อื้อหือ นี่คือ "ปลาฉลามครุย" ที่ถูกจับได้โดยชาวประมง นี่คือ "ฟอสซิลมีชีวิต" ชัดๆ

ในห้วงน้ำลึกที่แสงอาทิตย์ไม่อาจส่องถึง และความมืดเย็นเยียบครอบคลุมทุกสรรพสิ่ง มีสิ่งมีชีวิตหนึ่งที่ราวกับหลุดออกมาจากยุคไดโนเสาร์ มันคือ “ฉลามครุย” (Frilled Shark) หรือที่นักวิทยาศาสตร์ขนานนามว่า “ซากดึกดำบรรพ์มีชีวิต” (Living Fossil) หนึ่งในสิ่งมีชีวิตที่เก่าแก่และลึกลับที่สุดในท้องทะเลโลก

ฉลามครุยมีรูปร่างที่แตกต่างจากฉลามส่วนใหญ่ที่เราคุ้นตา มันไม่มีกายทรงสามเหลี่ยมปราดเปรียวเหมือนฉลามนักล่าในภาพยนตร์ หากแต่มีลำตัวยาวเรียวคล้ายปลาไหล หรือแม้แต่คล้ายงูทะเล มีผิวสีน้ำตาลอมเทาหม่น กลืนไปกับความมืดของน้ำลึกที่มันอาศัยอยู่ ความลึกนั้นอยู่ราว 1,968 – 3,280 ฟุต หรือเกือบหนึ่งกิโลเมตรใต้ผิวน้ำ ซึ่งเป็นเขตที่มนุษย์แทบไม่อาจเข้าถึง

ลักษณะอันโดดเด่นที่สุดของฉลามครุย คือ “ซี่กรองเหงือก” ที่มีถึงหกคู่ และมีสีแดงสดราวกับผ้าครุยของนักบวช ซึ่งเป็นที่มาของชื่อของมัน — Frilled Shark ซี่เหงือกเหล่านี้ไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อความงาม หากแต่เป็นอวัยวะสำคัญที่ช่วยดูดซับออกซิเจนจากน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะในโลกใต้ทะเลลึกนั้น ปริมาณออกซิเจนมีเพียงครึ่งเดียวของบริเวณผิวน้ำ การปรับตัวเช่นนี้ทำให้ฉลามครุยสามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ในสภาพแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตส่วนใหญ่ไม่อาจทนได้

บริเวณศีรษะและปากของมันก็เป็นอีกจุดหนึ่งที่สร้างความพิศวง ปากของฉลามครุยกว้างจนล้ำเลยแนวตา ภายในเรียงรายไปด้วยฟันคมแหลมมากกว่าร้อยซี่ แต่ละซี่แยกออกเป็นสามแฉกคล้ายกลีบดอกไม้ ซึ่งออกแบบมาเพื่อจับเหยื่อให้แน่นไม่หลุดง่าย เชื่อกันว่ามันเป็นนักล่าปลาเล็ก ปลาหมึก และสัตว์น้ำขนาดเล็กอื่น ๆ โดยจะพุ่งตัวออกจากที่ซ่อนอย่างรวดเร็วแล้วดูดเหยื่อเข้าปากในพริบตาเดียว

แม้ฉลามครุยจะดูเหมือนสัตว์จากตำนาน แต่แท้จริงแล้วมันมีอยู่จริง และเคยปรากฏตัวต่อสายตามนุษย์ในเหตุการณ์ที่สร้างความฮือฮาไปทั่วโลก ในเดือนมกราคม ปี ค.ศ. 2007 ชาวประมงชาวญี่ปุ่นใกล้เมืองชิซุโอะกะจับได้ฉลามครุยตัวหนึ่งที่ยังมีชีวิตอยู่ในเขตน้ำตื้น ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่หายากยิ่ง เนื่องจากปกติฉลามชนิดนี้จะไม่ขึ้นมาสู่ผิวน้ำ เชื่อกันว่าตัวที่พบอาจลอยขึ้นมาเพราะอ่อนแรงจากอุณหภูมิน้ำที่สูงผิดปกติ มันมีชีวิตอยู่ได้เพียงไม่นานก่อนจะตายลง แต่ภาพถ่ายและวิดีโอของมันได้กลายเป็นข่าวดังไปทั่วโลก และย้ำเตือนให้มนุษย์ตระหนักว่า ใต้ความลึกของมหาสมุทรยังคงมีสิ่งมีชีวิตจากอดีตกาลหลงเหลืออยู่

นักวิทยาศาสตร์สันนิษฐานว่า ฉลามครุยแทบไม่ได้เปลี่ยนแปลงรูปร่างเลยตั้งแต่ยุคครีเทเชียสเมื่อกว่า 80 ล้านปีก่อน ซึ่งเป็นยุคเดียวกับที่ไดโนเสาร์ยังท่องไปบนแผ่นดิน นั่นทำให้มันได้รับสมญานามว่า “ซากดึกดำบรรพ์ที่ยังมีชีวิต” ปัจจุบันมีรายงานการพบฉลามครุยในน่านน้ำลึกใกล้ประเทศนอร์เวย์ แอฟริกาใต้ ชิลี นิวซีแลนด์ และญี่ปุ่น โดยมีความยาวเมื่อโตเต็มที่ประมาณ 6.5 ฟุต หรือราวสองเมตร

แม้จะดูน่ากลัวในสายตามนุษย์ แต่ฉลามครุยกลับเป็นสิ่งเตือนใจถึงพลังของวิวัฒนาการที่สามารถรักษาสิ่งมีชีวิตให้ดำรงอยู่ได้ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงอันยาวนานของโลก มันคือสิ่งมีชีวิตจากยุคโบราณที่ยังคงหายใจอยู่ในความมืดลึกของท้องทะเล เป็นเครื่องยืนยันว่า โลกของเรายังมีความลึกลับอีกมากมายที่รอให้เราได้ค้นพบ — และบางที “ซากดึกดำบรรพ์” เหล่านี้อาจเป็นกุญแจสำคัญในการทำความเข้าใจอดีตอันไกลโพ้นของโลกใบนี้ก็เป็นได้.