ย้อนรอยตำนานประวัติศาสตร์ 13 กันยายน 2352 วันสิ้นพระชนม์ “เจ้าฟ้าเหม็น” โอรสพระเจ้าตาก

เมื่อครู่นี้ดิฉันได้อ่านบทความของคุณ เสมียนอัคนี เผยแพร่เมื่อวันเสาร์ที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2568 เรื่องราวเกี่ยวกับ “เจ้าฟ้าเหม็น โอรสพระเจ้าตาก” เห็นว่าน่าสนใจและเป็นเกร็ดประวัติศาสตร์ที่น่าหยิบมาเล่าสู่กันฟังค่ะ

เจ้าฟ้าเหม็น มีพระนามเต็มว่า สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมขุนกระษัตรานุชิต พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี (พระเจ้าตากสินมหาราช) กับเจ้าจอมมารดาฉิมใหญ่ ซึ่งเป็นบุตรีของเจ้าพระยาจักรี ผู้ที่ภายหลังขึ้นครองราชย์เป็นรัชกาลที่ 1 แห่งราชวงศ์จักรี

นับได้ว่าเจ้าฟ้าเหม็นทรงมีชาติกำเนิดอันเกี่ยวพันกับทั้งสองราชวงศ์ คือเป็น “โอรสเจ้าตาก” และก็ทรงเป็น “หลานรัชกาลที่ 1” ด้วย แต่โชคชะตากลับพลิกผัน เมื่อสิ้นพระชนม์ด้วยคดีกบฏในสมัยรัชกาลที่ 2 ตรงกับวันพุธ เดือน 10 ขึ้น 5 ค่ำ จุลศักราช 1171 หรือวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2352 สิริพระชันษาเพียง 30 ปี

สิ่งที่น่าสังเกตคือ การลงพระราชอาญาครั้งนั้น เจ้าฟ้าเหม็นทรงเป็นเพียงพระองค์เดียวที่ยังได้รับเกียรติสำเร็จโทษด้วย ท่อนจันทน์ ตามโบราณราชประเพณีสมกับฐานะขัตติยราชกุมาร ส่วนพระราชโอรสทั้ง 6 พระองค์กลับต้องพบจุดจบด้วยการถูกนำไปถ่วงน้ำ นับเป็นโศกนาฏกรรมที่สะท้อนถึงความเข้มงวดของการเมืองการปกครองในยุคนั้น

ดิฉันอ่านแล้วก็อดรู้สึกเศร้าใจไม่ได้ค่ะ เรื่องราวของเจ้าฟ้าเหม็นเป็นเหมือนอีกด้านหนึ่งของประวัติศาสตร์ที่ไม่ค่อยมีการพูดถึงนัก แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่าความเป็น “เชื้อพระวงศ์” มิได้เป็นหลักประกันว่าจะปลอดภัยจากความผันผวนของการเมืองในสมัยโบราณเลยจริง ๆ