไตดำเฮานา

     “ไทดำรำพัน” ไม่ใช่เพียงบทเพลงเศร้า แต่เป็น บทกวีแห่งความทรงจำและอัตลักษณ์ ของชาวไทดำ ที่สะท้อนความพลัดพรากจากบ้านเกิดเมืองนอน การสูญเสียดินแดน และความพยายามรักษาวัฒนธรรมของตน... บทเพลงจึงยังคงมีคุณค่า ความหมาย สำหรับคนไทดำและผู้สนใจวัฒนธรรมไทย-ลาวในปัจจุบัน

อ้างอิง : Skyline channel https://www.youtube.com/watch?v=F_lZSrdGFyY