นายกอนุทินแสดงท่าทีแข็งกร้าวต่ออเมริกา ไทยจะได้หรือเสียประโยชน์กันแน่?

"เมื่ออเมริกาใช้ 'กำแพงภาษี' หยุดสงคราม: เกมบีบไทยและยุทธศาสตร์ 'ครอบครัวเดียวกัน' ของจีน"

 

#อัษฎางค์ยมนาค | #อ่านเกมอำนาจ

 

ขอสอนวิชาการทูตกับนักการทูต:

"ท้าทายทรัมป์ แล้วได้อะไร? ถอดรหัสการตัดสินใจ 'เสียงแข็ง' ของอนุทิน: คุ้มค่าหรือไม่กับการแลกความมั่นคงด้วยเศรษฐกิจ"

 

รัศม์ ชาลีจันทร์ อดีตทูตและผู้ช่วยรมว.กต." โพสต์ถาม "อนุทิน" ท้าทายเขา แล้วได้อะไร ทรัมป์จัดให้แล้ว ระงับชั่วคราวเจรจาภาษี แบบนี้ใครรับผิดชอบ?

 

ผมไม่เคยเป็นทูตหรือข้าราชการกระทรวงต่างประเทศ แต่ผมเชื่อว่า กรณีที่นายกรัฐมนตรีอนุทินมีท่าทีที่ "เสียงแข็ง" ต่อประธานาธิบดีทรัมป์ จนนำมาซึ่งการระงับการเจรจาภาษีนั้น

 

มีเป็นไปได้สูงมาก ที่ท่านได้รับการปรึกษาหารืออย่างรอบด้าน

 

ตามหลักการบริหารราชการแผ่นดินและงานด้านความมั่นคงในระดับประเทศนั้น นายกรัฐมนตรีจะได้รับข้อมูลและคำปรึกษาจากหน่วยงานหลักก่อนการแสดงท่าทีอย่างเป็นทางการต่อผู้นำมหาอำนาจ โดยเฉพาะในประเด็นที่ละเอียดอ่อนอย่างความมั่นคงและเศรษฐกิจ

 

• กระทรวงการต่างประเทศ (กต.): ให้ข้อมูลภูมิหลังด้านการทูตและผลกระทบของ "ปฏิญญากัวลาลัมเปอร์" รวมถึงประเมินปฏิกิริยาของสหรัฐฯ และมาเลเซีย

 

• กระทรวงพาณิชย์/หน่วยงานการค้า (USTR): ให้ข้อมูลผลกระทบทางเศรษฐกิจและมูลค่าความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการระงับเจรจาภาษี

 

• สภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) และกระทรวงกลาโหม: ให้ข้อมูลยืนยันเรื่องทุ่นระเบิดใหม่ การละเมิดของกัมพูชา และประเมินความเสี่ยงหากไทยต้องตอบโต้ทางทหาร

 

ท่าที "เสียงแข็ง" ของนายกฯ อนุทิน เป็น "การกระทำที่จงใจ" โดยมีเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ดังนี้:

 

1. เพื่อยกระดับความจริงจังของไทย: 

การแสดงความไม่พอใจอย่างเปิดเผยและการยอมรับความเสี่ยงทางเศรษฐกิจ เป็นการส่งสัญญาณที่หนักแน่นที่สุดไปยังสหรัฐฯ ว่าไทยไม่ได้ล้อเล่นในประเด็นอธิปไตย และการกระทำของกัมพูชามีหลักฐานที่หนักแน่น

 

2. เพื่อสร้างอำนาจต่อรอง: 

การโต้ตอบอย่างเด็ดขาด เป็นการ บีบให้สหรัฐฯ ต้องรับฟังจุดยืนของไทย และให้ความสนใจกับหลักฐานการละเมิดของกัมพูชา ซึ่งท้ายที่สุดก็ทำให้ทรัมป์เปลี่ยนท่าทีมาเชื่อมโยงการลดภาษีกับการ "ไม่ขัดขวางการเก็บกู้ทุ่นระเบิด" ของไทย

 

การตัดสินใจของนายกรัฐมนตรีอนุทิน เป็นความพยายามที่จะบรรลุเป้าหมายทางการเมืองหลายด้านพร้อมกัน

 

1. การเมืองภายใน: 

การแสดงความเด็ดขาดในการปกป้องทหารและอธิปไตย เป็นการ สร้างความชอบธรรมและคะแนนนิยม จากประชาชนและกองทัพที่กำลังไม่พอใจกัมพูชา

 

2. การทูต: 

เป็นการใช้ความเสี่ยง เพื่อกดดันให้สหรัฐฯ หันมาสนใจประเด็นหลักของไทย (การละเมิดของกัมพูชา)

 

"การท้าทายแล้วได้อะไร?" คำตอบในเชิงภูมิรัฐศาสตร์คือ "ได้ความสนใจที่จำเป็นและได้เปลี่ยนประเด็นจากการที่ไทยถูกกดดัน ไปเป็นการที่สหรัฐฯ ต้องมาต่อรองกับไทย"

 

ประเทศไทยมีความสำคัญต่อสหรัฐฯ อย่างยิ่งยวดในหลายมิติ ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้อำนาจต่อรองของไทยมีน้ำหนักมากขึ้น เมื่อถูกกดดันจากประเด็นอื่น

 

ความสำคัญทางภูมิรัฐศาสตร์ของไทยต่อสหรัฐฯ

ความสำคัญของไทยมาจากสามปัจจัยหลัก

 

1. ตำแหน่งที่เป็นจุดศูนย์กลางของอาเซียน (Geographic Centrality)

 

     • ศูนย์กลางทางบก: ไทยตั้งอยู่ตรงกลางของคาบสมุทรอินโดจีน เป็นประตูเชื่อมต่อทางบกที่สำคัญที่สุดระหว่างประเทศในอาเซียนภาคพื้นทวีป (เมียนมา ลาว กัมพูชา และมาเลเซีย)

     • เส้นทางคมนาคม: การควบคุมหรือมีอิทธิพลเหนือไทยเท่ากับมีอิทธิพลเหนือ เส้นทางบกและทางรถไฟ/ถนน ที่เชื่อมโยงเข้าสู่จีนตอนใต้และมหาสมุทรอินเดีย

     • การเข้าถึงทะเล: ไทยมีชายฝั่งติดทั้งทะเลอันดามัน (มหาสมุทรอินเดีย) และอ่าวไทย (ทะเลจีนใต้) ทำให้เป็นจุดยุทธศาสตร์ในการควบคุม การไหลเวียนของสินค้าและทหาร ระหว่างสองมหาสมุทรสำคัญในภูมิภาคอินโด-แปซิฟิก

 

2. พันธมิตรที่เก่าแก่ที่สุดในเอเชีย (Long-Standing Alliance)

 

     • สนธิสัญญาพันธไมตรี: ไทยเป็นประเทศแรกในเอเชียที่ทำสนธิสัญญาพันธไมตรีกับสหรัฐฯ ในปี ค.ศ. 1833 และเป็น พันธมิตรสนธิสัญญา นอกเหนือจากฟิลิปปินส์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

     • ความร่วมมือทางทหาร: ทั้งสองประเทศมีการฝึกซ้อมทางทหารร่วมที่ใหญ่ที่สุดในเอเชียอย่าง "คอบร้าโกลด์" (Cobra Gold) มายาวนาน ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการรักษาความสามารถในการปฏิบัติการร่วมกัน และการคงอยู่ของอิทธิพลทางทหารของสหรัฐฯ ในภูมิภาค การสูญเสียพันธมิตรเช่นไทยจะส่งผลกระทบต่อ ยุทธศาสตร์การป้องกันส่วนหน้า (Forward Defense) ของสหรัฐฯ

 

3. หมากสำคัญในการถ่วงดุลอำนาจกับจีน (Balancing China)

 

     • ยุทธศาสตร์อินโด-แปซิฟิก: ในยุคของการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ระหว่างสหรัฐฯ และจีน ยุทธศาสตร์หลักของสหรัฐฯ คือการ สกัดกั้นอิทธิพลของจีน ไม่ให้ขยายตัวมากเกินไป

     • ความจำเป็นในการคงอยู่ของไทย: การที่ไทยมีความสัมพันธ์แบบ "การทูตไม้ไผ่" (Bamboo Diplomacy) คือการคบค้ากับทุกฝ่าย ทำให้สหรัฐฯ จำเป็นต้องรักษาไทยให้อยู่ในกลุ่มประเทศที่เป็นมิตร มากกว่าที่จะผลักไทยออกไปสู่การพึ่งพาจีนมากขึ้น (โดยเฉพาะเมื่อจีนเพิ่งเสนอสถานะ "ครอบครัวเดียวกัน" มาให้)

     • การยอมอ่อนข้อ: การที่ทรัมป์ยอมเปลี่ยนท่าทีมา ต่อรอง (โดยเชื่อมโยงภาษีกับการเก็บกู้ทุ่นระเบิดของไทย) แทนที่จะคงการกดดันแบบฝ่ายเดียว เป็นสัญญาณว่าสหรัฐฯ ตระหนักดีว่าหากพวกเขาทำให้ไทยผิดหวังหรือได้รับความเสียหายทางเศรษฐกิจอย่างรุนแรง ไทยก็จะ เอนเอียงเข้าหาจีน มากขึ้น ซึ่งเป็นผลลัพธ์ที่สหรัฐฯ ต้องการหลีกเลี่ยงที่สุดในเกมภูมิรัฐศาสตร์

 

สรุป:

การที่นายกรัฐมนตรีอนุทินสามารถท้าทายและเปลี่ยนเกมการกดดันได้นั้น ไม่ได้มาจากการทูตแบบตัวต่อตัวเท่านั้น แต่มาจาก "มูลค่าทางยุทธศาสตร์" ที่ไทยถือครองอยู่ในมือ ซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่สามารถหามาทดแทนได้ง่ายในภูมิภาคนี้ 

 

*************  

 

บทความนี้วิเคราะห์ออกมาได้น่าสนใจมาก  และผลที่ได้มันเป็นไปตามบทความนี้จริงๆ ถ้าเรามีนายกแบบพรรคส้ม ที่ต่างออกมาแสดงความเห็นคัดค้านที่ไทยฉีกปฏิญญาสันติภาพระหว่างไทยกัมพูชา  ประเทศเราคงเป็นลูกกระจ๊อกต้องคอยตามก้นอเมริกาอยู่ร่ำไป และอาจเสียอธิปไตยในที่สุด