เบาหวาน โรคยอดฮิตในหมู่คนไทย พร้อมวิธีรักษาและดูแลตัวเอง

เบาหวาน (Diabetes) เป็นหนึ่งในโรคเรื้อรังที่พบมากขึ้นเรื่อย ๆ ในปัจจุบัน โดยเฉพาะในกลุ่มวัยทำงานและผู้สูงอายุ โรคนี้เกิดจากความผิดปกติของระดับน้ำตาลในเลือด ซึ่งหากไม่ดูแลให้ดีอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่กระทบต่ออวัยวะสำคัญ เช่น หัวใจ ไต ตา หรือเส้นประสาทได้ พามาทำความเข้าใจว่าเบาหวานคืออะไร โรคเบาหวานเกิดจากอะไร ผู้ป่วยภาวะเบาหวานมีอาการอย่างไร และมีวิธีการรักษาหรือควบคุมภาวะนี้อย่างไรได้บ้างในบทความนี้

 

โรคเบาหวาน คืออะไร

โรคเบาหวาน หรือ Diabetes เต็มชื่อในทางการแพทย์ว่า Diabetes Mellitus เป็นภาวะเรื้อรังที่ร่างกายควบคุมน้ำตาลในเลือดได้ไม่ดี เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน อาจก่อให้เกิดปัญหาสุขภาพและอาการแทรกซ้อนตามมาได้หลายอย่าง

ในคนปกติ ร่างกายจะผลิตฮอร์โมนอินซูลิน เพื่อช่วยนำกลูโคส (น้ำตาล) เข้าไปในเซลล์ใช้เป็นพลังงาน แต่ในผู้ป่วยเบาหวาน สภาวะขาดฮอร์โมนอินซูลินหรือร่างกายดื้อต่อการทำงานของอินซูลิน ซึ่งจะเกี่ยวข้องกับกระบวนการที่เซลล์ไม่สามารถดูดซึมน้ำตาลได้อย่างเหมาะสม ส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงอยู่ตลอดเวลานั่นเอง

 

โรคเบาหวานแต่ละชนิดเป็นอย่างไร?

โรคเบาหวาน (Diabetes) เป็นภาวะที่ร่างกายควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ไม่ปกติ ซึ่งหากไม่ดูแลอย่างถูกต้องอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงได้ โดยทั่วไป โรคเบาหวานแบ่งออกเป็น 4 ชนิดหลัก ได้แก่

• เบาหวานชนิดที่ 1 (Type 1 Diabetes) เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายทำลายเซลล์ตับอ่อนที่ผลิตอินซูลิน ส่งผลให้ร่างกายไม่สามารถสร้างอินซูลินได้ ทำให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงขึ้น ส่วนใหญ่พบในเด็กหรือวัยรุ่น และจำเป็นต้องได้รับการรักษาด้วยการฉีดอินซูลินตลอดชีวิต
  
  
• เบาหวานชนิดที่ 2 (Type 2 Diabetes) เป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด เกิดจากภาวะดื้อต่ออินซูลินหรือร่างกายผลิตอินซูลินได้ไม่เพียงพอ พบมากในผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ ปัจจัยเสี่ยงมักเกี่ยวข้องกับน้ำหนักเกิน ขาดการออกกำลังกาย และพันธุกรรม
  
  
• เบาหวานขณะตั้งครรภ์ (Gestational Diabetes) พบเฉพาะในหญิงตั้งครรภ์ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่ส่งผลต่อการทำงานของอินซูลิน มักหายไปหลังคลอด แต่จะเพิ่มความเสี่ยงให้หญิงตั้งครรภ์กลุ่มนี้กลายเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้ในอนาคต
  
  
• เบาหวานที่เกิดจากสาเหตุเฉพาะเจาะจง เป็นเบาหวานที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มข้างต้น เช่น เกิดจากโรคตับอ่อนเรื้อรัง ความผิดปกติของฮอร์โมน หรือการใช้ยาบางชนิด ซึ่งส่งผลให้ระดับน้ำตาลในเลือดสูงผิดปกติ

 

อาการของโรคเบาหวานที่ควรเฝ้าระวัง

โดยทั่วไป อาการของโรคเบาหวานจะค่อย ๆ ปรากฏขึ้นทีละเล็กน้อย จนบางครั้งผู้ป่วยอาจไม่ทันสังเกตเห็น โดยเฉพาะในช่วงระยะแรก มาดูกันว่าอาการเบาหวานที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

• ปัสสาวะบ่อยและมีปริมาณมากผิดปกติ โดยเฉพาะในช่วงกลางคืน หรืออาจเกิดภาวะปัสสาวะเล็ด
• กระหายน้ำและรู้สึกคอแห้ง ต้องดื่มน้ำบ่อย
• หิวบ่อย กินจุ แต่น้ำหนักลดอย่างเห็นได้ชัดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• อ่อนเพลีย ไม่มีแรง เหนื่อยง่าย หรือรู้สึกไม่กระปรี้กระเปร่า
• สายตาพร่ามัว มองเห็นไม่ชัด อาจมีอาการตามัวเฉียบพลัน
• เป็นแผลหรือมีรอยฟกช้ำแล้วหายช้า มีผื่นคันตามผิวหนังบ่อย โดยเฉพาะบริเวณข้อพับหรืออวัยวะเพศ
• ปลายมือ ปลายเท้าชา หรือรู้สึกเหมือนมีเข็มทิ่ม
• สมรรถภาพทางเพศลดลง โดยเฉพาะในเพศชาย
• ในบางรายไม่มีอาการโรคเบาหวานที่ชัดเจนเลย แต่ตรวจพบภาวะน้ำตาลในเลือดสูงจากการตรวจสุขภาพประจำปี
• บางคนอาจมีอาการแทรกซ้อนเป็นสัญญาณแรก เช่น โรคหัวใจขาดเลือด โรคตา หรือโรคไต

 

การรักษาโรคเบาหวาน ทำได้อย่างไร

แม้ว่าโรคนี้จะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถควบคุมระดับน้ำตาลให้อยู่ในเกณฑ์ปกติได้ด้วยวิธีการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและทำให้ผู้ป่วยใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด โดยทั่วไปแนวทางการรักษาโรคเบาหวานจะเน้นไปที่ 3 วิธีหลัก ๆ ได้แก่ 

รักษาเบาหวานด้วยยา

โดยแพทย์จะเป็นผู้พิจารณาให้ยาตามประเภทของโรคและระดับน้ำตาลในเลือด ยาที่ใช้รักษาอาจมีทั้ง ยาเม็ดลดน้ำตาลในเลือดสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 หรือการฉีดอินซูลินสำหรับผู้ที่ร่างกายไม่สามารถผลิตอินซูลินได้เพียงพอ เช่น เบาหวานชนิดที่ 1 นอกจากนี้ยังมียาเบาหวานกลุ่มอื่น ๆ เช่น GLP-1RA ที่ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลได้ด้วย

รักษาเบาหวานด้วยการออกกำลังกาย

การออกกำลังกายเพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้คงที่ และช่วยเพิ่มฮอร์โมนอินซูลินในร่างกาย ส่งผลให้เซลล์สามารถนำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานได้มากขึ้น นอกจากนี้ยังช่วยควบคุมน้ำหนัก ลดไขมันในเลือด และลดความเสี่ยงของโรคหัวใจที่มักเกิดร่วมกับเบาหวาน

โดยแพทย์มักแนะนำให้ผู้ป่วยเบาหวานออกกำลังกายแบบแอโรบิก เช่น เดินเร็ว ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน อย่างน้อยวันละ 30 นาที สัปดาห์ละ 3-5 วัน หรือประมาณ 150 นาทีต่อสัปดาห์ เพื่อให้ร่างกายตอบสนองต่ออินซูลินได้ดีขึ้น

รักษาเบาหวานด้วยการควบคุมอาหาร

อาหารการกิน เป็นปัจจัยสำคัญที่สุดอย่างหนึ่งของการควบคุมโรคเบาหวาน ผู้ป่วยควรเลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์และเหมาะสมกับระดับน้ำตาลในเลือด โดยหลักการสำคัญคือ ลดน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตเชิงเดี่ยว เช่น น้ำตาลทราย ขนมหวาน เครื่องดื่มน้ำตาลสูง เพิ่มผักและไฟเบอร์ เพื่อช่วยควบคุมระดับน้ำตาลหลังอาหาร และเลือกโปรตีนไขมันต่ำ เช่น เนื้อปลา เต้าหู้ อย่าลืมควบคุมปริมาณอาหารแต่ละมื้อไม่ให้มากจนระดับน้ำตาลพุ่งขึ้นเร็วเกินไป

การรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ในปริมาณที่เหมาะสม รวมถึงการแบ่งมื้ออาหารให้สม่ำเสมอจะช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ใกล้เคียงปกติ และลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนได้ในระยะยาว

 

โรคเบาหวาน หลีกเลี่ยงได้แค่คุมเรื่องการกิน

เบาหวาน (Diabetes) คือโรคเรื้อรังที่เกิดจากระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เนื่องจากร่างกายผลิตอินซูลินได้น้อยหรือไม่สามารถใช้อินซูลินได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่งผลให้เกิดความผิดปกติหลายอย่างในร่างกาย หากไม่ได้รับการวินิจฉัยและดูแลตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายได้ เช่น โรคหัวใจ ไตวาย หรือปัญหาทางสายตา