ชีวิตประจำวันส่งผลต่อการเกิดฝ้าอย่างไร ? 

รวมวิธีป้องกันและดูแลผิว

ฝ้าเป็นปัญหาผิวที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในผู้หญิงวัยทำงานและผู้ที่ต้องเผชิญแสงแดดอยู่เป็นประจำ การเกิดฝ้าเกิดจากความผิดปกติของการสร้างเม็ดสีเมลานินในผิวหนัง ทำให้เกิดเป็นจุดด่างดำหรือรอยคล้ำบนใบหน้าและร่างกาย แม้ว่าปัจจัยทางพันธุกรรมจะมีส่วน แต่ปัจจัยจากชีวิตประจำวันก็มีบทบาทสำคัญต่อการเกิดฝ้าเช่นเดียวกัน

บทความนี้จะพาคุณมาทำความเข้าใจว่า กิจวัตรประจำวันที่คุณทำอยู่ทุกวันสามารถกระตุ้นให้เกิดฝ้าได้อย่างไร พร้อมแนะนำแนวทางการป้องกันและการดูแลผิวให้ฝ้าลดลงอย่างมีประสิทธิภาพ

ฝ้าคืออะไร?

ฝ้า หรือ Melasma เป็นภาวะที่ผิวเกิดรอยคล้ำหรือแผ่นสีเข้มผิดปกติบนใบหน้าและบางครั้งบนร่างกาย ฝ้าสามารถเกิดได้หลายสี ตั้งแต่น้ำตาลอ่อน น้ำตาลเข้ม ไปจนถึงสีเทา โดยเกิดจาก เม็ดสีเมลานินถูกสร้างมากเกินไป ซึ่งการเกิดฝ้านั้นอาจมาจากหลายสาเหตุทั้งภายในร่างกายและพฤติกรรมประจำวันที่เราทำอยู่ทุกวัน

ฝ้ามักเกิดบริเวณที่ผิวสัมผัสกับแสงแดดมาก เช่น หน้าผาก โหนกแก้ม จมูก และเหนือริมฝีปาก การเข้าใจปัจจัยชีวิตประจำวันที่มีผลต่อการเกิดฝ้าจะช่วยให้สามารถป้องกันและลดความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ปัจจัยชีวิตประจำวันที่ส่งผลต่อการเกิดฝ้า

กิจวัตรประจำวันของเราส่งผลต่อผิวและสามารถกระตุ้นให้เกิดฝ้าได้ทั้งโดยตรงและโดยอ้อม โดยปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดฝ้า มีดังนี้

1. การสัมผัสแสงแดดโดยไม่ป้องกัน

แสงแดดถือเป็นตัวกระตุ้นหลักของการเกิดฝ้า โดยเฉพาะรังสี UVA และ UVB เมื่อผิวได้รับแสงแดดโดยตรง เซลล์เมลาโนไซต์จะผลิตเม็ดสีเมลานินมากขึ้น เพื่อปกป้องผิวจากแสง UV แต่เมลานินที่สร้างมากเกินไปจะสะสมและทำให้เกิดฝ้า

• การออกแดดช่วงเวลา 10.00-16.00 น. โดยไม่ป้องกันมีโอกาส เกิดฝ้า มากที่สุด
• แม้ในร่มก็สามารถเกิดฝ้าได้จากรังสี UVA ที่ผ่านกระจก

แนวทางป้องกัน: สวมหมวกปีกกว้าง ใช้ครีมกันแดดค่า SPF 30+ PA+++ ทาเป็นประจำทุก 2-3 ชั่วโมง และหลีกเลี่ยงแสงแดดจัด

2. ความเครียดสะสม

ความเครียดเป็นปัจจัยภายในที่ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนคอร์ติซอล ซึ่งส่งผลต่อการทำงานของเมลาโนไซต์และกระตุ้นให้เกิดฝ้าได้

• ผู้ที่มีความเครียดเรื้อรังมักมีโอกาสเกิดฝ้ามากขึ้น
• ความเครียดยังลดประสิทธิภาพของระบบภูมิคุ้มกัน ทำให้ผิวตอบสนองต่อปัจจัยกระตุ้นได้ง่าย

แนวทางป้องกัน: ฝึกสมาธิ ออกกำลังกายเบา ๆ นอนพักผ่อนให้เพียงพอ และสร้างกิจกรรมผ่อนคลายจิตใจเพื่อลดโอกาสเกิดฝ้า

3. การนอนหลับไม่เพียงพอ

การพักผ่อนไม่เพียงพอทำให้ร่างกายฟื้นฟูผิวได้ไม่เต็มที่ ส่งผลให้ผิวอ่อนแอและไวต่อแสงมากขึ้น

• การนอนน้อยหรือพักผ่อนไม่เป็นเวลา ทำให้โอกาส เกิดฝ้า สูงขึ้น
• ผิวขาดการฟื้นฟู ทำให้ฝ้าที่มีอยู่เดิมเข้มขึ้น

แนวทางป้องกัน: ควรนอนอย่างน้อย 7-8 ชั่วโมงต่อวัน และพยายามนอนและตื่นให้เป็นเวลา เพื่อให้ร่างกายและผิวสามารถซ่อมแซมตัวเองได้เต็มที่

4. การรับประทานอาหารและเครื่องดื่ม

อาหารที่มีน้ำตาลสูง หรือเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สามารถส่งผลต่อฮอร์โมนในร่างกาย และกระตุ้นการอักเสบ ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดฝ้า

• การรับประทานอาหารทอด อาหารแปรรูป หรือของหวานมากเกินไปสามารถทำให้เกิดฝ้า ได้ง่ายขึ้น
• การดื่มแอลกอฮอล์เพิ่มโอกาสให้ผิวอักเสบและฝ้าลุกลาม

แนวทางป้องกัน: รับประทานอาหารที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น ผักผลไม้สด ลดน้ำตาล และดื่มน้ำอย่างเพียงพอ

5. การดูแลผิวไม่เหมาะสม

การใช้ผลิตภัณฑ์ที่ก่อให้เกิดการระคายเคือง เช่น โทนเนอร์แอลกอฮอล์หรือสครับที่รุนแรง อาจทำให้ผิวไวต่อแสงและเสี่ยงต่อการเกิดฝ้า

• การล้างหน้ารุนแรงหรือใช้ผลิตภัณฑ์แรงเกินไปสามารถทำให้ เกิดฝ้า ได้
• การเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ไม่เหมาะสมจะทำให้ฝ้าลุกลามเร็วขึ้น

แนวทางป้องกัน: ใช้ผลิตภัณฑ์อ่อนโยนต่อผิว เลือกสูตรสำหรับผิวแพ้ง่าย และหลีกเลี่ยงสารที่ทำให้ระคายเคือง

6. การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน

ฮอร์โมนเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรนมีผลต่อการทำงานของเซลล์เมลาโนไซต์ การเปลี่ยนแปลงฮอร์โมน เช่น ช่วงตั้งครรภ์ หรือการใช้ยาคุมกำเนิด สามารถทำให้ เกิดฝ้า ได้

• ฝ้าที่เกิดจากฮอร์โมนมักเป็นฝ้าผสมหรือฝ้าลึก
• การสังเกตและปรึกษาแพทย์ช่วยควบคุมการเกิดฝ้าได้

ฝ้าประเภทต่าง ๆ

การรู้จักประเภทของฝ้าจะช่วยเลือกวิธีป้องกันและรักษาได้อย่างเหมาะสม

1. ฝ้าตื้น (Epidermal Melasma)
• เกิดที่ชั้นหนังกำพร้า สีเข้มชัดเจน
• ตอบสนองต่อการรักษาได้ง่าย
• หากไม่ระวังชีวิตประจำวัน สามารถ เกิดฝ้า เพิ่มขึ้นได้
2. ฝ้าลึก (Dermal Melasma)
• เกิดในชั้นหนังแท้ สีออกเทาหรือม่วง
• รักษายาก ต้องใช้เทคโนโลยีเฉพาะ
• การเผชิญแสงแดดหรือความเครียดสามารถทำให้ฝ้าลึก เกิดฝ้า ซ้ำได้
3. ฝ้าผสม (Mixed Melasma)
• มีเมลานินสะสมทั้งชั้นหนังกำพร้าและหนังแท้
• ต้องจัดการหลายระดับของผิว
  ชีวิตประจำวันที่ไม่ใส่ใจสามารถทำให้ฝ้าผสม เกิดฝ้า เพิ่มขึ้น

บริเวณที่มักเกิดฝ้า

ฝ้ามักเกิดบริเวณที่ผิวสัมผัสแสงแดดบ่อย เช่น

• โหนกแก้ม
• หน้าผาก
• จมูก
• ริมฝีปากบน
• ขมับและกรอบหน้า

นอกจากนี้ยังพบฝ้าที่คอ แขน และหลังมือ การดูแลผิวทุกส่วนของร่างกายจึงสำคัญเพื่อลดโอกาสเกิดฝ้า

รวมวิธีลดความเสี่ยงในการเกิดฝ้า

การปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันสามารถช่วยลดโอกาสเกิดฝ้า ได้

1. หลีกเลี่ยงแสงแดดโดยตรง
2. ทาครีมกันแดดเป็นประจำ
3. พักผ่อนให้เพียงพอและลดความเครียด
4. เลือกอาหารและเครื่องดื่มที่เหมาะสม
5. ใช้ผลิตภัณฑ์ดูแลผิวอ่อนโยน
6. ตรวจสุขภาพผิวกับแพทย์ผิวหนัง

การรักษาฝ้า

การรักษาฝ้าแบ่งออกเป็นหลายวิธี โดยเลือกตามชนิดและความลึกของฝ้า

1. การทาครีมลดฝ้า

ใช้ครีมที่มีส่วนผสมทางการแพทย์ เช่น ไฮโดรควิโนน, กรดโคจิก เพื่อยับยั้งการสร้างเมลานิน

• ช่วยให้ผิวสว่างและฝ้าจางลง
• หากไม่ป้องกันชีวิตประจำวัน ฝ้ายังคง เกิดฝ้า ซ้ำได้

2. การรับประทานยารักษาฝ้า

เช่น Tranexamic Acid, Glutathione, วิตามิน C, E, และ Polypodium leucotomos extract

• ใช้ร่วมกับครีมและเลเซอร์
• ต้องอยู่ภายใต้การดูแลแพทย์
• ป้องกันฝ้ากลับมา เกิดฝ้า ซ้ำ

3. การรักษาด้วยเลเซอร์

เทคโนโลยีเลเซอร์หลายชนิด เช่น NU Pico Laser, Sylfirm X Plus, Dual Yellow Laser, Code of White

• ลดฝ้าเม็ดสีและฝ้าลึก
  กระตุ้นคอลลาเจนและอีลาสติน
• สามารถลดโอกาส เกิดฝ้า ซ้ำหลังทำเลเซอร์

4. โปรแกรม Melasma Fade

โปรแกรมเฉพาะทางจากรมย์รวินท์ คลินิก

• ยับยั้งการผลิตเมลานิน
• ลดโอกาสฝ้ากลับมา เกิดฝ้า ซ้ำ
• เหมาะกับผู้ที่มีฝ้าหนักและต้องการผลลัพธ์รวดเร็ว

ปัจจัยที่ทำให้เกิดฝ้าซ้ำ

แม้รักษาฝ้าหายแล้ว ปัจจัยเหล่านี้สามารถทำให้ฝ้ากลับมา เกิดฝ้า อีก

1. แสงแดดและรังสี UV
2. การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
3. ผลิตภัณฑ์ระคายเคืองผิว
4. ไม่ทาครีมกันแดดอย่างสม่ำเสมอ
5. ความเครียดและพักผ่อนไม่เพียงพอ

การดูแลผิวหลังรักษาจึงสำคัญ เพื่อลดโอกาสเกิดฝ้าซ้ำ

ข้อสรุป

ชีวิตประจำวันมีผลต่อการเกิดฝ้าอย่างมาก ตั้งแต่การสัมผัสแสงแดด การพักผ่อนไม่เพียงพอ ความเครียด การรับประทานอาหาร และการดูแลผิวไม่เหมาะสม การปรับพฤติกรรมในชีวิตประจำวันร่วมกับการรักษาฝ้าอย่างถูกวิธี จะช่วยลดโอกาส เกิดฝ้า และทำให้ผิวสุขภาพดีได้

การป้องกันและดูแลอย่างต่อเนื่อง ช่วยให้ฝ้าที่มีอยู่ลดลงและป้องกันฝ้าใหม่ไม่ให้กลับมาเกิดฝ้าซ้ำในอนาคต