“พระประเสริฐวานิช” ชาวจีนฮกเกี้ยนผู้เป็นต้นกำเนิดของสกุลเก่าแก่หลายสายในประเทศไทย

เมื่อครู่นี้ดิฉันได้อ่านบทความหนึ่งของคุณสุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์ ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568 เนื้อหากล่าวถึงเรื่องราวของ “พระประเสริฐวานิช” ชาวจีนฮกเกี้ยนผู้เป็นต้นกำเนิดของสกุลเก่าแก่หลายสายในประเทศไทย ดิฉันรู้สึกว่าเป็นเรื่องที่ให้แง่มุมประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจมาก จึงขอนำมาเล่าสู่กันฟังในที่นี้ค่ะ

บทความได้กล่าวถึง แต้โป้ (แซ่แต้ ชื่อตัวว่าโป้) ซึ่งเกิดเมื่อ พ.ศ. 2328 เป็นชาวจีนฮกเกี้ยนจากเมืองจางโจว ประเทศจีน ต่อมาบิดาได้พาเข้ามาตั้งถิ่นฐานในสยามช่วงรัชกาลที่ 1 ครั้นเติบโตขึ้น แต้โป้ได้ประกอบกิจการค้าขายจนมีฐานะมั่นคง มีเรือสำเภาในครอบครองหลายลำ และได้รับตำแหน่ง “พระประเสริฐวานิช” ในกรมท่าซ้ายในสมัยรัชกาลที่ 3

แม้จะเป็นพ่อค้า แต่แต้โป้ก็มีบทบาทสำคัญต่อบ้านเมือง โดยในปี พ.ศ. 2381 ขณะเกิดการก่อกบฏในเมืองไทรบุรีและลุกลามไปถึงสงขลา แต้โป้ได้ส่งเรือของตน ซึ่งบรรทุกกำลังพลได้ถึง 400 นาย ร่วมสนับสนุนกองทัพไทยในการปราบปรามกบฏครั้งนั้น ถือเป็นส่วนหนึ่งของเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่มีความสำคัญไม่น้อย

นอกจากนี้ แต้โป้ยังได้ร่วมบำรุงพระพุทธศาสนา ด้วยการบริจาคทุนทรัพย์เพื่อก่อสร้างอุโบสถหลังใหม่ของวัดกลาง (คลองราษฎร์บูรณะ) ซึ่งต่อมาถูกเปลี่ยนชื่อเป็น “วัดประเสริฐสุทธาวาส” ตามราชทินนามของท่าน

แต้โป้ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อ พ.ศ. 2383 อายุ 55 ปี บุตรชายทั้งสองคน—หลวงประเสริฐวานิช (แย้ม) และพระประเสริฐวานิช (เตียงเสง)—ได้สืบตำแหน่งในกรมท่าต่อจากบิดา

ในรัชกาลที่ 6 ทายาทของแต้โป้ได้รับพระราชทานนามสกุล “เศรษฐบุตร” ให้แก่พระยานรเนติบัญชากิจ (ลัด) และพระยาภักดีนรเศรษฐ (เลิศ) ซึ่งล้วนมีบทบาทสำคัญต่อประเทศ ทั้งในด้านกฎหมายและกิจการเดินรถโดยสารของไทย

สายสกุลของแต้โป้ได้แตกแขนงออกไปเป็นสกุลเก่าแก่ของไทยหลายสาย ได้แก่

เศรษฐบุตร

ภิรมย์ภักดี

โปษยะจินดา

ประนิช

เสถบุตร

เรื่องราวเหล่านี้ทำให้เห็นว่าคนไทยเชื้อสายจีนหลายครอบครัวมีส่วนร่วมในการสร้างบ้านสร้างเมืองมาตั้งแต่สมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ ดิฉันอ่านแล้วรู้สึกชื่นชมในความมุ่งมั่น ความขยัน และคุณูปการที่ส่งผลต่อสังคมไทยมาจนถึงปัจจุบัน จึงอยากนำมาแบ่งปันให้ท่านผู้อ่านที่สนใจประวัติศาสตร์ได้ร่วมพิจารณาค่ะ