ประโยชน์ของน้ำผึ้งจากมดที่ชนเผ่าอะบอริจินชื่นชอบ

        คุณเคยเห็นมดก้นป่อง เหมือนลูกองุ่นติดก้นบ้างไหม และก้นนี้ใส่ที่เหมือนแบกน้ำหวานอยู่ตลอดเวลาคือ มดโถน้ำผึ้ง มดงานที่มีลักษณะพิเศษมีอยู่ในมดหลายสายพันธุ์ทั่วโลก มดโถน้ำผึ้ง เช่น มดเรพลีต มดเพลเรอร์เกต หรือมดโรตุนด์ ซึ่งกินอาหารปริมาณมากจนท้องบวมอย่างมหาศาล ปรากฏการณ์การพองตัวของลำตัวอย่างรุนแรงนี้เรียกว่าฟิโซแกสทรี มดชนิดอื่นจะดึงอาหารจากพวกมันผ่านกระบวนการโทรฟัลแล็กซิสพวกมันทำหน้าที่เป็นตู้กับข้าวที่ มีชีวิต มดฮันนี่พ็อตจัดอยู่ในสกุลใดสกุลหนึ่งจากหลายสกุล รวมถึงMyrmecocystusและCamponotusพวกมันได้รับการบันทึกครั้งแรกในปี พ.ศ. 2424 โดยHenry C. McCookและอธิบายเพิ่มเติมในปี พ.ศ. 2451 โดยWilliam Morton Wheeler

        แมลงหลายชนิด โดยเฉพาะผึ้งและตัวต่อบางชนิด มักจะเก็บและกักเก็บของเหลวไว้ใช้ในภายหลัง อย่างไรก็ตาม แมลงเหล่านี้เก็บอาหารไว้ในรังหรือในรวงผึ้ง มดน้ำผึ้งมีลักษณะพิเศษคือใช้ร่างกายของตัวเองเป็นแหล่งสะสมอาหาร และนำมาใช้ในภายหลังโดยมดตัวอื่นๆ เมื่ออาหารขาดแคลน มดงานที่ถูกกำหนดให้เรียกว่า “repletes” เป็นกลุ่มหลักที่กักเก็บอาหารไว้สำหรับรัง มดงานตัวอื่นๆ จะกินอาหารจากมดงานตัวอื่นๆ จนกระทั่งท้องของพวกมันบวมด้วยน้ำผึ้ง การเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วนี้ทำให้มดงานส่วนใหญ่ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ เนื่องจากทำหน้าที่เป็น “ตู้กับข้าวที่มีชีวิต” ให้กับรังเมื่อต้องการของเหลวที่เก็บไว้ในมดโถน้ำผึ้ง มดงานจะลูบหนวดของมดน้ำผึ้ง ทำให้มดน้ำผึ้งสำรอกของเหลวที่สะสมไว้จากผลผลิตออกมา

        นอกจากนี้มดฮันนี่พอตจะมีหน้าที่คอยเก็บน้ำหวานที่ได้จากการออกหาอาหารของมดงานตัวอื่น ๆ และใช้น้ำหวานเหล่านี้เป็นอาหารสำหรับฝูงในยามที่ขาดแคลน มันจึงได้แต่นอนนิ่ง ๆ พุงกลมป่องอยู่ในรังที่ลึกลงไปใต้ดิน พวกมันต้องการสารอาหารน้อยมาก เพราะท้องที่ใหญ่โตทำให้พวกมันจะขยับไปไหนแทบไม่ได้เลย

        อาหารของมดมด คือ สารให้ความหวาน หรือน้ำหวาน ก็จะมาขอดึงมาจากมดฮันนี่พอตที่ยึดตัวเองอยู่กับเพดานของรัง และทำหน้าที่คล้ายแท็งก์น้ำเพื่อให้เพื่อนมดมาดูดของเหลวกินในช่วงที่อาหารขาดแคลนจากสภาพอากาศแห้งแล้งหรือน้ำท่วม  และหากถึงเวลาที่ฝูงขาดแคลนมดเก็บน้ำหวาน พวกมันจะเริ่มสร้างมดตัวใหม่ให้กลายเป็นมดท้องป่องตั้งแต่ยังเป็นตัวอ่อน โดยมดงานจะคอยป้อนน้ำหวานให้พวกมันเรื่อย ๆ จนกระทั่งท้องป่องและพร้อมจะกลายเป็นมดเก็บน้ำหวานเมื่อโตเต็มวัย อย่างไรก็ตาม มดโถน้ำผึ้งยังทำหน้าที่เป็นโถเก็บน้ำหวานสำหรับบรรดามดแล้ว ด้วยความหวานหอมและหายากของพวกมัน ทำให้มดฮันนี่พอตกลายเป็นอาหารอันโอชะของชนเผ่าอะบอริจิน มนุษย์พื้นเมืองเจ้าของแผ่นดินทวีปออสเตรเลียอีกด้วย พวกเขากินมันประหนึ่งกำลังกินองุ่นทีเดียว

        สรรพคุณของน้ำผึ้งจากมดโถน้ำผึ้งนั้น มีความพิเศษเฉพาะตัว เช่นเดียวกับน้ำผึ้ง แต่น้ำผึ้งของมดชนิดนี้มีฤทธิ์ต้านจุลชีพต่อเชื้อโรคและจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดการเน่าเสีย แต่แตกต่างจากน้ำผึ้งที่มาจากผึ้งตรงที่มีความชื้นสูงกว่า น้ำผึ้งจากรังผึ้งมีปริมาณน้ำตาลต่ำกว่าน้ำผึ้งจากมานูก้าและจาร์ราห์ อย่างมาก แต่น้ำผึ้งจากมดไม่ได้เข้มข้นเฉพาะจากน้ำหวานและส่วนประกอบที่มีรสหวานอื่นๆ ในอาหารเท่านั้น แต่ยังมาจากสารเมตาบอไลต์จากพืชและสัตว์โดยทั่วไปอีกด้วย น้ำผึ้งมีค่าpH เป็นกรดเล็กน้อย และมีสารประกอบฟีนอลิก

        ปัจจุบัน เราสามารถพบเห็นมดโถน้ำผึ้งได้ในหลายพื้นที่ทั่วโลก ส่วนใหญ่แล้วพวกมันจะอาศัยอยู่ในแถบอเมริกาเหนือ ออสเตรเลีย แอฟริกาใต้ และในบางหมู่เกาะของประเทศอินโดนีเซีย ส่วนในประเทศไทยสามารถพบพวกมันได้ที่ อุทยานแห่งชาติเขานัน ตำบลตลิ่งชัน อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช

************