REM Sleep ช่วงการนอนในเวลาหนึ่งของการหลับ ที่ส่งผลต่อความจำ ความฝัน การเรียนรู้ และ การสร้างจินตนาการ

REM ย่อมาจากคำว่า Rapid eye movement คือ การนอนหลับในช่วงหลับฝัน หรือ การนอนที่มีการเคลื่อนไหวตาไปอย่างรวดเร็ว ถึงแม้ว่าจะหลับไปแล้ว แต่สมองยังทำงานอยู่เหมือนในขณะที่ตื่น จะเป็นช่วงการนอนที่ส่งผลต่อความจำ ความฝัน การเรียนรู้ และ การสร้างจินตนาการ

ระหว่างการนอนหลับ REM Sleep ดวงตาจะขยับไปมาอย่างรวดเร็วหลังจากที่ตาปิดสนิท อัตราการเต้นของหัวใจจะเร็วขึ้น และ การหายใจจะไม่สม่ำเสมอ นอกจากการนอนแบบ REM Sleep แล้วจะมีอีกช่วงหนึ่งที่เรียกว่า NON-REM sleep ซึ่งก็คือ การนอนหลับที่ดวงตาจะไม่ขยับ คลื่นสมองจะช้าลงมาก รักษาระดับกล้ามเนื้อไว้ได้ดี ในแต่ละคืนร่างกายจะเข้าสู่สองโหมดนี้สลับกันไป 

ทำไม REM Sleep ถึงสำคัญ

การนอนหลับมีความสำคัญในทุกช่วง แต่หลายการวิจัยได้บอกว่า หากร่างกายได้รับการนอนหลับแบบ REM Sleep จะส่งผลดีต่อร่างกายเป็นอย่างมาก ดังนี้

1.ความฝัน ความฝันส่วนใหญ่จะเกิดในช่วงของการนอนหลับใน REM Sleep เพราะร่างกายและยังทำงานเหมือนในขณะที่ตื่น แต่ความฝันในช่วงนี้จะเป็นความฝันที่สดใส หรือ เป็นความฝันที่ดี ทุกคืนทุกคนต้องฝัน แต่อาจจะขึ้นอยู่กับว่าจำความฝันนั้นได้หรือไม่ การที่ไม่เกิดความฝันหมายความว่า ไม่ได้หลับยาวนานมากพอ และ จะส่งผลต่อการเรียนรู้

2.ความจำ ผู้เชี่ยวชาญพบหลักฐานที่บ่งบอกได้ว่าการนอนหลับแบบ REM Sleep เป็นส่วนสำคัญของการรวมหน่วยความจำ และ จากการศึกษายังพบอีกว่า การงีบหลับและเข้าสู่ระยะการนอนหลับ REM Sleep จะทำให้ความจำในการทำงาน การเรียนดีมากยิ่งขึ้น

3.การนึกคิดทางอารมณ์ ในช่วง REM Sleep จะเป็นช่วงที่ส่งเสริมการประมวลผลทางอารมณ์และความคิดสร้างสรรค์ แม้ว่าจะเกิดความฝันได้ระหว่างการนอนหลับในช่วงนี้ ซึ่งอาจจะรบกวนการนอน แต่ความฝันในช่วงนี้มักจะสดใสและดีมากกว่าในขณะที่ความฝันระหว่างการนอนหลับ NON-REM Sleep ยังมีงานวิจัยอื่น ๆ พบว่าการนอนหลับ REM Sleep อาจช่วยให้ผู้คนฟื้นตัวจากเหตุการณ์ที่ตึงเครียด หรือ เหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจ ช่วยลดโอกาสที่จะเกิดโรคเครียด หรือ อาการซึมเศร้า

4.พัฒนาการทางด้านสมองและระบบประสาทส่วนกลาง การกระตุกของกล้ามเนื้อที่เกิดขึ้นระหว่างช่วงการนอนหลับ REM Sleep  หรือ การนอนหลับในช่วงนี้จะสามารถช่วยรักษาการเชื่อมต่อของระบบประสาทส่วนกลาง ซึ่งเป็นส่วนที่สำคัญและทำหน้าที่ควบคุมอวัยวะต่าง ๆ ของร่างกาย มีผลทำให้ช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ การตัดสินใจ การแสดงออกทางพฤติกรรม ส่งเสริมการพัฒนาทางด้านสมอง

ค่า REM Sleep ควรอยู่ที่เท่าไรต่อคืน

โดยเฉลี่ยผู้ใหญ่ต้องการการนอนหลับอย่างน้อย 7 ชั่วโมงทุกๆ คืน และ การนอนแบบ REM Sleep ควรคิดเป็นประมาณ 1.30-2.30 ชั่วโมงต่อคืน ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับเวลาการนอน และ ความเหนื่อยล้าของร่างกาย หากอดนอนเป็นระยะเวลา 12-24 ชั่วโมง จะเกิดผลกระทบต่อค่า REM Sleep ได้คือ ในช่วงของการนอนหลับครั้งต่อไป ค่า REM Sleep นั้นจะเพิ่มขึ้นเพื่อชดเชยการนอนหลับที่พลาดไปก่อนหน้านี้

วิธีเพิ่มค่า REM Sleep ง่ายๆ

1.ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ในช่วงการออกกำลังกายตอนเช้า ๆ ร่างกายจะมีอุณหภูมิแกนกลางของร่างกายที่ร้อนขึ้น คล้าย ๆ กับการอาบน้ำอุ่น ทำให้เมื่อตกดึกหลังจากที่ใช้พลังงานอย่างเต็มจะทำให้คุณเหนื่อยล้า และ หลับได้ง่ายขึ้น

2.การจัดสภาพแวดล้อมที่ดีและเหมาะสมกับการนอน การจัดแสงให้เหมาะสม  เลือกเตียง หมอนที่รองรับสรีระ รวมทั้งแนะนำว่าไม่ควรใช้อุปกรณ์ถือ แม้แต่การดูทีวีในห้องนอน เพราะอย่างที่ทราบกันว่าแสงจากจอมือถือและทีวีจะทำให้ไปรบกวนการทำงานของร่างกาย จนทำให้รู้สึกตื่นตัว และ เกิดอาการนอนไม่หลับ

3.พยายามปรับเวลาการนอนให้เหมาะสม นอนไม่เกินสี่ทุ่มแล้วจะดีต่อสุขภาพ ซึ่งจากการวิจัยพบว่าหากนอนหลับก่อนเวลานั้น ร่างกายจะฟื้นฟูได้อย่างเต็มที่ สมองจะปล่อยสารเคมีแห่งความสุข ทั้งยังช่วยให้ความจำดีขึ้น แต่แน่นอนว่าหากคิดถึงความเป็นจริงแล้วการเข้านอนก่อนสี่ทุ่มอาจจะเป็นไปได้ยาก สิ่งที่อยากแนะนำคือ พยายามจัดสรรเวลา เพื่อจัดระเบียบชีวิตให้ขึ้น จะสามารถนอนหลับได้อย่างเป็นเวลา

4.ฝึกผ่อนคลายก่อนนอน การฝึกผ่อนคลายนั้นสามารถทำได้หลายวิธี เช่น การกำหนดลมหายใจ ฟังเพลงบรรเลงผ่อนคลาย อาบน้ำอุ่น หรือ การใช้กลิ่นลาเวนเดอร์ช่วยผ่อนคลาย