ตำนาน “นายป่าช้า” : “ยายกะลา ตากะลี”

ช่วงนี้เขียนบทความตามเรื่องละคร ภาพยนตร์ ที่เราดู วันนี้ดันเปิดไปดูยายกะลา ตากะลี อืม...น่ากลัวจัง เรื่องสั้นคือ เป็นศาลตายายที่อยู่ตรงหน้าป่าช้า มีสัปเหร่อแบกศพเข้ามา ทำให้เห็นภาพวังเว และยายกะลาตากะลีก็เล่าเรื่องว่า คนเหล่านี้ทำไมต้องมาอยู่ที่นี่เพราะอะไร ในเรื่องของความเชื่อของกฏแห่งกรรม แต่วันนี้จะมาเขียนถึงตำนาน “นายป่าช้า” ในนามของ “ยายกะลา ตากะลี”

เจ้าที่เจ้าทางตามคติ การนับถือผีบรรพบุรุษของกลุ่มชนชาวไทยดั้งเดิม!!!

หากพูดถึงเรื่องตำนาน ความเชื่อ หรือเรื่องราวในอดีตที่เคยเป็นมาความเชื่อโบราณที่มีมาตั้งแต่ก่อนโบราณกาลก็คงจะมีมากมายหลากหลายความเชื่อหรือหลายตำนาน วันนี้เราจะพาทุกคนมารู้จักกับหนึ่งตำนานโบราณของไทย“ตำนาน ยายกะลา ตากะลี”

ตำนาน “ยายกะลา ตากะลี” เป็นชื่อของเจ้าที่เจ้าทางตามคติการนับถือผีบรรพบุรุษของกลุ่มชนชาวไทยดั้งเดิมก่อนที่พุทธศาสนาจะเข้ามาแพร่หลายในดินแดนสุวรรณภูมิ ที่มีการนับถือผี ในบางที่เรียกว่า “นัต” แต่เดิมเชื่อว่าเป็นผีผู้สร้างโลก โดยทั้งคู่ได้ปั้นมนุษย์ขึ้นเป็นคู่แรกต่อมาพอความเชื่อทางพุทธและพราหมณ์เข้ามาแทนที่ทั้งสองจึงกลายเป็น ผีผู้คุมเหล่าผีทั้งหลายในป่าช้าหรือที่ บางทีพวกหมอผีจะเรียกว่า “นายป่าช้า” หรือ “ยายกะลา ตากะลี” และอีกชื่อคือ “ยายสังกะสา ตาสังกะสี” จัดเป็นผีที่มีอิทธิพลสูงในทางไสยศาสตรก่อนที่หมอผี สัปเหร่อ หรือผู้ทำงานเกี่ยวข้องกับชีวิตหลังความตายจะเข้าไปทำกิจอันใดในป่าช้าจะต้องบวงสรวง “นายป่าช้า” เสียก่อนว่าจะยินยอมให้ทำกิจนั้นๆ ได้หรือไม่ อาทิเช่น การขุดศพเพื่อนำน้ำเหลืองไปทำน้ำมันพราย ในไสยศาสตร์ เป็นต้น หากนายป่าช้าไม่ยอมหรือไม่พอใจในเครื่องเส้นไหว้หมอผีนั้นๆ ก็จะไม่สามารถทำพิธีต่อไปได้เพราะถ้าฝืนไปจะต้องเกิดอันตรายขึ้นแก่ตัว

 สมัยก่อนเวลาเผาศพ เราจึงมักได้ยินคนแก่ในบางพื้นที่โยนเงินเหรียญลงไปในโลงแล้วพูดว่า “ยายกะลา ตากะลี ขอซื้อที่ สามวา สองศอก” เหมือนเป็นการซื้อที่อยู่ให้กับผู้ตาย แต่เหมือนเราจะได้ยินคำที่พูดว่า ไปไหนมา สามวา สองศอก ก็น่าจะมีที่มาจากการซื้อที่ให้ผู้ตาย เพราะในสมัยก่อนนั้นศพของผู้ตายมักจะฝังไว้ก่อนแล้วค่อยนำมาเผาทีหลัง หรือในบางพื้นที่ก็จะเรียกต่างกันไปเช่น ปู่สังกะสา ย่าสังกะสี ก็มีและยังมีอีกมากมาย เช่นคนไทลื้อ เรียก ปู่ย่าผู้ให้กำเนิดนี้ว่า ปู่สังกะสา-ย่าสังกะสีคนไท ยวนเชียงใหม่ เรียก ปู่สังสะ-ย่าสังไส้ หรือ ปู่สองสี ย่าสองไส้ ก็มีคนไทเขินเชียงตุง เรียก ปู่สังกะสี-ย่าสังกะไส้ หรือ ปู่แถน-ย่าแถนคนอิสานเรียก ปู่สังกะสา-ย่าสังกะสี เหมือนไทลื้อ

ดังนั้นหากย้อนกลับมาสู่เรื่องราวของละครยายกะลาตากะลี ทำให้เห็นถึงเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับชีวิตอีกโลกหนึ่งที่ต้องเวียนว่ายตายเกิดในวัฏฏะนี้ กรรมย่อมเป็นผลของการกระทำ แต่หากในบทบามหน้าที่ในบริบทความเชื่อในวัฒนธรรมสังคม อาจกล่าวได้ว่า ยายกะลา ตากะสี คือ ทำหน้าที่ในการจัดการบริหารควบคุมดูแลผู้คนในโลกหลังความตายก็ว่าได้

**************